به گزارش رویترز، یک منبع ارشد ایرانی و دو مقام منطقهای گفتند توافق پیشنهادی میان ایران و عمان برای کمک به پایان دادن به پنج ماه جنگ میان ایران و آمریکا، کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را به تهران واگذار میکند؛ اقدامی که در صورت تحقق، یکی از بزرگترین امتیازهای اعطاشده به ایران خواهد بود.
آمریکا تاکنون به این پیشنهاد واکنشی نشان نداده است. این در حالی است که دونالد ترامپ گفته توافق برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک است، اما مقامهای آمریکایی بارها تأکید کردهاند هرگز با واگذاری کنترل این آبراه راهبردی به ایران موافقت نخواهند کرد.
به نوشته رویترز، توافقی که اختیار تردد در تنگه هرمز را به ایران واگذار کند، به معنای تغییر چشمگیر موازنه قدرت منطقهای به سود تهران خواهد بود. پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز بدون دریافت هیچگونه عوارضی و بهطور آزاد به روی همه کشتیها باز بود.
در چارچوب تلاشهای دیپلماتیک منطقه، ایران و عمان درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز که از طریق کانالهای شمالی و جنوبی در کنترل دو کشور قرار دارد، در حال مذاکره هستند. ایران از دستیابی به «پیشرفت قابلتوجه» در این گفتوگوها خبر داده و اعلام کرده است کشتیهای تجاری در هر دو مسیر ورود و خروج از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهند کرد.
رویترز نوشت ایران در هفتههای اخیر با موشک و پهپاد به متحدان آمریکا در منطقه حمله کرده و همچنین کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز را که بدون اجازه ایران تردد میکنند، هدف قرار داده است.
ترامپ نیز در سخنرانی خود در لاسوگاس گفت: «ترجیح میدهم توافق کنیم، چون نمیخواهم مردم کشته شوند.»
به گفته منابع ایرانی و منطقهای، با وجود پیشرفت مذاکرات، هنوز مسائل مهمی حلوفصل نشده و برخلاف اظهارات ترامپ، توافق برای بازگشایی تنگه هرمز هنوز قریبالوقوع نیست.
یکی از منابع منطقهای به رویترز گفت اصل واگذاری نوعی کنترل بر تنگه هرمز از قبل پذیرفته شده، اما همچنان درباره تعریف دقیق «کنترل» اختلاف نظر وجود دارد. کشورهای خلیج فارس خواهان آن هستند که بازرسی کشتیها زیر نظر کشورهای منطقه انجام شود و پرداخت هرگونه عوارض نیز داوطلبانه باشد.
به گفته یک مقام ارشد ایرانی، تهران خواستار دریافت عوارضی معادل ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله کشتیهای عبوری از تنگه هرمز است. عمان دریافت حدود ۳ درصد را پیشنهاد داده، در حالی که آمریکا با دریافت هرگونه عوارض مخالف است.
این مقام افزود متن توافقی که اکنون روی میز قرار دارد، کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس را به ایران واگذار میکند و یکی از مهمترین موضوعات حلنشده، نقش ایران در کنترل کشتیهای خروجی از خلیج فارس است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز به خبرگزاری ایرنا گفت این سازوکار بهگونهای طراحی شده است که کشتیهای تجاری در هر دو مسیر ورود و خروج از آبهای سرزمینی ایران عبور کنند. او افزود مذاکرات با عمان به «تفاهمهای اساسی» رسیده و این پیشرفت در آستانه نهایی شدن است.
غریبآبادی همچنین گفت ایران از آمریکا پیامهایی دریافت کرده که نشان میدهد واشنگتن برای بازگشت کامل به تعهدات خود در تفاهمنامه اواسط ژوئن و توقف فوری عملیات نظامی آمادگی دارد. او این موضوع را شرط بازگشایی تنگه هرمز دانست، اما تأکید کرد در روزهای اخیر هیچ مذاکرهای میان تهران و واشنگتن انجام نشده است.
رویترز در پایان نوشت ترامپ که در آغاز جنگ از «تسلیم بیقیدوشرط» ایران سخن گفته بود، اکنون در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر، با فشار افکار عمومی روبهرو است؛ نظرسنجیها نشان میدهد مخالفان ادامه جنگ در میان رأیدهندگان آمریکایی حدود دو برابر موافقان هستند. همچنین ماهها عملیات نظامی آمریکا، از جمله کارزار دو هفتهای حملات در ماه ژوئیه، نتوانسته است کنترل ایران بر تنگه هرمز را از میان ببرد. فرماندهان نظامی آمریکا نیز در ژوئیه به ترامپ اطلاع دادهاند که ذخایر برخی مهمات رو به پایان است و رویترز پیشتر گزارش داده بود ارتش آمریکا تقریباً تمام موشکهای دوربرد دقیق خود را مصرف کرده است.
