در تحلیلی به قلم فرانک گاردنر، خبرنگار امور امنیتی بیبیسی جهانی، آمده است که عربستان سعودی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، تا حد زیادی تلاش کرده از درگیری مستقیم دور بماند، اما اکنون پس از آنکه از سه جبهه هدف حمله قرار گرفته، با دوراهی دشواری روبهرو شده است: ادامه پاسخهای نظامی برای بازدارندگی یا تلاش برای کاهش تنش از راههای دیپلماتیک.
در تازهترین تحول، عربستان همراه با آمریکا مواضع شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق را هدف حملات هوایی قرار داد؛ گروههایی که ریاض آنها را مسئول حملات پهپادی به خاک خود میداند.
در یک سوی این رویارویی، ایران، حوثیهای یمن، نیروهای حشد الشعبی عراق و حزبالله لبنان قرار دارند و در سوی دیگر، آمریکا، متحدان عرب آن در خلیج فارس و اردن حضور دارند. اسرائیل اگرچه همچنان متحد نزدیک واشنگتن است، اما در این مرحله بهطور مستقیم در جنگ مشارکت ندارد.
ایران در ماههای اخیر حملات موشکی و پهپادی خود را متوجه اردن، کویت و بحرین و همچنین کشتیرانی در تنگه هرمز کرده است. در همین حال، فعالتر شدن حوثیها و شبهنظامیان عراقی، نشانهای از گسترش دامنه جنگ در منطقه ارزیابی میشود.
یکی از مهمترین دلایل احتیاط ریاض، برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، است؛ برنامهای که هدف آن کاهش وابستگی اقتصاد این کشور به درآمدهای نفتی، جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه صنایع جدید است. تحقق این اهداف مستلزم ثبات و امنیت است و ادامه درگیریهای منطقهای میتواند این برنامه را با چالش جدی روبهرو کند.
حمله پهپادی سال ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی ابقیق و خریص، که نیمی از تولید نفت عربستان را برای چند روز متوقف کرد، آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی این کشور را آشکار ساخت. این هفته نیز تصاویر ماهوارهای از حمله دوباره پهپادهای وابسته به نیروهای مورد حمایت ایران به تأسیسات ابقیق منتشر شد.
پس از آنکه ایران عملاً تردد در تنگه هرمز را مختل کرد، عربستان بخش بزرگی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله شرق به غرب و بندر ینبع در دریای سرخ انجام داده است، اما حملات اخیر حوثیها به کشتیرانی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، این مسیر جایگزین را نیز با تهدید روبهرو کرده است.
عربستان هفت سال برای شکست دادن حوثیها در یمن جنگید، اما به نتیجه نرسید و در نهایت در سال ۲۰۲۲ با این گروه به آتشبسی شکننده دست یافت. با این حال، پس از حمله عربستان به فرودگاه صنعا در ماه ژوئیه برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی، دور تازهای از تنشها آغاز شد. حوثیها در واکنش، فرودگاههای ابها و جیزان را هدف قرار دادند و سپس حملات خود به کشتیرانی عربستان در دریای سرخ را گسترش دادند.
بر اساس این تحلیل، حملات حوثیها به بابالمندب، مسیر جایگزین صادرات نفت عربستان را نیز در معرض خطر قرار داده و نگرانیها درباره امنیت صادرات انرژی این کشور را افزایش داده است. محمد الباشا، تحلیلگر مسائل منطقه، معتقد است حوثیها ممکن است از این حملات برای کسب امتیازهای سیاسی و اقتصادی، از جمله دریافت کمکهای مالی، استفاده کنند، هرچند مشخص نیست تا چه اندازه حاضر خواهند بود در ازای چنین امتیازهایی از حمایت ایران فاصله بگیرند.
در شمال نیز، شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق طی روزهای اخیر چندین حمله پهپادی به زیرساختهای حیاتی عربستان انجام دادهاند. در واکنش، ریاض همراه با آمریکا مواضع این گروهها را در شرق عراق هدف قرار داد و تأکید کرد که به دنبال تشدید تنش نیست، اما به هرگونه حمله پاسخ خواهد داد.
در کنار تهدیدهای ناشی از عراق و یمن، عربستان همچنان نگران ازسرگیری حملات مستقیم ایران با موشکها و پهپادهای دوربرد است. هرچند تهران از ماه آوریل تاکنون حمله مستقیمی به عربستان انجام نداده، اما مقامهای ایرانی همچنان هشدار دادهاند که نقش برخی کشورهای منطقه در حملات علیه ایران را نادیده نخواهند گرفت.
در پایان این تحلیل آمده است که عربستان اکنون خود را در محیطی امنیتی بهمراتب پرتنشتر از آغاز جنگ میبیند؛ محیطی که همزمان از جنوب، شمال و آن سوی خلیج فارس این کشور را تحت فشار قرار داده است. در عین حال، مقامهای سعودی نگراناند که با کاهش توجه آمریکا، ناچار شوند بهتنهایی با ایرانی مواجه شوند که پس از جنگ، جسورتر و تهاجمیتر از گذشته شده است.
