آمیخای استاین، تحلیلگر روزنامه جروزالم پست، مینویسد توافق جدید میان اسرائیل و لبنان که با تضمین ایالات متحده حاصل شده، تصریح میکند که خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان تنها پس از عقبنشینی حزبالله از این منطقه انجام خواهد شد. به اعتقاد او، این شرط مهمترین تفاوت توافق جدید با تلاشهای پیشین برای کاهش تنش میان دو طرف است.
به نوشته استاین، این توافق پس از چند تحول دیپلماتیک در منطقه، از جمله امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران و تأیید واشنگتن درباره نقش ایران در لبنان، حاصل شده است.
به باور نویسنده، اگرچه این شرط در نگاه نخست بدیهی به نظر میرسد، اما در پرتو درخواست ایران مبنی بر اینکه هر توافق جامع آینده با آمریکا باید خروج ارتش اسرائیل از جنوب لبنان را نیز شامل شود، اهمیت آن آشکار میشود؛ درخواستی که در توافق جدید پذیرفته نشده است.
هیئت اسرائیلی در مذاکرات واشنگتن به ریاست یحیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، و با حضور نمایندگان شورای امنیت ملی و سرتیپ آمیخای لوین، نماینده رئیس ستاد ارتش اسرائیل، شرکت کرد.
بر اساس توافقی که در واشنگتن مذاکره شد، اسرائیل پذیرفته است بهصورت آزمایشی از دو منطقه در جنوب لبنان عقبنشینی کند تا ارتش لبنان کنترل آن مناطق را در دست بگیرد و طی چند هفته آینده اجرای طرح خلع سلاح حزبالله را آغاز کند.
استاین مینویسد در جریان مذاکرات، ارتش اسرائیل نقشههایی از خطوط احتمالی عقبنشینی و مناطقی که امکان خروج از آنها وجود داشت ارائه کرد، در حالی که رهبران سیاسی اسرائیل تلاش میکردند مشخص کنند دولت لبنان چه میزان از این پیشنهادها را میتواند بپذیرد.
لبنان خواستار عقبنشینی گستردهتر نیروهای اسرائیلی تا داخل «خط زرد» بود، اما این درخواست در توافق نهایی گنجانده نشد. در مقابل، همه خواستههای ارتش اسرائیل نیز پذیرفته نشد، هرچند مقامهای امنیتی این کشور معتقدند توافق نهایی نیازهای عملیاتی و امنیتی اسرائیل را تأمین میکند.
این توافق همچنین سازوکار نظارت مشترک اسرائیل و لبنان را که زیر نظر فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) فعالیت میکند، دوباره فعال میکند. این سازوکار از نوامبر ۲۰۲۴ وظیفه ثبت و بررسی موارد نقض توافق را بر عهده داشته است. به نوشته استاین، اسرائیل در این مدت بارها موارد نقض توافق از سوی حزبالله را مستندسازی کرده و در مواردی که این تخلفات بدون پاسخ مانده، بهطور مستقل اقدام نظامی انجام داده است.
نویسنده تأکید میکند که احیای این سازوکار به معنای آزادی کامل اسرائیل برای انجام حملات در بیروت یا اجرای عملیات نظامی بدون محدودیت در سراسر لبنان نیست. با این حال، ثبت رسمی تخلفات زیر نظر سنتکام، معیاری برای ارزیابی عملکرد ارتش لبنان فراهم میکند تا مشخص شود آیا این نیرو واقعاً علیه حزبالله اقدام میکند یا خیر.
به نوشته جروزالم پست، مهمترین خط قرمز بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یسرائیل کاتس، وزیر دفاع، و ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش، این بود که هیچ عقبنشینی از مناطق جنوب رود لیتانی انجام نخواهد شد، مگر آنکه حزبالله ابتدا بهطور کامل به شمال این رودخانه عقبنشینی کند و منطقه بهطور کامل غیرنظامی شود. به گفته نویسنده، این اصل بهصورت مکتوب در سندی که مقامهای ارشد دولت آمریکا آن را تأیید کردهاند، گنجانده شده است.
استاین مینویسد این توافق، اگرچه با انتظاراتی محتاطانه، اما امیدوارکننده همراه است. او یادآور میشود که از زمان توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴، شواهد اندکی وجود داشت که نشان دهد ارتش لبنان اقدام مؤثری علیه حزبالله انجام داده است، اما این بار ممکن است فشار و نظارت مستمر آمریکا نتیجه متفاوتی به همراه داشته باشد.
به باور نویسنده، آنچه در حال حاضر قطعی به نظر میرسد این است که روند اجرای توافق با حفظ کنترل ارتش اسرائیل بر مناطق گستردهای آغاز میشود که از دید تلآویو، امنیت بیشتری برای شهرکهای شمال اسرائیل فراهم میکند. او در پایان مینویسد حتی اگر اجرای مرحله آزمایشی توافق شکست بخورد، انتظار میرود ارتش اسرائیل تا زمانی که ارتش و دولت لبنان اقداماتی را که واشنگتن و تلآویو از آنها انتظار دارند انجام ندهند، در این مناطق باقی بماند.
