به گزارش سیانان، شواهد نشان میدهد ایران بخش قابل توجهی از کنترل خود بر تنگه هرمز را از دست داده است؛ در حالی که نیروی دریایی آمریکا با گشتزنی در این آبراه، در حال افزایش نفوذ خود است و بخش بزرگی از کشتیها اکنون از مسیر مورد حمایت عمان عبور میکنند.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، بیش از ۸۰ درصد عبور کشتیها از تنگه هرمز طی دو هفته گذشته از مسیر عمان انجام شده است؛ مسیری که با مجوز سازمان ملل برای کشتیرانی تعیین شده، اما ایران بهشدت با آن مخالفت میکند.
ایران که تنگه هرمز را تحت کنترل خود اعلام کرده است، در ماههای گذشته به دهها کشتی که تلاش کردهاند از مسیر ساحل شمالی عمان عبور کنند، حمله کرده است. با این حال، بیشتر کشتیها اخیراً با وجود خطر، هشدارهای ایران را نادیده گرفته و با وعده حمایت نیروهای دریایی آمریکا از تنگه عبور کردهاند.
همایون فلکشاهی، رئیس بخش تحلیل نفت خام کپلر، گفت: «به نظر میرسد ایران دستکم تا حدی کنترل تنگه را از دست داده است.»
تغییر موازنه در تنگه هرمز
این وضعیت با یک ماه پیش تفاوت چشمگیری دارد؛ زمانی که کپلر تقریباً هیچ تردد کشتی از مسیر عمان ثبت نکرده بود. کاهش شدید تردد در مسیر مورد نظر ایران همچنین باعث شده است این کشور نتواند مانند بهار از تردد کشتیها در تنگه عوارض دریافت کند.
پایان تفاهمنامه میان آمریکا و ایران در این هفته، از نظر نظری امکان ازسرگیری دریافت عوارض توسط ایران را فراهم میکند، اما دادههای کپلر نشان میدهد که ظاهراً ایران نتوانسته است چنین کاری انجام دهد.
کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نفتکشهای بسیار بزرگ (VLCC) را برای انتقال نفت از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز اجاره کردهاند و سپس محمولههای نفتی را در خارج از منطقه خطر، در دریای عمان، به نفتکشهای مشتریان منتقل میکنند.
این نفتکشها برای فرار از حملات ایران، سامانههای ردیابی خود را اغلب برای هفتهها خاموش میکنند؛ اقدامی که باعث شده بخشی از این ترددهای موسوم به «تردد تاریک» از دید برخی سامانههای ردیابی مانند کپلر پنهان بماند. برخی از این کشتیها از طریق ماهواره قابل شناسایی هستند، اما ردیابی آنها با روشهای سنتی دشوارتر است.
با این حال، آمریکا با حضور نظامی قابل توجه در آبراه، بر تمام کشتیهایی که از تنگه عبور میکنند نظارت دارد و حجم انتقال نفت بسیار بیشتری نسبت به برخی برآوردهای سنتی گزارش کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، هفته گذشته گفت مجموع انتقال نفت از تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین، طی یک هفته به حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که به میانگین حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ نزدیکتر است.
نه آمریکا و نه ایران کنترل کامل ندارند
دونالد ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد؛ ادعایی که با توجه به ادامه حملات ایران و پایینتر بودن جریان نفت نسبت به سطح پیش از جنگ، قابل تردید است.
با این حال، ایران نیز کنترل کامل تنگه را در اختیار ندارد.
دن پیکرینگ، بنیانگذار و مدیر ارشد سرمایهگذاری شرکت Pickering Energy Partners، گفت اگر هدف ایران «در اختیار داشتن» تنگه باشد، این کشور از ابتدا نیز کنترل کاملی بر آن نداشته است. به گفته او، هدف ایران بیشتر بازدارندگی بوده تا این تصور را ایجاد کند که کنترل تنگه را در اختیار دارد.
اما اگر آمار آمریکا درباره حجم واقعی انتقال نفت از تنگه درست باشد، سطح بازدارندگی و کنترل ایران بر تنگه هرمز نسبت به یک یا دو ماه گذشته کاهش یافته است.
همزمان، عمان و ایران در حال مذاکره برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز بدون حضور آمریکا هستند؛ مذاکراتی که دونالد ترامپ از آن ناراضی است. هنوز مشخص نیست این گفتوگوها چه تأثیری بر حجم تردد کشتیها و کنترل این آبراه خواهد گذاشت.
اندی لیپو، رئیس شرکت Lipow Oil Associates، گفت باید با احتیاط به اطلاعات و تیترهای منتشرشده درباره وضعیت تنگه نگاه کرد، اما میتوان گفت ایران تا حدی کنترل تنگه هرمز را از دست داده است.
