شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در جریان سفر رسمی خود به کرهشمالی با استقبال گسترده و تشریفاتی کمسابقهای از سوی کیم جونگاون روبهرو شد؛ سفری که ناظران آن را تلاشی برای تقویت روابط راهبردی میان دو کشور و نمایش انسجام در برابر نفوذ آمریکا در منطقه ارزیابی میکنند.
در نخستین سفر خارجی شی جینپینگ در سال جاری، رهبران چین و کرهشمالی بر گسترش همکاریهای دوجانبه و حفظ روابط سنتی میان دو کشور تأکید کردند. رسانههای دولتی دو کشور این دیدار را نمادی از «دوستی پایدار» و «اتحاد تاریخی» پکن و پیونگیانگ توصیف کردهاند.
کیم جونگاون در دیدار با رئیسجمهور چین اعلام کرد که حفظ روابط با پکن همچنان یکی از اولویتهای اصلی سیاست خارجی کرهشمالی است. او همچنین انتخاب پیونگیانگ به عنوان مقصد نخستین سفر رسمی خارجی شی در سال جاری را نشانه اهمیت ویژه روابط دو کشور دانست.
در جریان این سفر، شی و کیم به همراه همسران خود از برج دوستی چین و کرهشمالی بازدید کردند؛ بنایی که یادبود سربازان چینی کشتهشده در جنگ کره است. دو رهبر همچنین با حضور در مدرسه مرکزی کادرهای حزب کارگران کره، از مهمترین مرکز آموزش سیاسی این کشور، در مراسمی نمادین یک درخت کاشتند که به گفته رسانههای دولتی نماد «دوستی همیشهسبز» دو کشور است.
چین به دنبال تحکیم محور ضدآمریکایی
برخی تحلیلگران معتقدند این سفر فراتر از روابط دوجانبه بوده و در چارچوب تلاشهای پکن برای تقویت همکاری با مسکو و پیونگیانگ قابل ارزیابی است.
جائهچون کیم، استاد روابط بینالملل دانشگاه سوگانگ کرهجنوبی، میگوید کرهشمالی به یکی از اضلاع مهم همکاریهای راهبردی چین و روسیه تبدیل شده و سفر شی میتواند به تحکیم ساختار همکاری سهجانبه میان پکن، مسکو و پیونگیانگ کمک کند.
در همین حال، ایان چونگ، استاد دانشگاه ملی سنگاپور، معتقد است چین در ماههای اخیر تلاش کرده خود را به عنوان یکی از بازیگران مرکزی نظام بینالملل معرفی کند. به گفته او، دیدارهای شی جینپینگ با دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین و اکنون سفر به کرهشمالی، بخشی از این تلاش برای نمایش نقش جهانی چین است.
همکاری اقتصادی؛ اولویت پیونگیانگ
در حالی که چین به دنبال تقویت جایگاه ژئوپلیتیک خود است، کارشناسان میگویند کرهشمالی بیش از هر چیز به دنبال گسترش همکاریهای اقتصادی با پکن است.
کیم یونگهی، پژوهشگر مؤسسه مطالعات کرهشمالی دانشگاه دونگگوک، معتقد است دستور کار اصلی پیونگیانگ در این دیدار مسائل اقتصادی است و نه همکاریهای نظامی یا سیاسی.
برای کرهشمالی که همچنان تحت تحریمهای بینالمللی قرار دارد، چین مهمترین شریک تجاری و حامی اقتصادی محسوب میشود و تقویت روابط اقتصادی با پکن برای حکومت کیم اهمیت حیاتی دارد.
غیبت موضوع خلع سلاح هستهای
یکی از نکات قابل توجه این سفر، غیبت بحث خلع سلاح هستهای کرهشمالی در گزارشهای رسمی منتشرشده از دیدارهای دو رهبر بود.
این موضوع در حالی است که خلع سلاح هستهای کرهشمالی سالها یکی از مطالبات اصلی آمریکا و جامعه بینالمللی بوده و حتی چین نیز در مقاطع مختلف از آن حمایت کرده است.
تنها یک روز پیش از سفر شی جینپینگ، کیم یو جونگ، خواهر رهبر کرهشمالی، در بیانیهای تأکید کرد که جایگاه هستهای کشورش «غیرقابل بازگشت» است.
او همچنین ادعای وزارت خارجه آمریکا مبنی بر تأکید ترامپ و شی جینپینگ بر هدف مشترک خلع سلاح هستهای کرهشمالی را «ساختگی و بیاساس» خواند.
این موضعگیری و سکوت رسانههای رسمی درباره خلع سلاح هستهای نشان میدهد که پیونگیانگ همچنان حاضر نیست درباره برنامه هستهای خود مذاکره کند و این موضوع در دیدار اخیر نیز در اولویت قرار نداشته است.
سفر شی جینپینگ به پیونگیانگ در شرایطی انجام میشود که رقابت چین و آمریکا در حال تشدید است و روابط پکن با مسکو و پیونگیانگ اهمیت بیشتری یافته است. به نظر میرسد هر دو طرف تلاش دارند این سفر را به نمادی از تداوم همکاریهای راهبردی و مقاومت در برابر فشارهای خارجی تبدیل کنند.
★ این گزارش بر اساس گزارشهای سرویس کرهای و بخش جهانی بیبیسی و با استناد به اطلاعات منتشرشده از سوی خبرگزاری شینهوا و خبرگزاری مرکزی کرهشمالی (KCNA) تنظیم شده است.
