بر اساس اظهارات سخاوت خیرخواه، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت ارومیه، حدود ۳۰ درصد طلای ایران در مناطق کوردستان تولید میشود و این منطقه یکی از مهمترین قطبهای معدنی طلا در کشور به شمار میرود. به گفته او، دهها معدن فعال و چندین واحد بزرگ استخراج و فرآوری طلا در این مناطق در حال فعالیت هستند.
با وجود این ظرفیت قابل توجه، گزارشهای موجود نشان میدهد که مناطق معدنخیز کوردستان همچنان سهم محدودی از منافع اقتصادی این منابع دارند. در حالی که استخراج و فرآوری طلا بهصورت مستمر ادامه دارد، شاخصهایی مانند بیکاری، فقر و مهاجرت در این مناطق بالا باقی مانده است.
ساختار متمرکز مدیریت منابع طبیعی در ایران از مهمترین عوامل مؤثر در این وضعیت عنوان میشود؛ ساختاری که در آن تصمیمگیری، درآمدزایی و توزیع ارزش افزوده معادن عمدتاً در سطح دولت مرکزی انجام میگیرد و سهم مناطق تولیدکننده محدود میماند.
در چنین شرایطی، بخش عمده منافع اقتصادی حاصل از معادن طلا به خارج از منطقه منتقل میشود؛ موضوعی که به باور برخی تحلیلگران، موجب شکلگیری شکاف میان تولید ثروت و توزیع آن شده است.
منتقدان این روند معتقدند تداوم آن میتواند به تشدید محرومیت ساختاری، افزایش نارضایتی اجتماعی و کاهش سرمایهگذاری پایدار در مناطق معدنخیز منجر شود؛ در حالی که این مناطق از مهمترین کانونهای تأمین منابع معدنی ایران محسوب میشوند.
