بر اساس گزراش رویترز، سوئیس اعلام کرد مذاکرات میان آمریکا و ایران درباره توافق پایان دادن به درگیریهای خاورمیانه در روز جمعه برگزار نخواهد شد. همزمان، معاون رئیسجمهور آمریکا، «جیدی ونس»، سفر خود به این مذاکرات را لغو کرد؛ اقدامی که ابهامها درباره امکان دستیابی به آتشبس پایدار را افزایش داده است.
یک سخنگوی کاخ سفید در بیانیهای گفت: «جزئیات لجستیکی این مذاکرات هرگز ساده یا قابل پیشبینی نبوده است.»
بر اساس برنامهریزی اولیه، ونس و هیئت آمریکایی آماده سفر به محل مذاکرات در شهر بورگناشتاک سوئیس بودند، اما این برنامه لغو شد.
وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد که مذاکرات به تعویق افتاده است، اما افزود آماده تسهیل روند گفتوگوها در آینده است.
وضعیت نامشخص طرف ایرانی
هنوز واکنش فوری از سوی ایران منتشر نشده است. پیشتر تهران اعلام کرده بود آماده آغاز مذاکرات فنی پس از توافق ۱۴ بندی اخیر است؛ توافقی که آتشبس شکننده را دستکم برای ۶۰ روز تمدید کرده است.
با این حال، برخی منابع خبری در ایران گفتهاند که پیش از آغاز مذاکرات، باید نشانههایی از اجرای واقعی توافق توسط آمریکا مشاهده شود.
اختلاف بر سر روند توافق
در ابتدا قرار بود مراسم امضای رسمی توافق نیز در سوئیس برگزار شود، اما ایران این موضوع را غیرضروری دانست؛ زیرا روسای جمهور دو کشور پیشتر توافق را امضا کرده بودند.
این جنگ که از ۲۸ فوریه آغاز شد، با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران کلید خورد و تاکنون هزاران کشته بر جای گذاشته و بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کرده است.
ادامه درگیریها در منطقه
در حالی که مذاکرات متوقف شده، اسرائیل که در روند گفتوگوها حضور ندارد، همچنان حملات خود علیه حزبالله لبنان را ادامه داده است؛ موضوعی که تردیدها درباره پایداری توافق را افزایش داده است.
در واشنگتن نیز برخی از متحدان جمهوریخواه ترامپ درباره میزان امتیازدهی او به ایران ابراز نگرانی کردهاند.
اختلاف بر سر مفاد توافق
در ماه مارس، ترامپ اعلام کرده بود هدف او پایان جنگ با «تسلیم کامل ایران» است. اما توافق اولیه شامل مواردی مانند رفع تحریمها، آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده و معافیتهای نفتی برای ایران است.
در مقابل، ایران بار دیگر تأکید کرده که به دنبال سلاح هستهای نیست؛ ادعایی که همواره مورد تردید برخی دولتهای آمریکا بوده است.
واکنش ایران
رهبر جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، گفته است ترامپ این توافق را «از سر استیصال» امضا کرده و تأکید کرده مذاکرات آینده آسان نخواهد بود.
شورای عالی امنیت ملی ایران نیز هشدار داده در صورت نقض توافق، پاسخ متقابل خواهد داد و در برابر فشارها «هیچگونه اغماضی» نخواهد داشت.
مفاد کلیدی توافق
این توافق ۶۰ روز فرصت برای رسیدن به توافق نهایی درباره برنامه هستهای ایران تعیین کرده و همچنین شامل طرحی برای ایجاد صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران است.
همچنین ایران اجازه یافته صادرات نفت خود را از سر بگیرد و بخشی از محدودیتهای مالی کاهش یابد.
آمریکا نیز اعلام کرده قصد دارد توان موشکی دوربرد ایران را محدود کند.
چالشهای پیشرو
با وجود این توافق اولیه، تحلیلگران میگویند اختلافات عمیق همچنان باقی است و احتمال دستیابی به توافق نهایی نامشخص است.
ایران خواستار کنترل بیشتر بر روند مذاکرات است، در حالی که آمریکا تلاش دارد فشارها را حفظ کند.
وضعیت منطقه
در لبنان، درگیریها ادامه دارد و حملات اسرائیل در مناطق تحت نفوذ حزبالله شدت گرفته است. همزمان گزارشهایی از کشته شدن غیرنظامیان منتشر شده است.
در همین حال، موضوع کنترل تنگه هرمز نیز همچنان محل اختلاف است و ایران اعلام کرده قصد دارد برای عبور کشتیها هزینه خدمات دریافت کند.
جمعبندی
گزارش نشان میدهد با وجود آغاز یک چارچوب توافق، مسیر رسیدن به صلح پایدار همچنان مبهم و شکننده است. اختلافات سیاسی، بیاعتمادی متقابل و ادامه درگیریها در منطقه، آینده مذاکرات را با تردید جدی مواجه کرده است.
