دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در حاشیه نشست سران ناتو در آنکارا اعلام کرد تفاهمنامه میان واشنگتن و تهران را «پایانیافته» میداند و با لحنی تند از رهبران جمهوری اسلامی انتقاد کرد. اظهارات او که پس از تازهترین دور حملات متقابل میان دو کشور مطرح شد، بار دیگر آینده روابط تهران و واشنگتن و سرنوشت توافق اخیر را در کانون توجه قرار داده است.
ترامپ گفت ایران تفاهمنامه امضاشده در ۱۷ ژوئن را نقض کرده است و افزود مقامهای جمهوری اسلامی درباره مذاکرات «دروغ میگویند و تقلب میکنند». او همچنین اعلام کرد ارتش آمریکا در حملات شب گذشته حملات بسیار شدیدی علیه ایران انجام داده و هشدار داد که واشنگتن «به احتمال بسیار زیاد» بار دیگر نیز به ایران حمله خواهد کرد.
بر اساس تفاهمنامه امضاشده در ۱۷ ژوئن، دو طرف بر آتشبس ۶۰ روزه، ادامه مذاکرات برای دستیابی به توافقی پایدار، تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و تعلیق برخی تحریمهای مرتبط با فروش نفت ایران توافق کرده بودند. با این حال، تشدید درگیریهای نظامی در روزهای اخیر، آینده این تفاهم را با ابهام روبهرو کرده است.
ترامپ با وجود آنکه این تفاهم را پایانیافته توصیف کرد، ساعاتی بعد در یک نشست خبری اظهار داشت که تصور نمیکند جنگ میان ایران و آمریکا دوباره آغاز شود. او افزود هرگونه درگیری احتمالی «بسیار سریع پایان خواهد یافت» و تأکید کرد ایالات متحده به دنبال یک جنگ طولانیمدت نیست.
در تهران، مقامهای جمهوری اسلامی به اظهارات ترامپ واکنش نشان دادند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی نوشت: «ما به توهین با توهین پاسخ نمیدهیم، بلکه با اقدام پاسخ خواهیم داد.» مقامهای ایرانی نیز هشدار دادند هرگونه حمله تازه آمریکا با «پاسخی فوری» روبهرو خواهد شد و اظهارات ترامپ را نشانه ناکامی سیاست فشار، تحریم و تهدید علیه ایران دانستند.
همزمان، تنشهای میدانی نیز افزایش یافت. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد حملات اخیر خود را در پاسخ به حمله به نفتکشها در تنگه هرمز انجام داده است. ایران نیز از کشته شدن هشت تن از نیروهای نظامی خود در حملات آمریکا خبر داد و سپس اعلام کرد در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داده است.
واشنگتن همچنین از لغو تعلیق موقت تحریمهای مرتبط با فروش نفت ایران خبر داد. همزمان، تشدید تنشها و نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز موجب افزایش بهای جهانی نفت شد، هرچند قیمتها همچنان پایینتر از اوج ثبتشده در دوره بسته شدن کامل این آبراه راهبردی باقی مانده است.
در عرصه دیپلماتیک، مارک روته، دبیرکل ناتو، از حملات آمریکا حمایت کرد و آنها را «کاملاً ضروری» خواند. او همچنین گفت ایران با اقدامات اخیر خود آتشبس را نقض کرده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که آینده تفاهمنامه و ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن همچنان نامشخص است. ترامپ گفته است شخصاً تمایلی به ادامه گفتوگوها ندارد، اما افزوده است که در صورت تمایل، مذاکرهکنندگان آمریکایی میتوانند مذاکرات را ادامه دهند. در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی نیز تأکید کردهاند که به هرگونه اقدام نظامی تازه آمریکا پاسخ خواهند داد.
