سیانان در گزارشی نوشت که توافق اولیه میان آمریکا و ایران اگرچه زمینه پایان درگیریها و آغاز مذاکرات جدید را فراهم کرده، اما همچنان ابهامهای مهمی درباره برنامه هستهای ایران، رفع تحریمها، وضعیت تنگه هرمز و آینده لبنان وجود دارد.
تنگه هرمز
آمریکا اعلام کرده است که تنگه هرمز پس از امضای رسمی توافق در روز جمعه بازگشایی خواهد شد. دونالد ترامپ نیز گفته است عبور و مرور کشتیها از این آبراه راهبردی بهطور دائمی و بدون پرداخت عوارض انجام خواهد شد.
با این حال، رسانههای نزدیک به حکومت ایران گزارش دادهاند که تهران تنها در طول دوره ۶۰ روزه مذاکرات آینده عبور آزاد کشتیها را خواهد پذیرفت و ممکن است پس از آن برای تردد تجاری در تنگه هرمز عوارض تعیین کند.
همچنین مسئله پاکسازی مینهای دریایی و تضمین امنیت کشتیرانی از جمله موضوعاتی است که هنوز نیازمند توافقهای فنی میان طرفین است.
آتشبس و لبنان
پاکستان که نقش میانجی در مذاکرات را بر عهده داشته، اعلام کرده است که دو طرف بر «توقف فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله لبنان» توافق کردهاند.
با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که این توافق شامل خروج اسرائیل از لبنان نمیشود. اسرائیل نیز که طرف توافق نیست، اعلام کرده است نیروهایش از جنوب لبنان خارج نخواهند شد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ایالات متحده در طول مذاکرات فنی میان تهران و واشنگتن، آرایش کنونی نیروهای نظامی خود در منطقه را حفظ خواهد کرد و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی احتمال کاهش این حضور وجود دارد.
برنامه هستهای ایران
یکی از مهمترین ابهامها به برنامه هستهای ایران مربوط میشود. آمریکا میگوید ایران متعهد شده است هرگز به سلاح هستهای دست نیابد، اما هنوز هیچ توافق مشخصی درباره ذخایر اورانیوم غنیشده، سطح غنیسازی یا سرنوشت تأسیسات هستهای ایران اعلام نشده است.
در واقع، حل این مسائل به مذاکرات ۶۰ روزه آینده موکول شده است.
تحریمها و داراییهای مسدودشده
اختلاف نظر قابل توجهی نیز درباره رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران وجود دارد.
مقامهای ایرانی گفتهاند مذاکرات هستهای تنها پس از آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران آغاز خواهد شد. در مقابل، یک مقام آمریکایی تأکید کرده است که هیچ پولی پیش از اجرای تعهدات مشخص از سوی ایران آزاد نخواهد شد.
پیامدهای اقتصادی
بازارهای جهانی به توافق واکنش مثبتی نشان دادهاند و قیمت نفت پس از اعلام آن به پایینترین سطح خود در سه ماه گذشته رسیده است.
با این حال، قیمت نفت همچنان بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ قرار دارد و تحلیلگران معتقدند بازگشت کامل ثبات به بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.
در مجموع، توافق کنونی بیش از آنکه یک توافق نهایی باشد، چارچوبی برای آغاز مذاکرات دشوارتر در ماههای آینده محسوب میشود؛ مذاکراتی که سرنوشت برنامه هستهای ایران، تحریمها، وضعیت تنگه هرمز و ثبات منطقهای را تعیین خواهد کرد.
