این مطلب ترجمه، بازنویسی و تلخیصی از تحلیل ایتامار آیشنر در یدیعوت آحارونوت است و دیدگاهها و ارزیابیهای مطرحشده در آن لزوماً بازتابدهنده دیدگاه و مواضع کوردستان میدیا نیست.
ازسرگیری روابط کنسولی میان اسرائیل و ونزوئلا صرفاً یک اقدام فنی و دیپلماتیک نیست، بلکه بازتاب تغییری گستردهتر در کاراکاس پس از نزدیک به دو دهه خصومت با اسرائیل است؛ تغییری که ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا و نیاز این کشور به سرمایهگذاری و تخصص خارجی میتواند فرصتهایی برای اسرائیل در حوزههای انرژی، فناوری و تجارت ایجاد کند.
روابط دو کشور در سال ۲۰۰۹ و در دوران ریاستجمهوری هوگو چاوز، در اعتراض به عملیات «سرب گداخته» اسرائیل در غزه، قطع شد و این گسست به بخشی از همسویی ایدئولوژیک گستردهتر ونزوئلا علیه اسرائیل تبدیل شد.
اکنون مجموعهای از تحولات زمینه را برای ازسرگیری روابط فراهم کرده است. تحولات سیاسی در کاراکاس از ژانویه، زمانی که نیروهای ویژه آمریکا به محل اقامت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری وقت ونزوئلا، یورش بردند، فضای سیاسی این کشور را بهطور اساسی تغییر داد. زلزلههای ویرانگر بعدی در ونزوئلا نیز مسیر تازهای برای بازگشت اسرائیل از طریق کمکهای بشردوستانه، بهجای یک کانال سیاسی، ایجاد کرد.
هیئت امداد و نجات اسرائیل که پس از این فاجعه به ونزوئلا اعزام شد، با استقبال گرم دولت دِلسی رودریگز، رئیسجمهوری ونزوئلا، روبهرو شد و در شرایطی که این کشور به کمک خارجی نیاز مبرم داشت، حسننیت قابلتوجهی ایجاد کرد. پس از آن، روابط دو طرف بهتدریج از امدادرسانی اضطراری فراتر رفت.
وزارت خارجه اسرائیل روز سهشنبه اعلام کرد دو کشور بر سر ازسرگیری روابط کنسولی و ایجاد سازوکاری برای ارائه خدمات کنسولی به شهروندان دو کشور توافق کردهاند. آنها همچنین توافق کردند همکاریهای فنی دوجانبه مرتبط با امدادرسانی اضطراری و بازسازی پس از زلزلهها ادامه یابد.
اما تحول مهمتر ممکن است فراتر از زبان دیپلماتیک در حال شکلگیری باشد. در هفتههای اخیر، الی کوهن، وزیر انرژی و زیرساخت اسرائیل و عضو کابینه امنیتی این کشور، با همتایان خود در دولت ونزوئلا درباره همکاری احتمالی در حوزههای انرژی، تجارت، نوآوری و فناوری گفتوگو کرده است. دو طرف همچنین توافق کردهاند یک هیئت تخصصی اسرائیلی به ونزوئلا سفر کند.
نفت و فرصتهای اقتصادی
اهمیت راهبردی این نزدیکی در حوزه انرژی روشنتر میشود. ونزوئلا با حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت، بزرگترین ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارد، اما تولید واقعی این کشور همچنان بسیار پایینتر از ظرفیت بالقوه آن است.
فرسودگی زیرساختها، سالها کمبود سرمایهگذاری و نیاز به تخصص خارجی، توان ونزوئلا برای بهرهبرداری کامل از این منابع را محدود کرده است. برای دولت ونزوئلا، بازسازی این ظرفیت میتواند بخشی مهم از مسیر احیای اقتصادی کشور باشد.
در مقابل، ازسرگیری روابط میتواند برای اسرائیل دسترسی به یک بازیگر بزرگ انرژی و فرصتهایی برای شرکتهای اسرائیلی در حوزههای فناوری، زیرساخت و نوآوری ایجاد کند. ونزوئلا منابع طبیعی عظیمی دارد و به سرمایهگذاری و دانش فنی نیازمند است، در حالی که اسرائیل در زمینه فناوری، زیرساختهای انرژی و نوآوری تخصص دارد.
کمکهای بشردوستانه اسرائیل نخستین گام نسبتاً آسان برای باز کردن دوباره این مسیر بود. ونزوئلا به جای اعلام یک چرخش ناگهانی در سیاست خارجی، توانست تعامل با اسرائیل را از مسیر امدادرسانی و بازسازی گسترش دهد. این همکاریها روابط مستقیم میان مقامهای دو طرف ایجاد کرد و اکنون به گفتوگو درباره حوزههایی با اهمیت بلندمدتتر منجر شده است.
با وجود این، این تحول هنوز به معنای احیای کامل روابط دیپلماتیک نیست. توافق کنونی خدمات کنسولی و ادامه همکاریهای فنی را دربر میگیرد و هنوز تصمیمی درباره بازگشایی سفارتخانهها یا ازسرگیری کامل روابط دیپلماتیک اعلام نشده است.
بخش انرژی، این تحول را برای اسرائیل مهمتر میکند. ذخایر نفتی ونزوئلا جایگاه این کشور را در بازارهای جهانی انرژی برجسته کرده است، هرچند تولید کنونی آن بسیار پایینتر از سطح تاریخی و ظرفیت بالقوه منابعش قرار دارد. روابط نزدیکتر میتواند به اسرائیل در تنوعبخشی به روابط انرژی و تقویت امنیت انرژی بلندمدت کمک کند و همزمان به ونزوئلا امکان دهد از فناوری و تخصص اسرائیلی برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده یا فرسوده استفاده کند.
با این حال، این فرصتها فعلاً بالقوه هستند و هنوز به توافقهای مشخص تبدیل نشدهاند. اما ورود انرژی به گفتوگوهای رسمی نشان میدهد دو دولت فراتر از جنبه نمادین ازسرگیری روابط را دنبال میکنند.
الی کوهن این رابطه نوظهور را نیز در همین چارچوب توصیف کرد و گفت کمک اسرائیل به ونزوئلا نشانه همبستگی اسرائیل با مردم این کشور است و اکنون فرصت مناسبی برای ایجاد همکاریهایی وجود دارد که با ترکیب دانش و فناوری اسرائیل با منابع انرژی ونزوئلا به رشد و شکوفایی هر دو کشور کمک کند.
کمکهای بشردوستانه در را به روی روابط تازه باز کردهاند، اما انرژی، بازسازی و منافع اقتصادی میتوانند تعیین کنند که اسرائیل و ونزوئلا تا چه اندازه در این مسیر پیش خواهند رفت.
