به گزارش اختصاصی رویترز، یک منبع آگاه از جزئیات توافق میان آمریکا و ایران گفته است که در چارچوب توافق اولیه دو طرف، ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری پیشبینی شده و بیش از نیمی از این مبلغ نیز از هماکنون تعهد شده است.
این منبع که به دلیل اعلامنشدن رسمی طرح نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت هدف از ایجاد این صندوق، فراهم کردن مشوق اقتصادی برای دو طرف بهمنظور دستیابی به توافق نهایی و پایان دادن به جنگ است. انتظار میرود واشنگتن و تهران روز جمعه این چارچوب توافق را امضا کنند.
به نوشته رویترز، اگرچه پیشتر گزارشهایی درباره وجود چنین صندوقی منتشر شده بود، اما این خبرگزاری برای نخستین بار گزارش داده است که بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار از منابع آن پیشاپیش تعهد شده و تمامی سرمایه آن از بخش خصوصی تأمین خواهد شد.
مقامهای آمریکایی و ایرانی روز یکشنبه اعلام کردند که بر سر یک چارچوب کلی برای پایان دادن به جنگ، توقف محاصره آمریکا علیه ایران و بازگشایی تنگه هرمز به توافق رسیدهاند.
این منبع آگاه تأکید کرد که صندوق جدید یک ابزار سرمایهگذاری خصوصی است و نه برنامه بازسازی یا پرداخت غرامت. همچنین هیچ بودجه دولتی یا کمک بلاعوضی در آن وجود نخواهد داشت. به گفته او، شرکتهایی از آمریکا، کشورهای عربی خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا برای تأمین مالی این صندوق اعلام آمادگی کردهاند.
بر اساس این گزارش، سرمایهگذاریهای تعهدشده حوزههایی چون انرژی، لجستیک، تولید صنعتی و حملونقل را در بر میگیرد.
یک منبع ارشد ایرانی نیز به رویترز گفته است که تهران در ابتدا خواهان دریافت ۴۰۰ میلیارد دلار غرامت از آمریکا برای خسارتهای ناشی از جنگ بوده، اما واشنگتن این درخواست را نپذیرفت. پس از آن، ایده تشکیل «صندوق بازسازی و توسعه» مطرح شد.
به گفته این منبع، سازوکار پیشنهادی شامل مشارکت کشورهای منطقه از طریق تضمین وامها، ایجاد خطوط اعتباری یا تأمین مستقیم منابع مالی برای بازسازی مراکز آسیبدیده در جنگ است؛ از جمله مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاهها، فرودگاهها و دیگر زیرساختهایی که در جریان درگیریها خسارت دیدهاند.
رویترز یادآور شده است که ایران، با وجود برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی و چهارمین ذخایر بزرگ نفت جهان، طی چهار دهه گذشته به دلیل تحریمهای آمریکا و جامعه بینالمللی، سرمایهگذاری مستقیم خارجی قابل توجهی جذب نکرده است.
این منبع همچنین تأکید کرد که صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری کاملاً جدا از مذاکرات مربوط به لغو تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور است و این دو، سازوکارهای مالی مستقلی با اهداف و جدول زمانی متفاوت به شمار میروند.
بر اساس این گزارش، صندوق یادشده تنها در صورت دستیابی به یک توافق نهایی و مورد رضایت طرفین ایجاد و عملیاتی خواهد شد. تفاهمنامهای که قرار است امضا شود، صرفاً چارچوبی برای هدایت روند مذاکرات در ۶۰ روز آینده خواهد بود.
این منبع گفت: «این صندوق تنها زمانی ایجاد خواهد شد که توافق نهایی امضا شود. در طول این ۶۰ روز، مدیران صندوق با طرفهای ایرانی و سرمایهگذاران همکاری خواهند کرد تا پروژهها را طراحی و ارزیابی کنند.»
رویترز همچنین گزارش داد که سخنگوی کاخ سفید به مصاحبه جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با شبکه CBS اشاره کرده است. ونس گفته بود ایران در صورت پایبندی به توافق با واشنگتن، از جمله برچیدن برنامه هستهای، حذف ذخایر مواد غنیشده و پذیرش نظام سختگیرانه بازرسی و نظارت، میتواند به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری با حمایت کشورهای عربی خلیج فارس دسترسی پیدا کند.
به گفته این منبع، هنوز مشخص نیست مدیریت صندوق بر عهده چه نهادی خواهد بود و جزئیات اجرایی آن همچنان در دست بررسی است. او همچنین از شرکتهایی در کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده بهعنوان برخی از سرمایهگذاران متعهد نام برد، اما از ارائه فهرست کامل خودداری کرد.
رویترز در پایان تأکید کرده است که تفاهمنامه ۶۰ روزه یک چارچوب اولیه است و نه توافق نهایی؛ از این رو، مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی در این مدت بر روی موضوعات مختلف از جمله پرونده هستهای، تحریمها و مسائل امنیتی منطقهای به گفتوگو ادامه خواهند داد.
