این مطلب ترجمه، بازنویسی و تلخیصی از تحلیل مایکل کوگلمن، نویسنده بولتن هفتگی آسیای جنوبی در فارن پالیسی و پژوهشگر ارشد امور آسیای جنوبی در شورای آتلانتیک، است و دیدگاهها و ارزیابیهای مطرحشده در آن، بازتابدهنده دیدگاهها و مواضع کوردستان میدیا نیست و در چارچوب طرح و بازنشر دیدگاهها و آراء مختلف منتشر میشود.
توافق دفاعی مشترک میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، جایگاه اسلامآباد را در خاورمیانه تقویت میکند، اما پیامدهای آن برای پاکستان در محیط امنیتی پیرامونیاش یکدست نیست.
پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در ۷ اوت در مکه توافق دفاعی سهجانبهای امضا کردند. این توافق بر اصل دفاع متقابل استوار است؛ به این معنا که حمله مسلحانه به یکی از طرفهای توافق، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.
برای پاکستان، این توافق حضور و نقش اسلامآباد را در معادلات امنیتی خاورمیانه پررنگتر میکند. پاکستان پیش از این نیز روابط امنیتی نزدیکی با عربستان سعودی داشت، اما پیوستن ترکیه به این چارچوب، به آن ابعاد گستردهتری داده است.
عربستان سعودی و ترکیه در سالهای گذشته از رقبای منطقهای یکدیگر محسوب میشدند و بر سر مجموعهای از مسائل خاورمیانه اختلاف داشتند. با این حال، تحولات منطقهای دو کشور را به سمت همکاری نزدیکتر سوق داده است.
در این میان، حضور پاکستان در کنار عربستان سعودی و ترکیه میتواند به افزایش وزن اسلامآباد در خاورمیانه کمک کند. این توافق، پاکستان را در یک چارچوب امنیتی مشترک با دو کشور مهم منطقه قرار میدهد و برای آن فرصت بیشتری جهت ایفای نقش در ترتیبات امنیتی منطقه ایجاد میکند.
با این حال، اهمیت توافق برای پاکستان صرفاً به خاورمیانه محدود نمیشود. این پیمان میتواند برای اسلامآباد پیامدهایی در محیط امنیتی پیرامونیاش نیز داشته باشد؛ محیطی که پاکستان همچنان در آن با مجموعهای از چالشهای امنیتی و سیاسی روبهرو است.
از این رو، توافق مکه برای پاکستان هم یک فرصت ژئوپلیتیکی و هم یک مسئله محاسباتی است: اسلامآباد باید میان نقش فزاینده خود در خاورمیانه و اولویتهای امنیتی در محیط پیرامونیاش توازن برقرار کند.
برای عربستان سعودی نیز مشارکت پاکستان اهمیت دارد. پاکستان از توان نظامی قابل توجه و روابط دیرینه دفاعی با عربستان سعودی برخوردار است و حضور آن میتواند به چارچوب دفاعی جدید وزن بیشتری بدهد.
در عین حال، مشارکت ترکیه اهمیت دیگری به این توافق میبخشد. قرار گرفتن عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در یک چارچوب دفاعی مشترک، نشانهای از تغییر در آرایش روابط امنیتی منطقه است.
اما میزان تأثیرگذاری واقعی این توافق به نحوه اجرای آن بستگی خواهد داشت. ارزش عملی یک پیمان دفاعی تنها به مفاد آن محدود نمیشود، بلکه به این بستگی دارد که اعضا در صورت وقوع یک بحران واقعی تا چه اندازه آماده اجرای تعهدات خود باشند.
برای پاکستان، بنابراین، توافق مکه تنها یک توافق امنیتی با دو شریک منطقهای نیست؛ بلکه فرصتی برای افزایش نقش خود در خاورمیانه و در عین حال آزمونی برای مدیریت تعهدات امنیتی جدید در کنار چالشهای موجود در محیط پیرامونیاش است.
