درگیریها میان ایران و آمریکا روز دوشنبه با تبادل حملات موشکی و پهپادی، ادامه حملات هوایی آمریکا به اهداف نظامی در ایران و افزایش تنش بر سر وضعیت تنگه هرمز وارد مرحله تازهای شد؛ تحولاتی که همزمان چشمانداز مذاکرات میان تهران و واشنگتن را بیش از پیش مبهم کرده و موجب افزایش بهای جهانی نفت شده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد نیروهای این کشور در تازهترین دور حملات خود دهها هدف نظامی در ایران را هدف قرار دادهاند. به گفته این فرماندهی، در سه شب گذشته بیش از ۳۰۰ هدف، از جمله مواضع موشکی و پهپادی، تأسیسات و توانمندیهای دریایی، انبارهای مهمات، شبکههای ارتباطی و مراکز دیدهبانی ساحلی هدف حمله قرار گرفتهاند.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد حملات تلافیجویانه خود علیه اهداف مورد استفاده نیروهای آمریکایی در منطقه را ادامه داده است. سپاه مدعی شد پایگاهها و تأسیسات نظامی در قطر، کویت، بحرین، اردن و عمان را هدف قرار داده و از حمله به سامانههای راداری، مراکز فرماندهی و دیگر تجهیزات نظامی مورد استفاده آمریکا خبر داد. این ادعاها تاکنون بهطور مستقل تأیید نشدهاند.
کشورهای منطقه نیز از وقوع حملات و فعال شدن سامانههای پدافندی خبر دادند. کویت اعلام کرد سه پاسگاه مرزی و یک سکوی حفاری نفت این کشور هدف حمله قرار گرفتهاند و یک کارگر زخمی شده است. قطر از زخمی شدن سه نفر، از جمله یک کودک، در پی سقوط ترکش خبر داد. اردن اعلام کرد چند موشک ایرانی را رهگیری کرده و بحرین و امارات نیز از فعال شدن سامانههای دفاع هوایی خود خبر دادند. عمان نیز از حملات پهپادی به دو منطقه خبر داد و سفیر ایران را برای ارائه توضیح احضار کرد.
همزمان، تهران و واشنگتن روایتهای متفاوتی درباره وضعیت تنگه هرمز ارائه کردند. سپاه پاسداران اعلام کرد تنگه هرمز پس از هدف قرار دادن یک کشتی که به گفته ایران از مسیر «غیرمصوب» عبور میکرد، تا اطلاع ثانوی بسته شده است. در مقابل، سنتکام و مرکز مشترک اطلاعات دریایی اعلام کردند مسیر جنوبی این آبراه در امتداد سواحل عمان همچنان برای تردد کشتیها باز است و عبور و مرور دریایی ادامه دارد، هرچند سطح تهدید امنیتی همچنان «بسیار بالا» ارزیابی شده است.
دادههای رهگیری کشتیها نشان میدهد تنها شش شناور روز یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند که پایینترین میزان تردد در پنج هفته گذشته به شمار میرود. بیشتر این شناورها هنگام عبور سامانههای رهگیری خود را خاموش کرده بودند.
تحولات نظامی همچنین چشمانداز مذاکرات میان تهران و واشنگتن را تیرهتر کرده است. مذاکرات غیرمستقیم ایران و عمان درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز و عبور کشتیها، که روز شنبه در مسقط برگزار شد، بدون دستیابی به توافق پایان یافت. وزارت امور خارجه ایران دلیل این ناکامی را «فشارهای آشکار و پنهان» آمریکا بر عمان عنوان کرد.
این در حالی است که توافق موقت میان ایران و آمریکا، که ماه گذشته با هدف بازگشایی تنگه هرمز و ادامه مذاکرات طی یک دوره ۶۰ روزه حاصل شده بود، با افزایش درگیریها با ابهام جدی روبهرو شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرده آتشبس عملاً پایان یافته، اما همچنان امکان ادامه مذاکرات وجود دارد. تهران نیز تأکید کرده درخواست مذاکره با آمریکا را مطرح نکرده و تنها با میانجیگری قطر موافقت کرده است.
در بازارهای جهانی، تشدید تنشها باعث افزایش بیش از چهار درصدی قیمت نفت شد. نفت برنت به حدود ۷۹ دلار در هر بشکه رسید و نگرانیها درباره اختلال در صادرات انرژی از منطقه افزایش یافت. کارشناسان هشدار دادهاند اروپا، که به واردات سوخت از خاورمیانه وابستگی بیشتری دارد، در صورت تداوم اختلال در تردد از تنگه هرمز با کمبود سوخت جت و افزایش فشار بر بازار انرژی مواجه خواهد شد.
