بر اساس نسخهای از متن که به گفته یک مقام آمریکایی در اختیار CNN قرار گرفته، تفاهمنامه میان ایران و آمریکا شرایط آتشبس میان دو رقیب دیرینه را مشخص میکند، همچنین به بازگشایی تنگه هرمز، برخی امتیازات مالی برای ایران و تأکید تهران مبنی بر اینکه هرگز به دنبال تولید سلاح هستهای نخواهد رفت، اشاره دارد.
این «یادداشت تفاهم» ۱۴ بندی هنوز بهطور رسمی منتشر نشده است، اما یک نسخه از آن توسط یک مقام آمریکایی در اختیار CNN قرار گرفته است. یک دیپلمات که آن را در نشست G7 در فرانسه دیده، محتوای آن را تأیید کرده و دو منبع دیپلماتیک دیگر نیز که از روند مذاکرات اطلاع داشتهاند، همین را گفتهاند.
بر اساس این توافق، آمریکا اجازه فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران را خواهد داد و تهران ممکن است در صورت پایبندی به تعهدات مربوط به برنامه هستهای خود در مذاکرات بعدی، به یک صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری دسترسی پیدا کند. در این سند جزئیات مشخصی درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالای ایران ذکر نشده است.
یک مقام آمریکایی به CNN گفته است که این متن بازتاب تفاهمی است که بهصورت دیجیتال توسط دونالد ترامپ، معاون رئیسجمهور جیدی ونس و رئیس مجلس ایران محمدباقر قالیباف در روز یکشنبه امضا شده است. با این حال، با توجه به محرمانه بودن متن از سوی هر دو طرف، هنوز مشخص نیست که آیا نسخه پیشنویس منتشرشده دقیقاً همان متن نهایی خواهد بود یا خیر؛ زیرا قرار است نسخه نهایی روز جمعه در سوئیس بهصورت حضوری امضا شود و جزئیات فنی هنوز در حال نهایی شدن است.
مقامهای آمریکایی در گفتوگو با CNN اهمیت این یادداشت را کماهمیت جلوه داده و آن را «سندی سیاسی» توصیف کردهاند که تعهدات پنهان و غیرعلنی ایران در قبال آمریکا، بهویژه درباره آینده برنامه هستهای تهران را منعکس نمیکند. کاخ سفید به درخواست اظهار نظر پاسخی نداده است. خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم نیز نسخههای منتشرشده را نادرست دانسته است. پیشتر بلومبرگ نیز نسخهای از این پیشنویس را منتشر کرده بود.
این تفاهمنامه قرار است روز جمعه بهطور رسمی امضا شود و با آن یک بازه ۶۰ روزه برای مذاکره بر سر توافق نهایی آغاز خواهد شد.
متن ۱۴ بندی تفاهمنامه
۱ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده، بههمراه متحدانشان در جنگ جاری، همزمان با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دائمی جنگ را در تمامی جبههها، از جمله لبنان، اعلام مینمایند و متعهد میشوند از این پس هیچ اقدام خصمانهای علیه یکدیگر انجام ندهند و از تهدید یا استفاده از زور خودداری کنند. توافق نهایی مفاد این ماده و سایر مواد را تأیید خواهد کرد.
۲ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده متعهد میشوند حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر را محترم بشمارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
۳ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده متعهد میشوند ظرف حداکثر مدت ۶۰ روز، قابل تمدید با توافق متقابل، مذاکره نموده و به توافق نهایی دست یابند.
۴ — بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده محاصره دریایی را رفع (lift) نموده و هرگونه مداخله یا ایجاد مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را متوقف مینماید و ظرف حداکثر ۳۰ روز، تردد را به ظرفیت کامل بازمیگرداند؛ تردد کشتیها متناسب با حجم پیش از جنگ خواهد بود. ایالات متحده همچنین متعهد میگردد نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق پیرامونی خارج نماید.
۵ — جمهوری اسلامی ایران، بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، اقدامات لازم را جهت ازسرگیری حرکت کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس انجام خواهد داد، و این امر ظرف حداکثر ۳۰ روز به حجم پیش از جنگ بازمیگردد، با لحاظ ضرورت رفع موانع فنی و خنثیسازی مینها توسط ایران.
۶ — ایالات متحده، بههمراه شرکای منطقهای خود، متعهد میگردد یک طرح جامع مورد توافق طرفین برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران ایجاد نماید، با تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار. سازوکار اجرای این طرح، بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد.
۷ — ایالات متحده متعهد میگردد کلیه تحریمهای فعلی علیه جمهوری اسلامی ایران را خاتمه دهد (terminate)، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و همچنین تمامی تحریمهای یکجانبه، اعم از اولیه و ثانویه، را مطابق جدول زمانی مورد توافق در توافق نهایی خاتمه دهد.
۸ — جمهوری اسلامی ایران مجدداً تأکید مینماید که هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق مینمایند که سرنوشت مواد غنیشده و سرنوشت کلیه مسائل هستهای مورد توافق، از جمله نیازهای هستهای ایران، بهطور مناسب در توافق نهایی رسیدگی خواهد شد؛ توافق نهایی مفاد این ماده را تأیید خواهد کرد.
۹ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق مینمایند که تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ گردد: ایران وضعیت موجود برنامه هستهای خود را حفظ مینماید و ایالات متحده از اعمال تحریمهای جدید علیه ایران یا تقویت نیروهای خود در منطقه خودداری مینماید.
۱۰ — ایالات متحده متعهد میگردد بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، وزارت خزانهداری ایالات متحده مجوزهایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آن و کلیه خدمات مرتبط، شامل بانکداری، بیمه، حملونقل و موارد مشابه صادر نماید (issue waivers).
۱۱ — ایالات متحده متعهد میگردد که در پرتو پیشرفت مذاکرات بهسوی توافق نهایی، وجوه و داراییهای مسدود یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران آزاد (release) شده و بهطور کامل در دسترس قرار گیرد. این وجوه، چه در حساب اصلی و چه منتقلشده، برای هر پرداخت ذینفعی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین گردد قابل استفاده بوده و بهطور کامل در دسترس خواهد بود. ایالات متحده کلیه مجوزها و اجازههای لازم را بر این اساس صادر خواهد نمود.
۱۲ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق مینمایند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و تعهدات آتی توافق نهایی ایجاد گردد.
۱۳ — پس از امضای این یادداشت تفاهم، و پس از دریافت تضمینهایی در خصوص آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و ادامه اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده وارد مذاکرات توافق نهایی خواهند شد، صرفاً در خصوص مواد باقیمانده.
۱۴ — توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب خواهد شد.
