آنچه در ادامه میآید، ترجمه و بازنویسی گزارش فرانس ۲۴ است و لزوماً بازتابدهنده دیدگاهها و مواضع کوردستان میدیا نیست.
به گزارش فرانس ۲۴، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه روز جمعه ۷ اوت یک پیمان دفاعی مشترک امضا کردند؛ توافقی که در بحبوحه تنشهای ناشی از جنگ در خاورمیانه و در شرایطی منعقد شده است که عربستان با حملات علیه این کشور مواجه است. به گفته کارشناسان، این توافق پیامی به ایران و همچنین واشنگتن میفرستد؛ واشنگتن از نگاه آنان به شریکی با قابلیت اتکای هرچه کمتر تبدیل شده است.
عربستان، پاکستان و ترکیه روز جمعه ۷ اوت توافق دفاعیای را امضا کردند که سه کشور را در شرایطی که عربستان هدف حملات قرار گرفته و جنگ در خاورمیانه ادامه دارد، به یکدیگر پیوند میدهد.
این توافق که در عربستان سعودی، محل امضای آن، منعقد شد، در حالی صورت گرفت که این کشور حاشیه خلیج فارس در کنار دیگر متحدان واشنگتن در منطقه، هدف حملات ایران قرار گرفته و با ازسرگیری خصومتها با شورشیان حوثی یمن نیز روبهرو است.
به گفته کارشناسان، این توافق پیامی به تهران و همچنین واشنگتن میفرستد که از نگاه آنان، این کشور به شریکی با قابلیت اتکای هرچه کمتر تبدیل شده است.
تقویت بازدارندگی جمعی
وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد: «این توافق با هدف تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه انجام شده و تصریح میکند که هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد.»
بورهانالدین دوران، مدیر ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه، نیز در بیانیهای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، گفت: «توافق مکه که علیه هیچ کشور خاصی نیست، امنیت مشترک و بازدارندگی جمعی سه کشور را تقویت خواهد کرد و از این طریق، سهم مهمی در حفظ صلح و ثبات در منطقه ما خواهد داشت.»
این توافق در مکه توسط محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، امضا شد.
یک منبع نزدیک به ارتش عربستان که به شرط ناشناس ماندن با خبرگزاری فرانسه گفتوگو کرد، اظهار داشت این موضوع مدتها در دست بررسی بوده، اما تحولات اخیر منطقه روند آن را تسریع کرده است. این منبع افزود که در اوایل سال جاری، مشارکت ترکیه همچنان از سوی ریاض منتفی به نظر میرسید.
هر سه کشور مسلمان سنی هستند و در تلاشها برای حلوفصل مناقشه میان ایران و آمریکا که در پی بمبارانهای اسرائیل و آمریکا علیه تهران در اواخر فوریه آغاز شد، مشارکت دارند.
عربستان سعودی و پاکستان همچنین از سپتامبر ۲۰۲۵ با یک توافق دفاعی متقابل به یکدیگر مرتبط هستند؛ توافقی که حاصل سابقهای طولانی از همکاری نظامی میان دو کشور است. اعلام آن توافق به دلیل برخورداری پاکستان از سلاح هستهای، پرسشهای بسیاری را برانگیخت.
آندریاس کریگ، کارشناس امنیتی کینگز کالج لندن، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت: «این توافق یکی از روشنترین نشانهها تاکنون است که خاورمیانه در حال فاصله گرفتن از نظمی امنیتی است که منحصراً توسط آمریکا سازماندهی شده باشد.» او افزود: «قدرتهای منطقهای بیش از پیش بر این باورند که امنیت باید در سطح منطقه تأمین شود، نه اینکه صرفاً از طریق واشنگتن تأمین شود.»
به گفته این تحلیلگر، این توافق از جاهطلبی عربستان برای تبدیل شدن به حامی امنیت منطقهای و متنوع کردن منابع دفاعی خود حمایت میکند. برای ترکیه، که عضو ناتو است، و پاکستان نیز این توافق به معنای افزایش نفوذ و جذب سرمایهگذاریهای سعودی است.
بدون «جاهطلبی هستهای» یا «مسابقه تسلیحاتی»
یک مقام سعودی روز جمعه تأکید کرد توافق دفاعی امضاشده با ترکیه و پاکستان ارتباطی با «جاهطلبیهای هستهای» ندارد و «تهدیدی برای هیچ کشوری در منطقه» محسوب نمیشود.
رائد کریملی، معاون وزیر مسئول دیپلماسی عمومی عربستان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این توافق با هدف ایجاد یک محور نظامی یا یک بلوک فرقهای نیست. همچنین به جاهطلبیهای هستهای یا مسابقه تسلیحاتی مرتبط نیست، بلکه هدف آن توسعه توانمندیهای پایدار است.» او افزود که این پیمان به معنای «تشدید تنشها» در منطقه نیست.
عمر کریم، کارشناس عربستان سعودی در دانشگاه بیرمنگام، در مقابل گفت این نزدیکی «بهوضوح علیه ایران جهتگیری شده است».
به گفته او، این ائتلاف با هدف پاسخ به «رویکرد راهبردی جدید» تهران شکل گرفته است؛ رویکردی که به گفته وی در پی سلطه بر کل منطقه خلیج فارس و کنترل تردد دریایی در آبراههای راهبردی، چه در تنگه هرمز و چه در تنگه بابالمندب، است.
برای عربستان سعودی، که بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان است، باز بودن مسیرهای دریایی اهمیتی حیاتی دارد.
دریای سرخ و تنگه بابالمندب در شرایطی به مسیرهای جایگزین تبدیل شده بودند که ایران پس از ازسرگیری درگیریها با آمریکا در ژوئیه، بار دیگر تنگه هرمز را مسدود کرده است.
اما حوثیهای یمن، که از حمایت ایران برخوردارند، اخیراً کشتیهای سعودی را محاصره کردهاند و کشتیرانی در بابالمندب، در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، را نیز تهدید میکنند.
تحولات تنگه هرمز و حملات حوثیها
توافق ریاض، اسلامآباد و آنکارا در شرایطی انجام شده که نشانههایی از پیشرفت درباره تنگه هرمز دیده میشود. تهران اعلام کرده است که با عمان، دیگر کشور ساحلی این آبراه، درباره یک مسیر جدید برای عبور کشتیها به توافق رسیده است.
با این حال، مقامهای ایرانی هشدار دادهاند هرگونه بازگشایی تنگه به واشنگتن بستگی خواهد داشت، زیرا آمریکا از سوی دیگر محاصره بنادر ایران را اعمال کرده است.
در کنار جبهه دریایی، عربستان سعودی در هفتههای اخیر در خاک خود نیز هدف حملات حوثیها قرار گرفته است؛ حملاتی که زیرساختهای نفتی را هدف قرار دادهاند.
ائتلاف به رهبری ریاض، که از سال ۲۰۱۵ متحد دولت یمن بوده است، روز جمعه همچنین حوثیها را به انجام «بمباران علیه اهداف غیرنظامی» در منطقه مرزی نجران متهم کرد. این حمله، به گفته ائتلاف، ۱۱ زخمی بر جای گذاشت و حملهای بیسابقه در این کشور از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ میان دو طرف بود.
