نوشته: مارگاریتا استانکاتی و بنوا فوکون | وال استریت ژورنال | ۲۱ مارس ۲۰۲۶
پس از کشته شدن علی خامنهای، پسرش مجتبی خامنهای به رهبری ایران رسید. با این حال، دو هفته پس از آغاز به کار، او هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده و هیچ صدای رسمی یا سخنرانی ضبطشدهای از او منتشر نشده است. این غیاب باعث شده ایرانیان در فضای مجازی او را طنزآمیز «آیتالله مقوایی» بنامند.
نخستین پیام رسمی او در ۱۲ مارس، که وعده «انتقام خون شهدای ما» و حفظ تنگه هرمز را میداد، توسط یک مجری زن تلویزیون دولتی خوانده شد، نه خود خامنهای. بسیاری از تصاویر منتشرشده از او، از جمله عکس پروفایل حساب X، با کمک هوش مصنوعی ساخته یا اصلاح شدهاند و بر اساس تصاویر آرشیوی بازسازی شدهاند.
خامنهای ۵۶ ساله در حمله هوایی اسرائیل به مجتمع مسکونیاش زخمی شد و چندین عضو خانوادهاش، از جمله همسر، خواهر و پسر کوچکش کشته شدند. مقامهای ایرانی میگویند او زنده است و اوضاع را تحت کنترل دارد، اما بسیاری از شهروندان و تحلیلگران درباره شدت جراحات و محل اقامت او تردید دارند.
با وجود این بحران و حملات هدفمند اسرائیل به مقامات ارشد ایران، رژیم توانسته است کنترل خیابانها را حفظ کند و عملیات نظامی خود را ادامه دهد. برخی مقامهای ایرانی به صورت خصوصی تأیید کردهاند که خامنهای مجروح شده اما ناتوان نیست و به دلایل امنیتی مخفی شده است.
رسانههای دولتی ایران با انتشار تصاویر و ویدیوهای ساختگی تلاش میکنند پیوند بین نسلهای گذشته و حال رهبری را نشان دهند. بیلبوردها و تصاویر منتشرشده او را در کنار علی خامنهای و روحالله خمینی و گاهی با شباهتهایی به امام علی نشان میدهند تا او را هم مبارزی شجاع و هم نماینده خدا بر زمین معرفی کنند.
تحلیلگران میگویند غیبت خامنهای از انظار عمومی، پیام روشنی برای هواداران رژیم دارد: تداوم مطلق رهبری و حفظ میراث علی خامنهای. مخالفان نیز با انتشار ویدیوهای ساخته شده با هوش مصنوعی، او را به سخره گرفتهاند و برخی حتی درباره زنده بودن او تردید دارند.
در این شرایط، بسیاری از ایرانیان نمیدانند خامنهای کجاست و آیا حضور واقعی دارد یا تنها تصویری نمادین از او در رسانهها ارائه میشود. تبلیغات دولتی با پوسترها، بیلبوردها و ویدیوهای بیوگرافی تلاش میکند خلا اطلاعاتی را پر کند و پیام پیوستگی بین پدر و پسر را تقویت کند.
یک بیلبورد بزرگ در شمال تهران، خامنهای را در لباس روحانیت و در سنگرهایی نشان میدهد که به موشکهای شلیکشده در دوردست اشاره دارند و توسط افسران سپاه پاسداران احاطه شدهاند. تصویر شباهتهایی بین او، پدرش و امام علی نشان میدهد و متنی که همراه تصویر است، به پیروزی امام علی در نبرد خیبر، محل سکونت یک جامعه تاریخی یهودی، اشاره دارد.
تحلیلگران مردمشناسی بصری میگویند دو پیام اصلی از طریق این تصاویر منتقل میشود: نخست، اینکه خامنهای در مبارزه با امپریالیسم غربی، دنبالهروی پدرش است و دوم، اینکه او نماینده خدا بر زمین (ولیالله) و مبارزی بزرگ مانند علی است. در این دوران عدم قطعیت، رسانههای دولتی از نمادهای بصری برای تثبیت رهبری استفاده میکنند: «این رهبر شماست. شاید او را ندیده باشید، اما او همین است که هست.»
