عادل درخشانی

هر ملت در مسیر مبارزه برای آزادی، فراتر از افراد، به نمادهایی دست می‌یابد که حامل حافظه، رنج و آرمان جمعی‌اند. در تاریخ مبارزات مردم کورد، «پیشمرگه» از چنین جایگاهی برخوردار است؛ نه صرفاً به‌عنوان یک فرد مسلح، بلکه به‌مثابه یک شخصیت تاریخی-حقوقی که از مرزهای زندگی فردی عبور کرده و به نمادی زنده بدل شده است.

پیشمرگه پیش از آن‌که به میدان نبرد قدم بگذارد، فرزند جامعه است. او از دل شهر و روستا، از میان خانواده‌ها، مدارس، بازارها و دانشگاه‌ها برمی‌خیزد. بنابراین، خاستگاه او زندگی اجتماعی است. آنچه بعدها به او چهره‌ای حماسی می‌دهد، انتخاب آگاهانه‌ای است که در لحظه‌ای تاریخی انجام می‌دهد: ترجیح دادن آرمان جمعی بر آسایش فردی.

از همین نقطه، کارنامهٔ سیاسی پیشمرگه آغاز می‌شود.

کارنامهٔ سیاسی پیشمرگه، مجموعه‌ای از رخدادهای فردی نیست؛ انباشتی تاریخی است که در آن هزاران نام و داستان درهم تنیده‌اند. هر شهید، هر زندانی سیاسی، هر تبعیدی و هر مبارزی که هزینه‌ای پرداخته، سطری به این کارنامه افزوده است. اما آنچه این سطرها را به «کتاب» تبدیل می‌کند، پیوستگی معنایی آن‌هاست: تعهد به آزادی و حق تعیین سرنوشت.

این کارنامه در چند سطح شکل گرفته است:

نخست، در سطح فداکاری. هزینه دادن برای آزادی، عنصر بنیادین این نماد است. پیشمرگه با جان خود، با جوانی خود و با آیندهٔ شخصی خود، بهای ایستادگی را پرداخته است. اما اگر این فداکاری صرفاً به کنشی عاطفی محدود می‌شد، هرگز به نماد تبدیل نمی‌گردید.

دوم، در سطح اخلاق سیاسی. پیشمرگه زمانی به یک سرمایهٔ تاریخی بدل می‌شود که نسبت خود را با مردم حفظ کند. او نه نیرویی جدا از جامعه، بلکه معنایی برای حفظ کرامت آن است. مشروعیت او از همین پیوند تغذیه می‌کند. کارنامهٔ سیاسی پیشمرگه در حافظهٔ مردم نوشته می‌شود، نه صرفاً در میدان‌های نبرد.

سوم، در سطح مسئولیت تاریخی. پیشمرگه در طول زمان صرفاً مقاومت نکرده، بلکه کوشیده است مبارزه را سازمان دهد، از افراط‌گرایی فاصله بگیرد و انسجام سیاسی ایجاد کند. این وجه سازمانی و مسئولانه، پیشمرگه را از یک چهرهٔ صرفاً نظامی به یک کنشگر سیاسی مسئول ارتقا داده است.

آنچه جایگاه پیشمرگه را یگانه می‌کند، «باز بودن» کارنامهٔ اوست. این کارنامه بسته نشده و به گذشته تعلق ندارد. هر نسل، روایت و حماسهٔ خود را به آن می‌افزاید. نسل‌های پیشین در کوهستان‌ها و در سخت‌ترین شرایط بقا جنگیدند؛ نسل‌های دیگر شاید در عرصهٔ سیاست، فرهنگ، رسانه یا نهادسازی مدنی مبارزه کنند. اما همهٔ این اشکال، اگر در امتداد همان تعهد بنیادین باشند، صفحات تازه‌ای از همان کتاب‌اند.

پیشمرگه به همین معنا یک نماد زنده است.

پیشمرگه، در نهایت، تجسم یک تعهد است؛ تعهدی که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. این تعهد ممکن است شکل‌های متفاوتی به خود بگیرد، اما جوهر آن ثابت می‌ماند: ایستادگی در برابر انکار و تلاش برای ساختن آینده‌ای که در آن کرامت و حق تعیین سرنوشت محترم شمرده شود.

کارنامهٔ سیاسی پیشمرگه کتابی است که هرگز به پایان نرسیده است. هر صفحهٔ آن با رنج و امید نوشته شده و هر نسل می‌تواند فصل تازه‌ای به آن بیفزاید. تا زمانی که آرمان آزادی زنده است، این کتاب نیز گشوده خواهد ماند؛ نه به‌عنوان خاطره‌ای از گذشته، بلکه به‌عنوان تعهدی برای حال و آینده.

تقدیم به روح بزرگ شهید کاوە جوانمرد و شهیدان ڕاسان که فصلی از کتاب پیشمرگه را با سرخی خون خود نوشتند.