سلیمان تاشان
جنگ آمریکا و اسرائیل با رژیم اسلامی ایران با اعلام آتشبس دو هفتهای متوقف شده بود، بعد از اتمام این مدت، وارد مرحله آتشبسی یکطرفه با طعم جنگ شده است. این روزها بیش از آنچه از صلح و مذاکره سخن به میان آورده شود، بحث شروع دورهای دیگر از جنگ در محافل جهانی داغ است.
جنگ چهل روزه شوک بزرگی به بخش انرژی در جهان وارد کرد. بیش از یک پنجم مایحتاج انرژی و تقاضای نفت کشورهای جهان از خاورمیانه تأمین میشود. حجم کل تقاضای جهان به نفت خام روزانه به بیش از ١٠٠ میلیون بشکه نفت میرسد، از این حجم بالغ بر ٢٠ میلیون بشکه نفت از طریق تنگه هرمز تأمین میشد، تنگهای که به عنوان یک شاهراه حیاتی انرژی نزدیک به دو ماه است قلبش از تپیدن افتاده است.
روزانه جهان به بیش از ١١ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی نیاز دارد بیشتر این حجم گاز در داخل کشورها تأمین میشود یا با لوله به کشورهای همسایه صادر میشود ولی حجم گازی که به نام LNG از طریق دریا با کشتی صادر میشد حدود یک میلیارد و ٢٠٠ میلیون متر مکعب بود، از این حجم گاز بیش از ٢٥ درصد آن از طریق هرمز به ویژه قطر تأمین میشد ولی نزدیک به دو ماه است هیچ مقدار گازی صادر نشده است. این یعنی کسری ١٨ میلیارد متر مکعب این نوع گاز برای تأمین انرژی جهان.
جنگ قیمت هر بشکه نفت را در بازارهای جهان به بیش از ١٠٠ دلار رسانده است، بازارها متلاطم و بخش صنایع خرد و کلان جهان با مشکل تأمین مواد خام مواجه شدهاند و قیمت را برای مصرفکننده بالا برده است. قیمت گاز طبیعی در کشورهای مختلف بین ١٥٪ تا ١٠٠٪ افزایش یافته است. کشورهای کوچک و بزرگ، پیشرفته و در حال توسعه مجبور به جیرهبندی شدهاند. در جدیدترین راهحل بحران انرژی، شرکت هواپیمایی لوفتهانزا مجبور شده است هزاران پرواز را لغو کند و تعدادی از هواپیماهای مسافربری را زمینگیر کند. از شرکتهای کوچک و بزرگ جهان گرفته تا دولتهای حوزه خلیج دچار بحران مالی یا انرژی شدهاند.
خسارت این جنگ بیش از هر کشوری در منطقه و جهان گریبانگیر ایران شده است، در تمام این مدت که جنگ یا آتشبس بوده، خدمات اینترنت در ایران کاملاً قطع بوده است، بازار بورس مسدود و اکثریت کسب و کارها بسته، تولیدات کاهش یافته و کار و زندگی زیر سایه جنگ کساد، تورم بالا و معیشت بحرانی بوده است.
در چهار دهه گذشته نظام جمهوری اسلامی ایران بیشترین سرمایهگذاری دولتها و کابینهها را متوجه بخش نظامی کرده است و از همان اوایل انقلاب به جای آنکه توسعه اقتصادی در اولویت برنامههای کشور قرار گیرد، همه چیز در خدمت قدرت نظامی بوده است، میلیونها نفر را در این بخشها استخدام کرده است، بعد از تأسیس سپاه پاسداران دهها سازمان و مراکز اطلاعاتی و نظامی و هستهای و کارخانههای تولید موشک و هواپیمای بدون سرنشین راهاندازی کرده است.
همه این بخشها سالانه دهها میلیارد دلار از منابع مالی کشور را صرف کردهاند و به جای اینکه در توسعه بخشهای دیگر کشاورزی، صنعتی، انرژی و بخش تولید تخصیص یابند در مسائل نظامی خرج شدهاند.
در جنگ ١٢ روزه خسارتی که در مدت یک ساعت جنگندههای B2 به مراکز هستهای نطنز، فردو و اصفهان وارد کردند صدها میلیارد دلار بود.
چهل روز جنگ نیز زیرساخت نظامی، دفاعی و موشکی ایران به خاطر حملات آمریکا و اسرائیل از بین رفت، صدها میلیارد دلاری که میشد با آن سفره ایرانیها را رنگین کرد، بخشهای متنوع اقتصادی را توسعه داد، تولید ناخالص داخلی را بالا برد، اشتغالزایی کرد، پول ملی را با ارزش کرد و در خدمت معیشت مردم قرار داد، همه این پول و سرمایهها در طول جنگ بر باد رفت. فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت جمهوری اسلامی حجم خسارت حملات هوایی بر ایران را ٢٧٠ میلیارد دلار تخمین زد.
حتی سیاست خارجی ایران نیز بعد امنیتی داشته و صدها میلیارد دلار صرف گروههای نیابتی کرده است، تمام سرمایههای چهار دهه گذشته ایران در این ٤٠ روز جنگ و جنگ ١٢ روزه و جنگ لبنان و غزه به هدر رفت.
فقط قطع اینترنت برای ایران روزانه میلیونها دلار آسیب به اقتصاد ایران وارد میکند، تولید ناخالص داخلی ایران روزانه ١٠٠ ترلیون تومان است که ١٥ درصد این تولید به اینترنت وابسته است و زیان این بخش در مدت ٤٠ روز جنگ ٦٠٠ ترلیون تومان تخمین میشود.
زیر سایه سیاه جمهوری اسلامی در آیندهای نزدیک ما شاهد بدتر شدن وضعیت معیشت مردم ایران خواهیم بود. اگر بخواهیم فقط زمستان گذشته را مورد بررسی قرار دهیم نتایج ملموسی به دست خواهیم آورد، در دیماه شاهد تورم ٥٨ درصدی و در ماه بهمن بر اساس آمار مرکز آمار ایران تورم ٦٨ درصدی و در اسفند ٧٢ درصدی داشتیم، این تورم در بخش خوراک بیش از ١١٠ درصد بوده است.
ما منتظریم مرکز آمار ایران نرخ تورم ماه فروردین را اعلام کند که به نظر میرسد باز هم شاهد رکوردشکنی باشیم، زیرا کالاهای اساسی مخصوصاً خوراک در ماه گذشته شمسی خیلی گرانتر شده است، تورم نقطه به نقطه افزایش یافته است و تورم ماهانه هم همچنین. به عبارتی دیگر بلایی که میبایست در حدود یک سال بر سر مردم بیاید در حدود یک ماه اتفاق افتاده است.
قیمت اقلام خوراکی در روزهای جنگ نسبت به روزهای قبل از جنگ ١٠ تا ٣٠٠ درصد افزایش یافته است، کالای خارجی ٣٠ تا ١٠٠٪ گران شده است.
قیمت انرژی مثل گاز، برق و بنزین تغییر اساسی نداشتهاند، زیرا دولت هنوز کنترل این قیمتها را در اختیار دارد. ولی اگر به زیرساخت انرژی و برق حمله شود و دونالد ترامپ تهدیدهایش را عملی کند ایران را در تاریکی فرود خواهد برد و خدماتی مثل گاز طبیعی گرمکننده خانهها از کار میافتد، صنایع کوچک و بزرگ از چرخه تولید خارج و میلیونها نفر بیکار میشوند و اوضاع بغرنجی در انتظار زندگی و معیشت مردم خواهد بود.
