این مقاله توسط پریسا حافظی و انگوس مکداول در رویترز منتشر شده و در کوردستانمیدیا بازنشر میشود.
مقامات ایرانی آتشبس با ایالات متحده و اسرائیل را یک پیروزی استراتژیک میدانند، اما با اقتصادی ورشکسته، چشمانداز اندک برای بهبود سریع و جمعیتی فقیر و ناراضی، از این وضعیت آسیبدیده و منزوی بیرون میآیند.
پس از هفتهها حملات آمریکا و اسرائیل، بسیاری از ایرانیان شغل خود را از دست دادهاند، قیمتها به شدت افزایش یافته و کارخانهها، نیروگاهها، راهآهنها، فرودگاهها و پلها ویران شدهاند. روابط تجاری حیاتی با کشورهای خلیج فارس نیز، شاید برای دههها، قطع شده است.
حتی با تسلط ایران بر منابع حیاتی انرژی منطقه، مشکلات داخلی فزایندهای وجود دارد که ممکن است تهدیدی بزرگتر از بمبهای اسرائیل یا آمریکا برای جمهوری اسلامی باشد.
نیاز به کاهش تحریمها
در مصاحبه با سیاستمداران، صاحبان مشاغل و تحلیلگران ایرانی، رویترز تصویری از کشوری در آستانه فروپاشی اقتصادی ارائه داد. رهبران ایران از آیندهای فقیرتر و نامشخصتر میترسند و تهدید اعتراضات خیابانی گسترده همچنان وجود دارد.
یک مقام سابق اصلاحطلب گفت نگرانی از اقتصاد ورشکسته بر هر تصمیم دولت سایه افکنده است، و یک منبع سیاسی نزدیک به نظام ایران افزود که اقتصاد پاشنه آشیل کشور است.
او گفت هرگونه توافق جامع صلح نیازمند لغو تحریمهای بینالمللی و آزادسازی داراییهای مسدود شده است؛ در غیر این صورت، مقامات حتی برای پرداخت حقوق و تعمیر زیرساختها با مشکلات جدی روبرو خواهند شد.
علی انصاری، استاد تاریخ در دانشگاه سنتاندروز، گفت: «این یک شکست مفتضحانه برای ایران است – پولی وجود ندارد و زیرساختها نابود شدهاند.»
او افزود: «بستن تنگه هرمز آخرین گزینه بود و این نشان میدهد که آنها ناامید هستند. هزینه آن در میانمدت و بلندمدت بسیار هنگفت خواهد بود.»
اثرات بر صنایع و کارگران
آرش، صاحب یک کارخانه پوشاک در تبریز، گفت مجبور شده تولید را متوقف کرده و ۱۲ کارمندش را موقتاً بیکار کند:
«حتی الان نمیدانم چه زمانی میتوانم دوباره به خانه برگردم. همه چیز به این بستگی دارد که این وضعیت واقعاً چه زمانی به پایان برسد.»
یک مقام ایرانی گفت تعمیر بزرگترین تأسیسات صنعتی ماهها یا سالها طول خواهد کشید و بدون لغو تحریمها، کشور «با فاجعه روبرو خواهد شد». خسارت به کارخانهها واکنش زنجیرهای ایجاد کرده و دهها شرکت دیگر وابسته نیز مجبور به توقف کار شدهاند.
حملات، تأسیسات تولیدی ایران در میدان گازی پارس جنوبی و تولیدکنندگان اصلی پتروشیمی را هدف قرار دادهاند. گزارشها از تعطیلی کارخانههای فولاد در خوزستان و اصفهان و مناطق صنعتی سواحل خلیج فارس خبر میدهند، که هزاران کارگر تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
حتی اگر صنعت ایران احیا شود، روابط حیاتی با کشورهای خلیج فارس به دلیل حملات ایران به آنها مسموم شده است. یک مقام اماراتی گفت: «حملات ایران شکاف اعتماد بزرگی ایجاد کرده که احتمالاً برای دههها ادامه خواهد داشت.»
یک تاجر ایرانی در دبی گفت که در حال انتقال کسبوکار صادرات و واردات خود به عمان است.
افزایش نارضایتی عمومی
دولت ایران از شروع جنگ داده اقتصادی جدیدی منتشر نکرده و گزارش جامع دشوار است. امید شکری، استاد دانشگاه جورج میسون، گفت: «تحریمها، تورم، کاهش ارزش پول، سوءمدیریت و کمبود انرژی اقتصاد را قبل از جنگ به شدت تضعیف کرده بود.»
وی افزود جنگ میتواند اقتصاد را امسال ۱۰٪ کوچک کند و هر سود ناشی از قیمت بالای نفت یا شبکههای دور زدن تحریمها عمدتاً به نهادهای مرتبط با دولت خواهد رسید، نه مردم عادی.
با این حال، در خیابانها کمبود کالا محسوس نیست. بازارها، مغازهها و ادارات دولتی طبق معمول کار میکنند. اما افزایش قیمتها و محدودیت خرید غیرضروری، کسبوکارها را تحت فشار گذاشته است.
جلسات سطح بالا برای مدیریت اقتصاد با منابع محدود برگزار شده است و آتشبس ممکن است فضای بیشتری برای هزینههای دولت فراهم کند. دولت ایران همچنین یارانه پرداخت کرده و هزینه تعمیرات فوری زیرساختها را تأمین کرده است.
با این حال، پایان درگیری باعث میشود مردم نسبت به مقامات بیصبرتر شوند، چرا که تحمل شرایط سخت طولانی شده است.
