بر اساس تحلیل آیرون بلیک در شبکه CNN، توافق اولیه میان دولت دونالد ترامپ و ایران در قالب یادداشت تفاهم (MOU)، با بسیاری از اهدافی که پیشتر از سوی رئیسجمهور آمریکا و مقامهای دولت او اعلام شده بود، فاصله قابل توجهی دارد .
ترامپ در ابتدای جنگ بر «نابودی کامل برنامه موشکی ایران»، «غنیسازی صفر»، «جلوگیری مطلق از دستیابی ایران به سلاح هستهای»، «خلع کامل ذخایر اورانیوم غنیشده» و حتی «تغییر رفتار یا ساختار سیاسی ایران» تأکید داشت، اما در متن تفاهمنامه نهایی بسیاری از این اهداف یا حذف شدهاند یا بهطور قابل توجهی تعدیل شدهاند.
در بخش مربوط به برنامه موشکی ایران، هدف اولیه واشنگتن «نابودی کامل صنعت موشکی ایران» عنوان شده بود، اما در نسخههای بعدی این هدف به «کاهش قابل توجه» تقلیل یافته و در متن تفاهمنامه نیز اشاره مشخصی به محدودسازی کامل این برنامه دیده نمیشود. حتی ترامپ در اظهارات اخیر خود تأکید کرده است که ایران میتواند در سطحی محدود دارای توان موشکی باشد.
در موضوع غنیسازی اورانیوم نیز که یکی از محورهای اصلی سیاست فشار حداکثری واشنگتن بود، ترامپ پیشتر بر «عدم هرگونه غنیسازی» تأکید داشت، اما در مواضع جدید خود احتمال غنیسازی در سطوح پایین و با اهداف غیرنظامی را پذیرفته است.
در زمینه ذخایر اورانیوم غنیشده نیز تفاهمنامه به جای «مصادره کامل»، به سازوکارهای فنی و تدریجی تحت نظارت نهادهای بینالمللی اشاره دارد و موضوع به یک سازوکار مورد توافق طرفین موکول شده است.
در حوزه سیاست منطقهای ایران و گروههای نیابتی نیز، برخلاف اهداف اولیه واشنگتن برای قطع کامل حمایت ایران از گروههایی مانند حزبالله و حماس، در متن تفاهمنامه اشاره مشخصی به این موضوع نشده و تنها وعده بررسی آن در مراحل بعدی مذاکرات مطرح شده است.
همچنین در موضوع تنگه هرمز، که ترامپ پیشتر بر «آزاد و بدون هزینه بودن دائمی» آن تأکید داشت، در تفاهمنامه تنها به تضمین عبور امن برای یک دوره محدود اشاره شده است؛ موضوعی که از نگاه برخی تحلیلگران فاصله معناداری با اهداف اولیه دولت آمریکا دارد.
این تحلیل همچنین حاکی از آن است که برخی از اهداف کلیدی اعلامشده در آغاز جنگ، از جمله «خلع کامل توان دریایی ایران» و «فشار برای تغییر ساختار سیاسی»، یا بهطور کامل کنار گذاشته شدهاند یا دیگر بهعنوان محور اصلی مذاکرات مطرح نیستند.
در مجموع، این تحلیل نشان میدهد توافق اولیه میان ایران و آمریکا، نسبت به اهداف اولیه اعلامی دولت ترامپ، با عقبنشینیها و تعدیلهای قابل توجهی همراه بوده و همین مسئله موجب بحث و انتقاد در میان برخی جریانهای سیاسی در آمریکا شده است.
