آنچه در ادامه میآید، ترجمه و بازنویسی گزارش رویترز است و لزوماً بازتابدهنده دیدگاهها و مواضع کوردستان میدیا نیست.
با ورود جنگ دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، با ایران به ششمین ماه، موجی از تهدیدها و دیپلماسی در هفته جاری نشان داده است که او برای خارج کردن آمریکا از جنگی نامحبوب ــ که در ابتدا گفته بود تنها چند هفته طول خواهد کشید ــ با تنگنای فزایندهای روبهرو است.
ترامپ میان دو گزینه نامطلوب گرفتار شده است: یک توافق موقت در حال مذاکره میان ایران و عمان که به تهران امکان میدهد بر تنگه هرمز کنترلی اعمال کند که پیش از جنگ در اختیار نداشت، یا عملی کردن تهدیدهای خود برای تشدید شدید درگیری که خطر طولانیتر شدن بحران را به همراه دارد.
به گفته تحلیلگران، گزینه نخست بزرگترین امتیازی خواهد بود که ایران از زمان حمله آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه دریافت کرده است و دستکم در شرایط کنونی، نظارت جمهوری اسلامی بر این مسیر حیاتی انتقال نفت را رسمیت خواهد بخشید؛ در حالی که دولت ترامپ پیش از این وعده داده بود مانع چنین وضعیتی شود.
گزینه دوم که احتمالاً شامل موج تازهای از حملات هوایی خواهد بود، میتواند در آستانه انتخابات حساس میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، خطر سیاسی قابلتوجهی برای ترامپ ایجاد کند؛ ضمن اینکه به نظر نمیرسد نسبت به بمبارانهای قبلی که نتوانست تهران را به زانو درآورد، شانس بیشتری برای موفقیت داشته باشد.
ترامپ همچنین میتواند وضعیت شکننده کنونی را حفظ کند؛ به این معنا که محاصره بنادر ایران ادامه یابد و در واکنش به هرگونه حمله به کشتیها، حملات تلافیجویانه بهصورت دورهای انجام شود. اما این رویکرد نیز راهی برای خروج بدون هزینه سیاسی از جنگی در اختیار ترامپ نمیگذارد که او پیشبینی کرده بود تا اواسط آوریل پایان یابد.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین خاورمیانه در دولتهای دموکرات و جمهوریخواه آمریکا، گفت ترامپ با «مجموعهای از گزینههای بد» روبهرو است، اما ممکن است به این نتیجه رسیده باشد که نمیتواند اجازه دهد جنگ بیپایان ادامه پیدا کند.
او گفت: «چیزی باید تغییر کند و آن تغییر ممکن است به معنای پذیرفتن واقعیت جدید ایران در تنگه باشد.»
یک مقام آمریکایی نیز در پاسخ به پرسشهای رویترز و به شرط ناشناس ماندن گفت هرگونه مسیر «موقت» کشتیرانی باید «بدون هیچ مانعی» باشد و هیچ طرفی بر عبور کشتیها نظارت نداشته باشد.
گلوگاه کشتیرانی
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تأکید کرده است که تنگه هرمز باید یک آبراه بینالمللی باز، بدون کنترل ایران و عاری از عوارض و هزینههای عبور باقی بماند.
از آغاز جنگ، ایران تقریباً بر یکپنجم محمولههای جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده که از این تنگه عبور میکنند، کنترل گلوگاهی ایجاد کرده است.
با این حال، ترامپ پیشتر برخی اظهارات روبیو درباره جنگ را نقض کرده است و تحلیلگران میگویند ممکن است بار دیگر چنین کند.
با افزایش قیمت بنزین در آمریکا، کاهش محبوبیت ترامپ و نامحبوب بودن شدید جنگ در میان مردم آمریکا، تحلیلگران میگویند فضای مانور رئیسجمهوری بیش از پیش محدود شده است.
با طولانی شدن درگیری، اظهارات تند ترامپ تأثیر اندکی، یا هیچ تأثیری، در واداشتن ایران به عقبنشینی داشته است و تحلیلگران میگویند اکنون احتمال بیشتری وجود دارد که این رئیسجمهوری آمریکا باشد که ناچار به پذیرش بزرگترین امتیازها شود.
بازگشایی تنگه هرمز بهعنوان پیششرطی برای بازگشت به مذاکرات میان ایران و آمریکا دیده میشود؛ مذاکراتی که دولت ترامپ میخواهد بر برنامه هستهای ایران، هدف اصلی اعلامشده از کارزار نظامی رئیسجمهوری، متمرکز باشد.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا آمریکا حاضر خواهد بود توافقی را که میان ایران و عمان، دو کشوری که در دو سوی تنگه قرار دارند، بپذیرد.
یک منبع ارشد ایرانی و دو مقام منطقهای به رویترز گفتند مفاد پیشنهادی به تهران امکان میدهد تا حدی بر کشتیهایی که از طریق تنگه وارد خلیج میشوند، کنترل داشته باشد. ترامپ گفته است توافقی برای بازگشایی آبراه نزدیک است، اما مقامهای ایرانی گفتهاند جزئیات همچنان باید حلوفصل شود.
حتی اگر توافق ایران و عمان نهایی شود و مذاکرات آمریکا و ایران از سر گرفته شود، کارشناسان درباره احتمال دستیابی به توافق نهایی صلح بر اساس تفاهمنامهای که آمریکا و ایران در ژوئن امضا کردند اما بهسرعت از هم فروپاشید، تردید دارند. آن توافق اولیه از همان ابتدا شامل نوعی کاهش تحریمها علیه ایران بود که با انتقاد برخی جمهوریخواهان همحزب ترامپ روبهرو شد.
یک مقام کاخ سفید که خواست نامش فاش نشود گفت مقامهای دولت ترامپ بهتدریج پذیرفتهاند که درگیری احتمالاً تا زمان انتخابات میاندورهای، به شکلی ادامه خواهد داشت. در برخی ایالتها، رأیگیری زودهنگام از ماه سپتامبر آغاز میشود.
ادامه جنگ خطرات سیاسی بیشتری برای ترامپ ایجاد خواهد کرد؛ او در کارزار انتخاباتی دور دوم ریاستجمهوری خود وعده داده بود از مداخلات خارجی پرهیز کند و بر دغدغههای اقتصادی آمریکاییها تمرکز داشته باشد، در حالی که حزب جمهوریخواه برای حفظ کنترل کنگره تلاش میکند.
مقام آمریکایی به رویترز گفت تصمیمهای ترامپ درباره ایران تحت تأثیر «نظرسنجیهای متغیر افکار عمومی» قرار ندارد.
اهداف اصلی جنگ محقق نشده است
ترامپ اگرچه بارها با اشاره به کشته شدن شمار زیادی از رهبران ایران و تضعیف توان نظامی این کشور از پیروزی سخن گفته است، اما بیشتر تحلیلگران بر این باورند که او در تحقق بسیاری از اهداف جنگ ناکام مانده است.
ترامپ روز شنبه گفت برنامه حملات گسترده جدید را پس از درخواست شرکای خاورمیانه برای دادن فرصت دوباره به دیپلماسی لغو کرده است، اما همزمان هشدار داد اگر این تلاش شکست بخورد، آمریکا حملهای سخت انجام خواهد داد.
برخی تحلیلگران احتمال دادهاند عقبنشینی ترامپ همچنین تحت تأثیر نگرانیها درباره کاهش ذخایر موشکی آمریکا بوده باشد. ترامپ، با این حال، کمبود مهمات آمریکا را رد کرده است.
ترامپ روز چهارشنبه بار دیگر پیامی متناقض درباره ایران ارسال کرد. او در یک تجمع در لاسوگاس گفت: «ترجیح میدهم توافقی داشته باشم، چون نمیخواهم مردم را بکشم»، اما افزود: «در مقطعی این کار را خواهیم کرد.»
پنج منبع آگاه از مذاکرات به رویترز گفتند ایران به متحدان واشنگتن در منطقه خلیج فارس هشدار داده است که هرگونه حمله جدید آمریکا با حمله تلافیجویانه به زیرساختهای انرژی آنها مواجه خواهد شد.
جاناتان پانیکوف، معاون پیشین افسر اطلاعاتی آمریکا در امور خاورمیانه، گفت چین، روسیه و کره شمالی تحولات را از نزدیک دنبال میکنند.
او گفت: «آنها در حال یادگیری این هستند که محدودیتهای آمریکا برای سالهای آینده چه خواهد بود.»
حتی برخی از چهرههای تندرو ضدایران که عمدتاً از جنگ ترامپ حمایت کردهاند، اکنون خواستار احتیاط شدهاند.
بهنام بن طالبلو از بنیاد دفاع از دموکراسیها، یک اندیشکده تندرو ضدایران در واشنگتن، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جمهوری اسلامی تلاش میکند رئیسجمهوری ترامپ را پیش از نوامبر در موقعیتی قرار دهد که در هر دو حالت بازنده باشد.»
او گفت دولت ترامپ باید از «شتابزدگی در هر اقدامی» خودداری کند و تشخیص دهد که آمریکا در کجا اهرم فشار دارد و در کجا ندارد.
