وزیر دفاع یونان با ابراز نگرانی از احتمال بازگشت ترکیه به برنامه جنگندههای اف-۳۵، اعلام کرد که آتن از تحویل این جنگندهها یا موتورهای مورد استفاده در جنگنده بومی کان (Kaan) به ترکیه استقبال نمیکند و خواستار تضمینهایی شده است که مانع استفاده از این تجهیزات علیه دیگر اعضای ناتو شود.
نیکوس دندیاس، وزیر دفاع یونان، روز پنجشنبه در نشست سالانه دولتها که از سوی نشریه اکونومیست در آتن برگزار شد، گفت تصمیم نهایی درباره فروش این تجهیزات نظامی با ایالات متحده است، اما واشنگتن باید بررسی کند که آیا چنین اقدامی در راستای منافع آمریکا قرار دارد یا خیر.
او تأکید کرد: «انتقال تسلیحات پیشرفته میان اعضای ناتو باید با محدودیتهایی همراه باشد که استفاده از آنها علیه دیگر کشورهای عضو این ائتلاف را ممنوع کند.»
دندیاس افزود ثبات در شرق مدیترانه برای ایالات متحده و ناتو اهمیت اساسی دارد و واگذاری چنین سامانههایی بدون دریافت تضمین درباره نحوه استفاده از آنها، این پرسش را مطرح میکند که آیا این اقدام واقعاً در راستای منافع آمریکا خواهد بود یا نه.
پیشتر نیز یک مقام ارشد دیپلماتیک یونان گفته بود تسلیحاتی که از سوی یک عضو ناتو به عضو دیگر فروخته میشود «نباید علیه یک متحد دیگر به کار گرفته شود.» به گفته این مقام، آتن این نگرانی را از طریق تمامی کانالهای دیپلماتیک با واشنگتن در میان گذاشته است.
مقامهای یونانی نگراناند که در صورت در اختیار گرفتن جنگندههای اف-۳۵، موازنه نظامی در شرق مدیترانه به سود ترکیه تغییر کند. یونان قرار است نخستین جنگندههای اف-۳۵ خود را در سال ۲۰۲۸ دریافت کند.
در مقابل، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، روز چهارشنبه مخالفت یونان و اسرائیل با فروش احتمالی اف-۳۵ به آنکارا را رد کرد و گفت: «هیچ جایی برای چنین مخالفتی وجود ندارد.»
او افزود: «ما حق داریم هواپیما و تجهیزات دفاعی خریداری کنیم و در این باره با طرف آمریکایی در حال گفتوگو هستیم.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز روز پنجشنبه بدون اشاره مستقیم به ترکیه گفت: «جنگ هنوز پایان نیافته است. در کنار تهدیدهای قدیمی، تهدیدهای جدیدی نیز در حال ظهور هستند. ما با دقت آنها را زیر نظر داریم و برای هر سناریویی آمادهایم. حفظ برتری هوایی اسرائیل یکی از ارکان اساسی امنیت ملی ماست.»
با وجود افزایش خوشبینی در آنکارا پس از گفتوگوهای دونالد ترامپ و اردوغان، مقامهای یونانی معتقدند ترکیه همچنان با موانع حقوقی و سیاسی قابل توجهی برای بازگشت به برنامه اف-۳۵ روبهرو است.
به گفته یک مقام ارشد دیپلماتیک یونان، آنکارا ابتدا باید ثابت کند که دیگر سامانه پدافند هوایی روسی اس-۴۰۰ را در اختیار ندارد. افزون بر این، بازگشت ترکیه به برنامه اف-۳۵ احتمالاً مستلزم اصلاح برخی قوانین آمریکا، از جمله مفاد قانون مجوز دفاع ملی، خواهد بود.
ترکیه در سال ۲۰۱۹ پس از دریافت سامانه موشکی اس-۴۰۰ از روسیه از برنامه مشترک تولید جنگنده اف-۳۵ کنار گذاشته شد. آمریکا اعلام کرده بود بهرهبرداری همزمان از سامانه اس-۴۰۰ و جنگندههای اف-۳۵ میتواند امنیت فناوریهای حساس این جنگنده را به خطر بیندازد.
