دیدگاههای مطرحشده در این تحلیل صرفاً متعلق به نویسنده است و بازتابدهنده مواضع یا دیدگاههای رسمی کوردستان میدیا نیست.
عباس اللواتی – تحلیلگر سیانان
ایران با حملهای که آمریکا آن را «غافلگیرکننده» توصیف کرد، به چند روز آرامش نسبی در خاورمیانه پایان داد و با تغییری آشکار در الگوی درگیریها، بار دیگر جنگ را وارد مرحلهای تازه کرد.
برخلاف روال پیشین، تهران این بار در واکنش به حمله تازه آمریکا اقدام نکرد، بلکه خود آغازگر دور جدید درگیریها شد؛ اقدامی که نشان میدهد جمهوری اسلامی بیش از گذشته مایل است با استفاده از قدرت نظامی، مسیر جنگ را بر اساس محاسبات خود شکل دهد.
این تصمیم زمینه را برای تشدید دوباره تنشها فراهم کرد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز هشدار داد: «حسابی آنها را در هم خواهیم کوبید... ضربه سختی خواهند خورد.»
ساعاتی بعد، ارتش آمریکا اعلام کرد در پاسخ به تلاش ایران برای حمله موشکی به نیروهای آمریکایی، موج تازهای از حملات هوایی را علیه «دهها» هدف متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرده است.
ترامپ هفته گذشته گفته بود حملات آمریکا را متوقف کرده، زیرا ایران «بسیار مؤدبانه» خواستار توقف حملات شده و تمایل خود را برای مذاکره ابراز کرده است. با این حال، تهران هرگز بهطور علنی چنین روایتی را تأیید نکرد، اگرچه یک مقام ارشد ایرانی گفته بود نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نیز تصمیم گرفتهاند فعلاً اقدام نظامی انجام ندهند.
همین موضوع، تصمیم ایران برای ازسرگیری حملات را به رخدادی معنادار تبدیل کرده است.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مؤسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به نظر میرسد رویکرد ایران، بهویژه در زمینه آمادگی برای آغاز حمله در صورتی که آن را تنها گزینه ممکن بداند، دستخوش تغییری بنیادین شده است.»
به باور عزیزی، این حمله به نظر میرسد پیامی در ارتباط با دیدار بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ در واشنگتن بوده باشد؛ دیداری که پس از آن اسرائیل بار دیگر از تمایل خود برای حمله به زیرساختهای انرژی ایران سخن گفت.
ساعاتی پس از حمله ایران به نیروهای آمریکایی در اردن، آمریکا و عربستان سعودی نیز مواضع گروههای همسو با ایران در عراق را هدف قرار دادند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد این عملیات در پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی علیه نیروهای آمریکایی و تأسیسات انرژی عربستان طی ۷۲ ساعت گذشته انجام شده است.
به باور عباس اللواتی، این تحولات نشان میدهد دامنه جنگ در حال گسترش است و عربستان سعودی، که همواره تلاش کرده بود از ورود مستقیم به این درگیری اجتناب کند، اکنون با تهدیدهایی از سوی حوثیهای یمن، گروههای همسو با ایران در عراق و خود ایران روبهرو است.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است نه ایران و نه متحدان منطقهای آن حاضر نیستند از اهداف راهبردی خود عقبنشینی کنند. به گفته او، تهران همچنان بر حفظ اهرم فشار خود بر تنگه هرمز اصرار دارد و حوثیها نیز پایان عملیات خود را به رفع محاصره یمن از سوی عربستان مشروط کردهاند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در گفتوگویی با تلویزیون دولتی ایران تأکید کرد جمهوری اسلامی تا زمانی که حاکمیت خود بر تنگه هرمز را تضمینشده نداند، نمیتواند خود را پیروز این جنگ بداند.
او گفت طرحهای آمریکا و عمان برای ایجاد مسیر دریایی جایگزین در تنگه هرمز، از نگاه تهران خط قرمز محسوب میشود و در صورت اجرای آن، حاکمیت مؤثر ایران بر این آبراه به «چیزی جز یک خیال» تبدیل خواهد شد.
عباس اللواتی در پایان این تحلیل مینویسد از نگاه تهران، توقف حملات آمریکا بیش از آنکه نشانه خویشتنداری باشد، نشانه ضعف راهبردی واشنگتن تلقی میشود؛ برداشتی که میتواند چرخهای از تشدید متقابل تنشها را ایجاد کند؛ چرخهای که در آن هیچیک از طرفین حاضر به عقبنشینی نیست و خطر حملات بیشتر به مسیرهای کشتیرانی، زیرساختهای انرژی و مسیرهای تجاری منطقهای افزایش مییابد.
