جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران از نظر کاهش روزانه عرضه نفت، بزرگترین شوک نفتی تاریخ به شمار میرود؛ هرچند از نظر مجموع کاهش تولید در طول زمان، انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ همچنان بزرگترین بحران نفتی جهان محسوب میشود.
این گزارش که بر پایه محاسبات رویترز و دادههای آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، اوپک و وزارت انرژی آمریکا تهیه شده، نشان میدهد اوج اختلال در عرضه نفت طی جنگ اخیر به بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی معادل حدود ۱۳.۶ درصد از تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶.
بر اساس این گزارش، این میزان اختلال بهمراتب بیشتر از بحرانهای نفتی پیشین، از جمله تحریم نفتی اعراب در سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴، انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ و جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بوده است.
رویترز میافزاید بحران اخیر تنها بازار نفت را تحت تأثیر قرار نداد، بلکه عرضه گاز طبیعی مایع (LNG)، فرآوردههای نفتی و کودهای شیمیایی را نیز مختل کرد و آسیبپذیری بازارهای جهانی انرژی را آشکار ساخت.
این گزارش همچنین نشان میدهد جنگ اخیر تولید LNG قطر، که حدود یکپنجم تولید جهانی این محصول را تشکیل میدهد، تحت تأثیر قرار داده است. برآورد مؤسسه آرگوس مدیا نیز حاکی است حدود ۲۴ میلیون تن از صادرات LNG قطر و امارات از بازار حذف شده که معادل ۵.۶ درصد تجارت سالانه جهانی این محصول است.
در واکنش به این بحران، آژانس بینالمللی انرژی با آزادسازی بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی، تلاش کرد بازار را تثبیت و بخشی از کمبود عرضه را جبران کند.
بر اساس محاسبات رویترز، با استناد به گزارش آژانس بینالمللی انرژی، مجموع کاهش عرضه نفت از آغاز بحران تا زمان دستیابی به توافق موقت آمریکا و ایران در ۱۷ ژوئن، به حدود ۱.۵ میلیارد بشکه رسیده است. با این حال، این رقم همچنان کمتر از بحران ناشی از انقلاب ایران است که برآورد میشود طی سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ بیش از ۴.۳ میلیارد بشکه از تولید نفت ایران کاسته باشد.
رویترز در پایان تأکید میکند که با وجود توافق موقت آمریکا و ایران، اختلال در عرضه انرژی، بهویژه در بخش گاز طبیعی، ممکن است ماهها و حتی سالها ادامه یابد؛ موضوعی که نشان میدهد وابستگی بیشتر اقتصاد جهان به تجارت انرژی و منابع خاورمیانه، بازارهای جهانی را در مقایسه با بحرانهای نفتی گذشته با چالشهایی پیچیدهتر روبهرو کرده است.
