بر اساس گزارشی از شبکه CNN، ایالات متحده و ایران در چارچوب مذاکرات اخیر خود، مجموعهای از «پیشنهادهای محرمانه» و اسناد اجرایی غیرعلنی را برای پیشبرد ۱۴ بند مندرج در یادداشت تفاهم اخیر تدوین کردهاند؛ موضوعی که به گفته منابع آگاه، نشاندهنده شکنندگی روند دستیابی به توافق نهایی است.
این منابع که شامل سه مقام آمریکایی، یک مقام منطقهای و یک مقام پیشین آمریکایی هستند، میگویند این پیشنهادها شامل جزئیاتی درباره نحوه اجرای توافق و همچنین آینده برنامه هستهای ایران است. با این حال، تأکید شده که این اسناد هنوز نهایی نشدهاند و ایران هیچ سند اضافی مشابه یادداشت تفاهم ۱۴ بندی را امضا نکرده است.
در همین راستا، مقامات دولت ترامپ اعلام کردهاند برخی از این موارد در قالب آنچه «تفاهمات شفاهی یا غیررسمی» توصیف شده نیز وجود دارد. با این حال، معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، گفته است بخشی از این موارد حتی بهصورت مکتوب نیز تنظیم شدهاند، اما هنوز در حد توافق نهایی نیستند.
طبق این گزارش، بخشی از اسناد مرتبط شامل مکاتبهای از سوی ایران است که در آن از آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) برای آغاز بازرسیها و بررسی محل ذخایر مواد غنیشده دعوت شده و همچنین اجازه مشارکت کارشناسان آمریکایی در این روند داده شده است.
با این حال، هنوز جزئیات کامل این اسناد منتشر نشده و مقامات آمریکایی تأکید کردهاند که هیچ «توافق جانبی رسمی» در کنار یادداشت تفاهم وجود ندارد.
در ادامه گزارش آمده است که تصمیم واشنگتن برای عدم انتشار این اسناد و ادامه مذاکرات در قالب نشستهای فنی، بهمنظور جلوگیری از تأخیر در روند مذاکرات اتخاذ شده است. بر اساس برنامهریزی فعلی، مرحله جدید گفتوگوهای فنی قرار است در بازه ۶۰ روزه آغاز شود.
در همین حال، تحلیلگران معتقدند وجود این اسناد محرمانه میتواند فشارهای سیاسی داخلی بر دولت آمریکا را افزایش دهد. بهویژه منتقدان این روند را با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ (برجام) مقایسه کرده و آن را مشابه «تفاهمات پنهان» در آن دوره میدانند.
به گفته کارشناسان کنترل تسلیحات، نبود شفافیت کامل درباره این اسناد باعث شده مسیر دستیابی به توافق نهایی بسیار محدود و دشوار باشد و احتمال شکست مذاکرات همچنان بالا ارزیابی میشود.
در بخش دیگری از گزارش، به اختلافنظرهای اساسی درباره حق غنیسازی اورانیوم در ایران اشاره شده است؛ موضوعی که همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف میان دو طرف محسوب میشود.
مقامات دولت ترامپ تأکید دارند که این چارچوب مبتنی بر «رفتار و عملکرد ایران» است و هرگونه امتیازدهی در قبال اقدامات مشخص انجام میشود، در حالی که منتقدان میگویند این روند ممکن است به ایران امتیازاتی فوری بدهد بدون آنکه تعهدات الزامآور کافی در زمینه برنامه هستهای دریافت شود.
در پایان گزارش آمده است که با وجود پیشرفت نسبی در تدوین چارچوب تفاهم، هنوز هیچ توافق نهایی فراتر از یادداشت تفاهم امضا نشده و آینده مذاکرات به گفتوگوهای فنی پیشرو بستگی دارد؛ گفتوگوهایی که به گفته تحلیلگران میتواند تعیین کند آیا مسیر فعلی به توافق جامع منتهی میشود یا با شکست روبهرو خواهد شد.
