لغو مذاکرات واشینگتن–تهران پس از کشتهشدن بیش از ۲ هزار نفر در اعتراضات سراسری
واشینگتن، ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶ – والاستریت ژورنال
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه در دو نوبت جداگانه خطاب به معترضان ایرانی اعلام کرد که «کمک در راه است»؛ اظهاراتی که تازهترین نشانه از احتمال اقدام آمریکا علیه جمهوری اسلامی در پی سرکوب خونین اعتراضات مردمی در ایران تلقی میشود.
ترامپ این پیام را هم در شبکههای اجتماعی و هم در جریان سخنرانی خود در شهر دیترویت منتشر کرد. همزمان، کاخ سفید مذاکرات با تهران را لغو کرد و رئیسجمهور آمریکا تهدیدهای مقامات ایرانی درباره تلافیجویی را بیاهمیت خواند. او با اشاره به حمله نظامی ژوئن گذشته گفت ارتش آمریکا در آن عملیات «توانمندیهای هستهای ایران را منهدم کرده است» و افزود: «ایران دفعه قبل هم همین حرفها را زد؛ بهتر است مراقب رفتارش باشد.»
ترامپ در مصاحبهای با شبکه سیبیاس نیوز هشدار داد در صورتی که حکومت ایران به اعدام معترضان ضدحکومتی دست بزند، ایالات متحده «اقدامی بسیار قوی» انجام خواهد داد.
سرکوب خونین و بحران انسانی
بر اساس آمار منتشرشده از سوی گروه «فعالان حقوق بشر در ایران» (HRANA)، شمار قربانیان ناآرامیهایی که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شده، از ۲ هزار نفر فراتر رفته است. به گفته این نهاد، حدود هزار نفر از کشتهشدگان معترضان بودهاند و دستکم ۱۲۵ نفر نیز از نیروهای امنیتی جان باختهاند. شمار بازداشتشدگان نیز به ۱۶٬۷۸۴ نفر رسیده است.
فروپاشی اقتصادی و فلج نظام مالی
والاستریت ژورنال گزارش میدهد که اقتصاد ایران که طی سالها تضعیف شده بود، در ماههای اخیر با شتابی بیسابقه دچار فروپاشی شده است. ارزش ریال ایران حدود ۸۴ درصد سقوط کرده و نوسانات شدید ارزی، قیمتگذاری کالاها را برای کسبوکارها عملاً ناممکن ساخته است. همزمان، بانکهای کشور با کمبود شدید نقدینگی و خطر ورشکستگی مواجهاند.
اقتصاددانان این وضعیت را نتیجه «طوفان کامل فشارها» میدانند: تحریمهای سنگین بینالمللی، پیامدهای جنگ ژوئن گذشته با اسرائیل و سالها سوءمدیریت ساختاری.
ناکامی سیاستهای مهار اعتراضات
دولت ایران برای مهار ناآرامیها، به پرداخت یارانه نقدی ماهانه ۱۰ میلیون ریال برای هر شهروند (حدود ۷ دلار) و وعده برخورد با گرانفروشی متوسل شد، اما این اقدامات نتوانست اعتراضات را مهار کند. تنها در مدت دو هفته، تظاهرات به دهها شهر در سراسر کشور گسترش یافت.
اریک مایرولت، استراتژیست ارشد بانک SEB سوئد، به والاستریت ژورنال گفت: «اگر حکومت میتوانست با خرج کردن پول از این بحران خارج شود، حتماً پیشتر این کار را میکرد و مجبور نمیشد تا این حد به خشونت متوسل شود.»
فشار خارجی و بنبست دیپلماتیک
به نوشته این روزنامه، اقدامات نظارتی ایالات متحده جریان دلار از عراق به ایران را قطع کرده و دسترسی تهران به ذخایر ارزی خارجی را بهشدت محدود ساخته است. از سوی دیگر، جنگ ۱۲ روزه ژوئن با اسرائیل و آمریکا، ناتوانی جمهوری اسلامی در دفاع از قلمرو و جمعیت خود را آشکار کرده و به اعتبار دفاعی آن ضربه زده است.
در حالی که چین همچنان یکی از معدود شرکای مهم تهران به شمار میرود، کارشناسان معتقدند پکن بهتنهایی قادر به نجات اقتصاد ایران نیست. همزمان، بحران کنونی موجب اختلال جدی در تلاشهای عربستان سعودی برای پیشبرد راهبرد نزدیکی اقتصادی با ایران شده است.
