دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قصد دارد در جریان نشست سران ناتو در آنکارا به رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، اعلام کند که از بازگرداندن این کشور به برنامه جنگندههای اف-۳۵ حمایت میکند؛ اقدامی که در صورت تحقق، ممنوعیتی را که خود او در سال ۲۰۱۹ به دلایل امنیت ملی اعمال کرده بود، لغو خواهد کرد.
به گزارش نیویورک تایمز به نقل از چهار مقام ارشد دولت آمریکا، این تغییر سیاست پس از هفتهها رایزنی پشتپرده میان مقامهای امنیت ملی در دست بررسی است. با این حال، این مقامها تأکید کردهاند که جزئیات اجرای این تصمیم هنوز نهایی نشده و ممکن است با مخالفت کنگره آمریکا روبهرو شود.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود ترامپ دستکم آمادگی خود را برای ازسرگیری روند تحویل جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه اعلام کند، هرچند زمان اجرای این اقدام مشخص نیست. همچنین احتمال دارد دو رئیسجمهور برای آغاز این روند، نامههایی میان خود رد و بدل کنند.
ترکیه در سال ۲۰۱۹ پس از خرید سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ از روسیه از برنامه اف-۳۵ کنار گذاشته شد. واشنگتن در آن زمان استدلال کرد که استقرار همزمان این سامانه روسی و جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ میتواند به روسیه امکان دهد اطلاعات ارزشمندی درباره توانمندیهای این جنگندهها به دست آورد.
نیویورک تایمز مینویسد ترامپ همواره از این تصمیم رضایت نداشت و بارها مسئولیت ایجاد شرایط منجر به آن را متوجه دولت باراک اوباما کرده بود. به نوشته این روزنامه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز اخیراً اعلام کرده بود که ترامپ از مقامهای دولت خواسته راهکاری برای بازگرداندن ترکیه به این برنامه پیدا کنند.
با این حال، مانع اصلی اجرای این طرح، قانونی است که کنگره آمریکا در سال ۲۰۲۰ تصویب کرد و فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه را تا زمانی که این کشور سامانههای اس-۴۰۰ روسی را در اختیار داشته باشد، ممنوع میکند.
به گفته یکی از مقامهای آمریکایی، یکی از گزینههای مورد بررسی، انتقال سامانههای اس-۴۰۰ به یک طرف ثالث است. مقام دیگری نیز گفته است هنوز سازوکار نهایی این موضوع مشخص نشده، اما گزینههایی مانند خارج کردن این سامانهها از چرخه عملیاتی یا جداسازی قطعات اصلی آنها نیز بررسی میشود.
ترکیه طی سالهای گذشته تلاش گستردهای برای بازگشت به برنامه اف-۳۵ انجام داده، اما حاضر نشده از سامانههای اس-۴۰۰ صرفنظر کند. در همین حال، جنگندههای اف-۳۵ که ترکیه هزینه خرید آنها را پرداخت کرده اما هرگز تحویل نگرفته است، همچنان در آمریکا نگهداری میشوند.
این گزارش همچنین به مخالفت برخی قانونگذاران جمهوریخواه، از جمله جیم ریش، رئیس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، با این اقدام اشاره میکند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز از مخالفان دیرینه فروش اف-۳۵ به ترکیه است و با اشاره به مواضع رجب طیب اردوغان علیه اسرائیل، این اقدام را نگرانکننده توصیف کرده است.
نیویورک تایمز در پایان مینویسد سفر ترامپ به نشست ناتو در شرایطی انجام میشود که اختلافات میان آمریکا و برخی اعضای این ائتلاف بر سر هزینههای دفاعی، جنگ اوکراین و روابط با روسیه ادامه دارد. ترامپ قرار است در حاشیه این نشست با اردوغان و همچنین ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، دیدار کند.
