دونالد ترامپ با حمایت از چارچوب اولیه توافق صلح با ایران، ممکن است راهی برای خروج از جنگی پرهزینه و نامحبوب یافته باشد؛ جنگی که به افزایش بهای انرژی، فشارهای سیاسی داخلی و کاهش محبوبیت او منجر شده است. با این حال، تحلیل رویترز نشان میدهد این توافق همچنان با ابهامها و ریسکهای قابلتوجهی روبهرو است.
به نوشته رویترز، تفاهمنامهای که روز یکشنبه مورد تأیید ترامپ قرار گرفت، مهمترین پیشرفت در مسیر پایان دادن به جنگ محسوب میشود و شامل تعهد ایران به بازگشایی تنگه هرمز است؛ اقدامی که میتواند به کاهش قیمت انرژی و سوخت در بازارهای جهانی کمک کند.
با این حال، متن توافق هنوز منتشر نشده و به نظر میرسد برخی از اهداف اصلی اعلامشده دولت آمریکا، از جمله پایان برنامه هستهای ایران، به مذاکرات بعدی موکول شده است. قرار است دو طرف در یک بازه ۶۰ روزه درباره مسائل پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای و رفع تحریمها، گفتوگو کنند.
رویترز مینویسد ترامپ که در آغاز جنگ خواستار «تسلیم بیقید و شرط» ایران شده بود، اکنون با توافقی روبهرو است که بسیاری از اهداف اولیه او را محقق نکرده است. حکومت ایران همچنان پابرجاست، برنامه موشکهای بالستیک این کشور برچیده نشده و حمایت تهران از گروههای همپیمان منطقهای نیز متوقف نشده است.
سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا نیز همچنان نامشخص است. ترامپ گفته است آمریکا این مواد را نابود خواهد کرد، اما مقامهای ایرانی تنها از رقیقسازی ذخایر اورانیوم سخن گفتهاند و هنوز سازوکار مشخصی برای اجرای این موضوع اعلام نشده است.
برخی تحلیلگران معتقدند توافق فعلی شاید بهترین گزینه برای جلوگیری از ادامه جنگ باشد، اما در عین حال تفاوت چندانی با دستاوردهایی ندارد که میتوانست از طریق دیپلماسی و بدون ورود به جنگ حاصل شود.
رویترز همچنین هشدار میدهد که ترامپ ممکن است با انتقادهای داخلی روبهرو شود؛ زیرا هرگونه کاهش تحریمها یا آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران میتواند از سوی منتقدان بهعنوان اعطای امتیاز به تهران تلقی شود.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل به توان نظامی ایران آسیب وارد کرده، اما تهران نشان داده است که همچنان قادر است بر یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز، تأثیر بگذارد. به گفته برخی کارشناسان، بازگشایی این آبراه در عمل تنها بازگشت به شرایط پیش از جنگ خواهد بود و تهدید بالقوه ایران در این زمینه همچنان باقی میماند.
جنگی که از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، هزاران کشته برجای گذاشته و علاوه بر ایران و لبنان، به کشته شدن شماری از نیروهای آمریکایی نیز منجر شده است. این درگیری همچنین دهها میلیارد دلار هزینه نظامی برای آمریکا به همراه داشته و بر روابط واشنگتن با برخی متحدان اروپایی تأثیر گذاشته است.
رویترز در پایان مینویسد یکی دیگر از چالشهای ترامپ، اختلافنظر با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، است. نتانیاهو اعلام کرده اسرائیل خود را متعهد به مفاد تفاهمنامه نمیداند و در روزهای اخیر نیز بر سر ادامه عملیات نظامی در لبنان با ترامپ اختلاف پیدا کرده است.
به باور تحلیلگران، هرچند توافق فعلی میتواند راهی برای خروج آمریکا از جنگ باشد، اما بسیاری از مسائل بنیادین همچنان حلنشده باقی ماندهاند و موفقیت یا شکست مذاکرات ۶۰ روز آینده تعیین خواهد کرد که این توافق به صلحی پایدار منجر میشود یا صرفاً یک آتشبس موقت خواهد بود.
