* این مطلب ترجمه، بازنویسی و تلخیصی از تحلیل تیم لیستر و آیدا کریمی، تحلیلگران CNN، است و دیدگاهها و ارزیابیهای مطرحشده در آن لزوماً بازتابدهنده دیدگاه و مواضع کوردستان میدیا نیست.
به گزارش CNN، تیم لیستر و آیدا کریمی، تحلیلگران این شبکه، در تحلیلی درباره بنبست بر سر تنگه هرمز مینویسند که ایران نهتنها در برابر فشارهای آمریکا عقبنشینی نکرده، بلکه شروطی حداکثری برای بازگشایی این آبراه حیاتی مطرح کرده است؛ شروطی که فراتر از مفاد تفاهمنامهای است که دو طرف در ژوئن به آن دست یافته بودند.
به نوشته تحلیلگران CNN، موضع جدید تهران برای کاخ سفید غافلگیرکننده نیست. جریانهای تندرو در ایران طی روزهای اخیر تأکید کردهاند که توافق محدود در دست مذاکره با عمان درباره تنگه هرمز، با بازگشایی کامل آبراه به شکلی که واشنگتن میخواهد تفاوت دارد و برای آن، آمریکا باید رفتار خود را اصلاح کند.
محمدباقر ذوالقدر، از چهرههای بانفوذ سپاه پاسداران، روز شنبه مجموعهای از شروط ایران را مطرح کرد که شامل رفع محاصره دریایی آمریکا، خروج نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران، پرداخت خسارت بابت جنگهای امسال و ژوئن سال گذشته، لغو تحریمها و آزادسازی بدون قیدوشرط داراییهای بلوکهشده ایران است.
تحلیلگران CNN مینویسند مطرح شدن چنین شروطی نشان میدهد تهران احساس میکند در موقعیت برتری قرار گرفته است. آنها به گزارشهای مربوط به کاهش ذخایر مهمات آمریکا، که دونالد ترامپ آن را بهشدت رد کرده، و همچنین تلاش ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، برای یافتن یک «راه خروج» از جنگ اشاره میکنند.
از نگاه لیستر و کریمی، ایران همچنین احتمالاً به این موضوع توجه کرده است که ترامپ چندین بار تهدید به حملات گسترده کرده، اما در نهایت از اجرای این تهدیدها خودداری کرده است.
تحلیلگران مینویسند شروط جدید تهران با فرمول تفاهمنامه ژوئن در تضاد است. بر اساس آن تفاهمنامه، رفع کامل تحریمها پس از دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای ایران پیشبینی شده بود و آزادسازی داراییهای ایران نیز قرار بود بهصورت مرحلهای و بر اساس توافق دو طرف انجام شود.
با این حال، تحلیلگران تأکید میکنند که راهبرد جدید ایران بدون خطر نیست. جیمز استاوریدیس، فرمانده عالی پیشین نیروهای ناتو، گفته است این شروط «گزینههای دولت ترامپ را محدودتر میکند» و هشدار داده که ایران ممکن است در حال زیادهخواهی باشد و احتمال دستیابی فوری به توافق کاهش یافته است.
هیچ مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا در جریان نیست
دولت ترامپ تاکنون به شروط جدید ایران پاسخ نداده است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، روز شنبه به فاکس نیوز گفت واشنگتن در حال بررسی چگونگی ایجاد یک سازوکار ایمن برای عبور کشتیها از تنگه است.
اما به نوشته تحلیلگران CNN، وضعیت کنونی بیش از هر چیز نشانه بنبست است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه گفت تا زمانی که آمریکا نقض تفاهمنامه ژوئن را جبران نکند، امکان ازسرگیری مذاکرات وجود ندارد. او تأکید کرد که در حال حاضر هیچ مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا در جریان نیست و تنها از طریق واسطهها پیامهایی میان دو طرف ردوبدل میشود.
عراقچی درباره توافق جداگانه ایران و عمان برای تردد کشتیها نیز گفت مذاکرات به مراحل پایانی رسیده و مسیرهای قدیمی عبور از تنگه با مسیرهای جدید جایگزین خواهند شد؛ اما این توافق به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست و اجرای آن به تحقق شروط دیگری بستگی دارد.
به نوشته تحلیلگران، مقامهای دیگر جمهوری اسلامی نیز گفتهاند توافق با عمان همچنان میتواند نفوذ قابلتوجه ایران بر تنگه هرمز را حفظ کند؛ نفوذی که پیش از جنگ در اختیار تهران نبود، اما اکنون به موضوعی همسنگ مسئله هستهای برای جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، هفته گذشته گفته بود این توافق بازتاب راهبرد جدید تهران برای اعمال «حاکمیت مؤثر» بر تنگه است؛ هرچند تأکید کرده بود ایران قصد ندارد در زمان صلح بهطور معمول این آبراه را مسدود کند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز گفته بود توافق با عمان ممکن است حاصل شود، مشروط به اینکه «طرفهای ثالث» در روند آن مانع ایجاد نکنند؛ اشارهای آشکار به آمریکا.
در همین حال، رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز همچنان بهشدت کاهش یافته است. بر اساس دادههای کشتیرانی، طی هفته گذشته بهطور میانگین تنها حدود ۱۲ کشتی در روز از این آبراه عبور کردهاند؛ رقمی که تقریباً یکدهم میزان تردد پیش از جنگ است.
تحلیلگران CNN در جمعبندی مینویسند که جنگ میان آمریکا و ایران که اکنون وارد ششمین ماه شده، نشانهای از پایان ندارد و در عوض به چرخهای غیرقابل پیشبینی از تشدید تنش و توقفهای مقطعی تبدیل شده است.
