یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، برای نخستین بار فاش کرد که مأموران این سازمان پیش از اجرای عملیات مشهور سرقت آرشیو هستهای ایران در ژانویه ۲۰۱۸، تمرین و شبیهسازی کامل این عملیات را در یکی از کشورهای آفریقایی انجام داده بودند.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، این عملیات که بعدها به یکی از مشهورترین مأموریتهای موساد تبدیل شد، نقش مهمی در تصمیم نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ برای خروج از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران ایفا کرد. نتایج این عملیات در بهار ۲۰۱۸ منتشر شد و اندکی بعد ترامپ از توافق هستهای خارج شد.
بسیاری از تحلیلگران معتقدند خروج آمریکا از توافق هستهای و ناکامی طرفها در دستیابی به توافقی جایگزین، در نهایت به دو جنگ میان ایران و آمریکا و اسرائیل در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و سپس به توافق جدید میان دولت دوم ترامپ و ایران که ۱۷ ژوئن امسال امضا شد، منجر شد.
جزئیات زیادی از عملیات سرقت آرشیو هستهای ایران پیشتر در کتاب هدف تهران در سال ۲۰۲۳ و همچنین در کتاب شمشیر آزادی نوشته یوسی کوهن در سال ۲۰۲۵ منتشر شده بود، اما محل برگزاری تمرین اصلی این عملیات تا کنون محرمانه باقی مانده بود.
اگرچه این موضوع در نگاه نخست جزئی به نظر میرسد، اما به نوشته گزارش، نقش مهمی در موفقیت عملیات داشته است.
مأموران موساد پیش از ورود به تأسیسات آرشیو هستهای ایران، یک نمونه کامل و هماندازه از ساختمان آرشیو را بازسازی کرده بودند؛ از جمله گاوصندوقهای بزرگ فولادی که برای باز کردن آنها از تجهیزات حرارتی با دمای حدود ۳۶۰۰ درجه استفاده میشد.
بر اساس گزارشها، مأموران موساد توانستند بدون فعال شدن سامانههای هشداردهنده، به مدت شش ساعت و ۲۹ دقیقه در تأسیسات آرشیو هستهای ایران حضور داشته باشند و حجم بزرگی از اسناد اصلی برنامه هستهای ایران را خارج کنند. تمامی اعضای تیم نیز بدون تلفات از ایران خارج شدند.
رسانههای اسرائیلی میگویند محل برگزاری این تمرین سالها به دلیل ملاحظات امنیتی و دیپلماتیک محرمانه نگه داشته شده بود و مشخص نیست چه تغییری باعث شده کوهن اکنون این موضوع را فاش کند. با این حال، برخی ناظران احتمال میدهند تضعیف نهادهای امنیتی و اطلاعاتی ایران در جریان جنگ اخیر در این تصمیم بیتأثیر نبوده باشد.
این گزارش همچنین اشاره میکند که در دوره ریاست یوسی کوهن بر موساد، مراکش به توافقهای ابراهیم پیوست و روابط خود را با اسرائیل عادیسازی کرد. با این حال، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد مراکش همان کشوری بوده که تمرین عملیات در آن انجام شده است.
کوهن در توضیح علت انجام تمرین در خارج از اسرائیل گفته است برگزاری چنین شبیهسازی گستردهای در داخل اسرائیل میتوانست توجه بیش از حد را جلب کند و امنیت عملیات را به خطر بیندازد.
