در حالی که جزئیات توافق میان دولت دونالد ترامپ و ایران بهتدریج منتشر میشود، شماری از سناتورهای ارشد جمهوریخواه نسبت به مفاد این توافق ابراز نگرانی کرده و آن را مغایر با اهداف اعلامشده دولت آمریکا دانستهاند.
بر اساس گزارش سیانان، برخی از جمهوریخواهان که معمولاً از سیاستهای ترامپ حمایت میکنند، این بار نسبت به روند مذاکرات و امتیازهای احتمالی دادهشده به تهران ابراز تردید کردهاند. به گفته یکی از سناتورهای جمهوریخواه که نخواست نامش فاش شود، در میان اعضای این حزب در سنا «سطح بالایی از ناامیدی» نسبت به توافق وجود دارد و بسیاری نسبت به دستیابی به یک توافق نهایی نیز بدبین هستند.
بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه ایالت لوئیزیانا، توافق را به زیان آمریکا توصیف کرد و گفت: «ایران قویتر شده و ما ضعیفتر شدهایم.»
جان کورنین، سناتور جمهوریخواه تگزاس، نیز اظهار داشت آنچه تاکنون درباره توافق شنیده، موجب نگرانی او شده است.
لیزا مورکوفسکی، سناتور جمهوریخواه آلاسکا، گفت با وجود هزینههای مالی و انسانی جنگ، به نظر میرسد ایران اکنون تقریباً در همان موقعیتی قرار دارد که پیش از درگیریها قرار داشت. او افزود دشوار است این توافق را توافقی دانست که ایران را در موقعیتی ضعیفتر و آمریکا را در موقعیتی بهتر قرار داده باشد.
در همین حال، جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواهان در سنا، در واکنشی محتاطانه اعلام کرد که همچنان در حال بررسی جزئیات توافق است و تأکید کرد هرگونه مشوق اقتصادی برای ایران باید به عملکرد این کشور، بهویژه در زمینه برنامه هستهای، وابسته باشد. او بعداً این توافق را «گامی در مسیر درست» توصیف کرد، اما آن را صرفاً نخستین مرحله دانست.
از جمله منتقدان برجسته توافق، راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا، بود که پس از یک روز سکوت، در بیانیهای شدیداللحن اعلام کرد تفاهمنامه جدید دستاوردهای عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را تضعیف میکند.
ویکر بهویژه از صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی و توسعه اقتصادی ایران و همچنین لغو تحریمها انتقاد کرد و گفت چنین امتیازهایی حتی در مقایسه با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دوران باراک اوباما نیز بسیار گستردهتر است. او هشدار داد که تفاهمنامه جدید با اهداف اعلامشده ترامپ همخوانی ندارد.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس، نیز با انتقاد از طرح ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری، آزادسازی منابع مالی ایران و امکان بهرهمندی تهران از بازگشایی تنگه هرمز گفت: «تاریخ نشان داده است که دادن میلیاردها دلار به حاکمانی که میخواهند ما را بکشند، ایدهای بسیار بد است.»
او افزود اگر میلیاردها دلار در اختیار ایران قرار گیرد، این پول میتواند برای حمله به منافع آمریکا و حتی کشتن آمریکاییها مورد استفاده قرار گیرد.
جونی ارنست، سناتور جمهوریخواه آیووا، نیز خواستار شفافسازی درباره منابع مالی این صندوق شد و گفت رأیدهندگان آمریکایی از تأمین چنین هزینههایی توسط مالیاتدهندگان آمریکا استقبال نخواهند کرد.
در مقابل، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، تلاش کرد انتقادهای مطرحشده در کنگره را کماهمیت جلوه دهد. او گفت منتقدان باید به رئیسجمهور اعتماد داشته باشند و افزود این تصور که ترامپ توافقی زیانبار برای آمریکا امضا کند، «مضحک» و «غیرمنطقی» است.
ونس همچنین تأکید کرد پیامرسانی دولت درباره توافق آشفته نبوده و بخشی از ابهامات ناشی از پیچیدگی ارتباطات با طرف ایرانی بوده است.
گزارش همچنین به نگرانی برخی جمهوریخواهان درباره نقش محدود مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در دفاع علنی از توافق اشاره میکند. به گفته برخی منابع نزدیک به حزب جمهوریخواه، سپردن نقش اصلی دفاع از توافق به جیدی ونس، به جای روبیو که در میان جمهوریخواهان چهرهای مورد اعتماد در مسائل ایران محسوب میشود، موجب افزایش تردیدها در میان محافظهکاران شده است.
در روزهای نخست پس از اعلام توافق، کاخ سفید به دلیل تعهد خود به انتشار نکردن متن توافق تا روز جمعه، با دشواریهایی در مدیریت افکار عمومی و پاسخ به انتقادها روبهرو شد. به گفته منابع آگاه، این وضعیت موجب شد خلأ اطلاعاتی ایجادشده به سرعت توسط منتقدان توافق پر شود.
در همین حال، مقامهای دولت ترامپ تلاش کردهاند از طریق نشستهای توجیهی با رهبران کنگره و اعضای کمیتههای روابط خارجی و امنیتی، نگرانیهای قانونگذاران را کاهش دهند. حمایت لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی، از توافق پس از گفتوگو با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، از سوی کاخ سفید یک موفقیت مهم تلقی شد؛ هرچند گراهام نیز اذعان کرده است که «برخی انتقادها به تفاهمنامه معتبر و قابل تأمل هستند.»
سیانان مینویسد افزایش تردیدها در میان جمهوریخواهان میتواند زنگ خطری جدی برای ترامپ باشد؛ زیرا در صورت دستیابی به توافق نهایی، حمایت کافی برای عبور آن از کنگره تضمینشده نیست، حتی اگر جمهوریخواهان اکثریت را در اختیار داشته باشند.
در واکنش به این انتقادها، ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت افرادی که معتقدند او در قبال ایران به اندازه کافی سختگیر نبوده، یا «حسود»، «بدخواه» یا «احمق» هستند. او همچنین تأکید کرد آمریکا اکنون «قوی، امن و مورد احترامتر از هر زمان دیگری» است.
