تازهترین دور تبادل حملات میان آمریکا و ایران، تلاشهای دونالد ترامپ برای خارج کردن ایالات متحده از جنگ با ایران را با مانعی تازه روبهرو کرده و گزینههای دشواری را پیش روی رئیسجمهور آمریکا قرار داده است.
به گزارش رویترز، ترامپ پس از تبادل حملات اخیر میان دو کشور، تفاهمنامه موقت میان واشنگتن و تهران را پایانیافته اعلام کرد و دستور اجرای دور تازهای از حملات علیه اهدافی در ایران را صادر کرد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که ایران در واکنش به حملات آمریکا، پایگاههای نظامی ایالات متحده در بحرین و کویت را هدف قرار داد. ازسرگیری درگیریها، بیش از سه هفته پس از امضای تفاهمنامهای که قرار بود زمینه آتشبس و آغاز مذاکرات را فراهم کند، بار دیگر دشواری دستیابی به توافقی جامع و خروج آبرومندانه آمریکا از این بحران را آشکار کرده است.
به گفته تحلیلگران، ترامپ اکنون با گزینههایی روبهرو است که هیچیک بدون هزینه نیست. تشدید حملات میتواند دو طرف را دوباره به جنگی تمامعیار بکشاند، اما خودداری از واکنش نیز ممکن است این تصور را در تهران ایجاد کند که همچنان میتواند بر یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان در تنگه هرمز اعمال نفوذ کند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند ترامپ امیدوار است با افزایش فشار نظامی، ایران را به بازگشت به میز مذاکره درباره برنامه هستهای وادار کند، اما نشانهای وجود ندارد که تهران آماده پذیرش امتیازهای گسترده مورد نظر واشنگتن باشد.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین آمریکا در امور خاورمیانه در دولتهای جمهوریخواه و دموکرات، به رویترز گفت: «ترامپ خود را در موقعیت دشواری قرار داده است. چه از مسیر نظامی و چه از مسیر دیپلماسی، بعید است دستاورد قابل توجهی از ایران به دست آورد.»
ترامپ در شرایطی بهدنبال پایان دادن به این جنگ است که ادامه درگیریها هزاران کشته بر جای گذاشته، فشارهای اقتصادی را افزایش داده و تنها چند ماه مانده به انتخابات میاندورهای کنگره، بر موقعیت سیاسی او نیز سایه افکنده است. بر اساس نظرسنجی مشترک رویترز/ایپسوس که ۲۳ ژوئن منتشر شد، میزان رضایت از عملکرد ترامپ به ۳۴ درصد کاهش یافته که پایینترین سطح آن در دومین دوره ریاستجمهوری او به شمار میرود و میتواند شانس جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت در کنگره را تضعیف کند.
تحلیلگران همچنین نسبت به دستیابی دو طرف به توافقی جامع در بازه ۶۰ روزه پیشبینیشده در تفاهمنامه تردید دارند. به باور آنان، مهمترین اختلافها به مذاکرات بعدی موکول شده و زمان برگزاری دور تازه گفتوگوها همچنان نامشخص است.
در همین حال، لغو معافیت فروش نفت ایران از سوی آمریکا، یکی از مهمترین دستاوردهای اقتصادی تهران در چارچوب تفاهمنامه را از میان برده و فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش داده است. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند حملات متقابل روزهای اخیر، بیش از آنکه نشانه حرکت به سوی جنگی فراگیر باشد، تلاشی از سوی دو طرف برای تقویت موقعیت خود در مذاکرات احتمالی آینده است.
جاناتان پانیکوف، معاون پیشین افسر اطلاعات ملی آمریکا در امور خاورمیانه، نیز به رویترز گفت: «بعید است اوضاع دوباره به جنگی تمامعیار تبدیل شود، اما وضعیت غالب در آینده، بیثباتی مدیریتشده خواهد بود؛ یعنی چرخهای از درگیریهای مقطعی، بدون آنکه راهکاری پایدار برای پایان بحران شکل بگیرد.»
جان آلترمن، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به رویترز گفت ایران به این جمعبندی رسیده است که ترامپ تمایلی به گرفتار شدن در یک جنگ فرسایشی ندارد و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز خواهان بازگشت سریع ثبات به منطقه هستند. به گفته او، تهران بر این باور است که آمریکا تنها چند روز به عملیات نظامی ادامه خواهد داد و سپس کشورهای عرب خلیج فارس برای پایان دادن به درگیریها بر واشنگتن فشار خواهند آورد.
لورا بلومنفلد، پژوهشگر دانشگاه جانز هاپکینز، در گفتوگو با رویترز اظهار داشت ترامپ بهخوبی میداند که ادامه جنگ و افزایش بهای سوخت میتواند به اقتصاد آمریکا و جایگاه سیاسی او آسیب بزند. او با اشاره به اظهارات ترامپ افزود رئیسجمهور آمریکا نمیخواهد به سرنوشت هربرت هوور دچار شود؛ رئیسجمهوری که عملکرد اقتصادیاش با آغاز رکود بزرگ در آمریکا گره خورده است.
در پایان این گزارش آمده است که اختلاف بر سر آینده تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین عوامل تنش میان تهران و واشنگتن است. ایران خواهان ایفای نقشی در مدیریت این آبراه راهبردی است، در حالی که آمریکا و متحدانش بر حفظ آزادی کشتیرانی در این مسیر تأکید دارند؛ اختلافی که همچنان چشمانداز دستیابی به توافقی پایدار و کاهش تنشها را با ابهام روبهرو کرده است.
