بر اساس گزارش رویترز، نشانههای اولیه از یک توافق میان واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ، یک پارادوکس جدی را آشکار کرده است: امتیازهایی که با هدف ترغیب ایران به پایبندی به توافق ارائه میشوند، ممکن است به تقویت نهادی منجر شود که آمریکا و متحدان غربی آن را یک سازمان «تروریستی» میدانند.
سپاه پاسداران طی سالهای گذشته و در سایه تحریمها، یک امپراتوری اقتصادی گسترده در حوزههایی مانند نفت، ساختوساز، حملونقل، مخابرات و بنادر ایجاد کرده است.
اکنون و همزمان با آماده شدن تهران و واشینگتن برای مذاکراتی که میتواند به رفع تحریمها و بازگشایی اقتصاد ایران برای سرمایهگذاری خارجی منجر شود، منابع ایرانی میگویند این نهاد نظامی در موقعیتی قرار دارد که از اصلیترین بهرهبرداران احتمالی این روند خواهد بود.
چهار منبع ارشد ایرانی به رویترز گفتهاند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهطور ویژه توانایی دارد بخش قابلتوجهی از منافع مالی ناشی از کاهش تحریمها، افزایش صادرات نفت و جذب سرمایهگذاری خارجی را به دست آورد.
با این حال، نقش گسترده اقتصادی سپاه میتواند خود به یکی از موانع توافق تبدیل شود، زیرا گستردگی فعالیتهای آن در اقتصاد ایران، موضوع قرار داشتن این نهاد در فهرست تحریمها و اتهامات غربی را پیچیدهتر میکند.
سپاه پاسداران که توسط روحالله خمینی بنیانگذاری شد، در دوران رهبری علی خامنهای به قدرت سیاسی و اقتصادی قابلتوجهی دست یافته و در پروژههای منطقهای و داخلی نقش پررنگی ایفا کرده است.
بر اساس این گزارش، یکی از منابع ارشد ایرانی گفته است سپاه «برنده اصلی جنگ» بوده، زیرا در تثبیت ساختار سیاسی جمهوری اسلامی نقش داشته و اکنون در موقعیتی است که از هرگونه رفع تحریمها بیشترین بهره را ببرد.
در همین حال، یک مقام آمریکایی گفته است توافق موقت اخیر امکان صادرات نفت ایران را با معافیتهایی فراهم میکند، و در صورت دستیابی به توافق جامعتر، ممکن است سایر تحریمها نیز برداشته شوند و دسترسی ایران به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری فراهم شود.
سپاه پاسداران بهطور رسمی اطلاعات مالی منتشر نمیکند، اما به گفته منابع ایرانی، شبکههای تجاری گسترده، فعالیتهای نفتی و پروژههای عمرانی این نهاد، آن را به یکی از بازیگران اصلی اقتصاد ایران تبدیل کرده است.
شرکت مهندسی «قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء»، وابسته به سپاه، نیز در پروژههای بزرگ زیرساختی و انرژی و همچنین حوزههایی مانند مخابرات، خودروسازی، گردشگری و لجستیک فعالیت دارد.
بر اساس این گزارش، ساختار اقتصادی ایران به گونهای است که شرکتهای خارجی در بسیاری از موارد ناچار به همکاری با شرکتهای داخلی هستند، و همین مسئله میتواند شرکتهای وابسته به سپاه را به دروازهبان ورود سرمایهگذاری خارجی تبدیل کند.
در نتیجه، حتی در صورت عدم تعامل مستقیم شرکتهای غربی با سپاه، حضور گسترده نهادهای وابسته به آن میتواند ریسک نقض تحریمهای باقیمانده را افزایش دهد.
در پایان این گزارش تأکید شده است که حتی در صورت تداوم تحریمها، سپاه همچنان از صادرات نفت و شبکههای دور زدن تحریمها سود خواهد برد.
