اشاره: این متن، پیام سیاسی و راهبردی دبیرکل حزب دموکرات کوردستان ایران است که به شرکتکنندگان در آیین یادبود هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس حزب در واشنگتن ارائه شده است. این سخنرانی، پروژه و دیدگاه حزب درباره آینده سیاسی ایران، نحوه گذار از حکومت کنونی و اصول حل مسئله ملل در ایران را تشریح میکند.
حضار گرامی، شرکتکنندگان در مراسم هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس حزب دموکرات کوردستان ایران در واشنگتن
این مناسبت فرخنده را به تمامی اعضای رهبری، کادرها، پیشمرگهها، اعضا و هواداران حزب دموکرات تبریک میگویم.
همزمان سر تعظیم فرود میآورم در برابر تمامی آن هزاران مبارزی که رهرو این راه طولانی و پرفرازونشیب بودهاند و در این راه زندانی شده، اعدام شده و از سرزمین خود آواره شدهاند تا این حزب همچنان استوار و پویا باقی بماند.
با سپاس و احترام خدمت شما حاضران در این یادبود در واشنگتن، پایتخت ایالات متحده آمریکا.
مفتخرم که بهعنوان دبیرکل حزب دموکرات کوردستان ایران، در این نشست این فرصت را دارم تا به اختصار اهداف و سیاستهای این حزب را جهت آگاهی شما بزرگواران و آشنایی بیشتر با حزبمان به بحث و بررسی بگذارم.
در بستر معادلات منطقهای و تحولاتی که انتظار میرود روی دهد، بار دیگر نحوه بازسازی ساختار سیاسی ایران و آینده «مسئله ملی» ملل ساکن در این جغرافیا در دستور کار قرار گرفته است. برای ارائه جایگزینی دموکراتیک برای رژیم کنونی، در میان سناریوهایی که برای آینده ایران مطرح شدهاند، فدرالیسم ملی-جغرافیایی مناسبترین مدل سیاسی است. در این مدل، جایگاه و وزن جنبش کوردستان و مناطق ملی ایران نقشی تعیینکننده ایفا میکنند.
بنابراین، انتخاب هر استراتژی برای تغییر سیاسی در ایران، باید هم بر اساس توازن مناطق ملی باشد و هم بر اساس توافق و دموکراسی توافقی. بر این اساس، هدف نهایی هر فرایند سیاسی در آینده، باید حل مسئله مهم ملی باشد؛ بهگونهای که حاکمیت سیاسی و تمرکز قدرت در مرکز منحل شده و مشارکت و حاکمیت مشترک همه ملتها تضمین گردد.
بهرسمیتشناختن ایران بهعنوان یک جغرافیای چندملتی، موضوعی نیست که به آینده واگذار شود یا به بهانههای گوناگون معلق بماند، بلکه پیش از هر احتمال، توافق و گذاری، باید بهعنوان بهترین مدل سیاسی همزیستی، مورد استناد قرار گیرد و برای طراحی مجدد سیستم سیاسی آینده از آن بهره گرفته شود.
در تاریخ مبارزات رهاییبخش ملت کورد، جنبش ملی-دموکراتیک کوردستان ایران بهطور عام و حزب دموکرات کوردستان ایران بهطور خاص، پیشینهای طولانی در مبارزه دارند. مبارزه برای تحقق حق تعیین سرنوشت، حفظ هویت و سرزمین و تأمین حقوق مشروع و برحق ملتمان، اصول تغییرناپذیر این جنبش بوده است.
جنبش کوردستان در تاریخ معاصر، به دلیل امنیتیسازی هویت کوردی و تجربه بهرهگیری از شیوههای متنوع دفاع و مبارزه مشروع، دارای تشکیلات مقتدر و نیروی گسترده میدانی است و تأثیرگذاری خود را در معادلات به اثبات رسانده است. این جنبش، بهرغم شرایط دشوار و فرازونشیبهای پیشرو، هرگز بازیگری موقت یا حاشیهای نبوده، بلکه همواره درگیر مبارزهای پیوسته بوده است.
جنبش ملی کوردستان ایران، حامل یک پروژه سیاسی روشن و مدرن برای آینده ایران و کوردستان است که بر پایه حق تعیین سرنوشت و مردمسالاری مشارکتی تدوین شده است.
هرگونه دیدگاه مرکزگرا که درصدد بهحاشیهراندن آن باشد، نهتنها نمیتواند بحرانها را حل کند، بلکه الزامات یک آینده باثبات را نیز از بین میبرد.
کوردستان با دارا بودن نیروی میدانی متنوع و گسترده و با آگاهی ملی، از عاملیت، قدرت و سرمایه اجتماعی خود برخوردار است و بخشی از راهکار بنیادین حلوفصل جنگ و بحرانها در خاورمیانه به شمار میرود. هیچ فرایند تغییری در ایران نمیتواند به پیروزی واقعی دست یابد، مگر آنکه حق ملت کورد برای تحقق حاکمیت و اراده سیاسی کوردستان را در نظر بگیرد.
تنوعات ملی و هویتی در ایران، برخلاف سیاست و دیدگاه مرکزگرایان و شووینیستها، نهتنها تهدید نبوده، بلکه فرصت و پایه اصلی برای ساختن آیندهای پایدار و دموکراتیک است. پذیرش این تنوع و تأمین حقوق ملی به شیوهای برابر، هر فرایند سیاسی در ایران را به همزیستی مسالمتآمیز و داوطلبانه پیوند میدهد.
فدرالیسم: بهعنوان یک چارچوب دموکراتیک
فدرالیسم واقعی هیچگاه به معنای انحلال یا تجزیه کشور نیست، بلکه یک راهکار مدرن سیاسی و مدیریتی است برای گرد هم آوردن ساختارهای گوناگون در یک چارچوب دموکراتیک و مشترک.
این سیستم، قدرت را از یک مرکز به یک مدیریت مشترک منتقل میکند که در آن، برابری ملتها، حفظ هویتهای متفاوت و تقسیم عادلانه وظایف و حقوق، به بنیاد استقرار و همزیستی داوطلبانه تبدیل میشوند. مشارکت و رضایت همه ملتها، بهعنوان یک قرارداد اجتماعی، به سیستم مدیریتی مشروعیت میبخشد و اعتماد میان طرفین را مستحکمتر میسازد. در مقابل، خودتحمیلی و انحصارطلبی، دولت را به سیستمی پر از شکاف و بیثباتی تبدیل میکند که همواره آن را در آستانه فروپاشی و شکافهای داخلی قرار میدهد.
بحرانهای عمیق ایران هرگز از طریق انحصارطلبی و تصمیمگیریهای یکجانبهی سیاسی حل نخواهند شد. گذار از این مرحله نیازمند تغییری اساسی است که از طریق آن، آینده ایران از راه گفتوگوی بنیادین، مذاکره و توافق چندملتی تعیین گردد.
تأکید بر امنیت هویت ملی، شرط اصلی برای وجود و بقای ملتهای فرودست است؛ زیرا پافشاری بر مسئلهی هویت ملتها، مانعی اصلی در برابر سیاستهای آسیمیلاسیون و بهحاشیهراندن آنها بهشمار میرود. در عین حال، امنیت هویت برای این ملتها به معنای تداوم حیات فیزیکی، فرهنگی، زبانی و سیاسی در برابر هرگونه تهدید است.
این حقیقت تاریخی و سیاسی بهروشنی نشان میدهد که هیچ سیستمی نمیتواند ادعای دموکراسی کند، در حالی که حقوق انسانی و ملی ملتهای یک جغرافیای چندملتی را پایمال میکند. از سوی دیگر، بدون وجود یک دموکراسی واقعی، ستم ملی و ابعاد دیگر ستم همچنان ادامه خواهند داشت. از همین رو، دموکراسی و حق ملی دو اصل بههمپیوسته و تفکیکناپذیرند.
ضرورتهای گذار موفق
نیازمندیهای یک گذار سیاسی موفق با هدف عبور از شرایط استبدادی و پایان دادن به تجربه شکستخوردهی تمرکزگرایی، باید بر اساس مشارکت فعال ملتها و رضایت تنوعات گوناگون شکل گیرد:
اول، بهرسمیتشناختن مناطق ملی بهعنوان طرفهای اصلی مشارکت سیاسی در تدوین نقشهراه گذار.
دوم، تثبیت یک قانون جامع که در آن تمامی ملتها و تنوعات اطمینان حاصل کنند که حقوق سیاسیشان محفوظ و مصون است.
سوم، تضمین راهکار فدرالیسم واقعی برای خاتمهدادن به انحصار مرکز و سیاست اشغالگری، بهمنظور توزیع عادلانه قدرت و منابع.
چهارم، فراهم کردن بستری برای گفتوگویی متوازن میان تمامی جریانهای سیاسی و جامعه مدنی، بهطوری که همه اقشار و طبقات جامعه را شامل شود.
حزب دموکرات کوردستان ایران بر این واقعیت تأکید میکند که فدرالیسم واقعی و مشارکت داوطلبانه، تنها راه برای تحقق ایرانی دموکراتیک است. چرا که گذر تاریخ و روند معادلات سیاسی به اثبات رساندهاند که بدون تأمین حقوق ملی، دموکراسی هرگز محقق نخواهد شد و بدون یک دموکراسی عمیق نیز ملتهای گوناگون از زیر سلطه رهایی نخواهند یافت. از همین رو، ایران آینده باید بر پایه حاکمیت سیاسی مشترک و برابری تمامی ملتها بنیاد نهاده شود؛ در غیر این صورت، تکرار گذشته هیچگونه ثباتی برای آینده به همراه نخواهد داشت.
همچنین تأکید میکنیم که بدون بازتعریف دوباره مفهوم «ملت» در ایران، رابطه مبتنی بر سلطه و اشغالگری همواره باقی خواهد ماند. این الزامات، شروطی بنیادیاند تا فرایند گذار به آغازگاهی برای یک دموکراسی پایدار و ثمرپخش تبدیل شود.
در پایان، ما بهعنوان حزب دموکرات، با درک فرصتها و تهدیدهای پیشروی جنبش ملی کوردستان، مسئولیت تاریخی خود را مدنظر داشته و بر همگرایی ملی و مبارزه مشترک با سایر ملتها و جریانهای دموکرات و آزادیخواه، جهت سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی ایران و ساختن ایرانی متفاوت از گذشته، پای میفشاریم.
