مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، حذف موضوع حقوق بشر از تفاهمنامه اخیر میان ایران و آمریکا را «نگرانکننده» توصیف کرد و هشدار داد که مردم ایران در این توافق عملاً نادیده گرفته شدهاند.
ساتو در گفتوگو با پایگاه خبری ژنو سولوشنز گفت این تفاهمنامه که عمدتاً بر پایان درگیریهای نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، تعهدات هستهای، کاهش تحریمها و مسائل اقتصادی متمرکز است، جایگاه حقوق و آزادیهای شهروندان ایرانی را «تقریباً نامرئی» کرده است.
او تأکید کرد توافقی که تنها به ملاحظات امنیتی و ژئوپلیتیکی بپردازد و حقوق مردم ایران را نادیده بگیرد، نمیتواند صلحی پایدار ایجاد کند و هشدار داد بیتوجهی به وضعیت حقوق بشر ممکن است به تداوم مصونیت از پاسخگویی و تشدید سرکوب در داخل ایران بینجامد.
گزارشگر ویژه سازمان ملل از دولتهای دخیل در مذاکرات خواست در هرگونه توافق نهایی، تعهدات مشخصی در زمینه حقوق بشر بگنجانند؛ از جمله توقف اعدامها، آزادی بازداشتشدگان خودسرانه، روشن شدن سرنوشت افراد ناپدیدشده، تضمین دسترسی آزاد به اینترنت، حفاظت از فضای مدنی و پاسخگو کردن مسئولان نقض حقوق بشر.
ساتو همچنین تأکید کرد مشکلات اقتصادی ایران صرفاً نتیجه جنگ یا تحریمها نیست، بلکه بخشی از آن به سیاستها و تصمیمهای داخلی جمهوری اسلامی بازمیگردد؛ از این رو، بهبود وضعیت اقتصادی بدون توجه به حکمرانی، حاکمیت قانون و حقوق بشر پایدار نخواهد بود.
او در پایان تأکید کرد پایان درگیریهای نظامی نباید با بازگشت حقوق و آزادیهای اساسی مردم ایران یکسان تلقی شود و جامعه جهانی باید اطمینان حاصل کند که روند دیپلماسی، مطالبات حقوق بشری شهروندان ایرانی را نیز در بر میگیرد.
