عربستان سعودی در پی حمله پهپادی به خط لوله راهبردی شرق–غرب و در شرایطی که شبهنظامیان حوثی همسو با رژیم ایران در امتداد سواحل دریای سرخ پیشروی کرده و جزیره راهبردی پریم را به تصرف خود درآوردهاند، این خط لوله را بهطور موقت متوقف کرد؛ تحولی که خطر تشدید اختلال در مسیرهای انتقال نفت و افزایش بیشتر قیمت انرژی را افزایش داده است.
به گزارش رویترز، عربستان سعودی خط لوله شرق–غرب را پس از آنکه این مسیر حیاتی انتقال نفت هدف حمله هوایی قرار گرفت، بهعنوان اقدامی احتیاطی بهطور موقت متوقف کرد. بغداد و ریاض اعلام کردهاند که حمله پهپادی از خاک عراق انجام شده است؛ اقدامی که دولت عراق را نیز تحت فشار قرار داده و بغداد در واکنش، فرمانده نظامی مسئول استان میسان را برکنار کرده است.
خط لوله شرق–غرب با طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر، طی شش ماه گذشته و همزمان با اختلال گسترده در تنگه هرمز، مسیر مهمی برای انتقال نفت خاورمیانه به بازارهای جهانی بوده است. این خط لوله روزانه حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت را منتقل میکرد؛ حجمی معادل حدود ۴ تا ۵ درصد عرضه جهانی نفت.
وزارت خارجه عربستان اعلام کرده است که خط لوله پس از حمله پهپادی و برای پیشگیری از خطرات بیشتر متوقف شده است. تصاویر ماهوارهای نیز دود سیاه برخاسته از منطقهای از خط لوله در جنوب مدینه را نشان دادهاند. این حمله موجب زخمی شدن شماری از افراد و وارد شدن خساراتی شده و ارزیابی میزان تأثیر آن بر صادرات نفت همچنان ادامه دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه گفت که احتمالاً رژیم ایران مسئول این حمله است. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت حمله به خط لوله را بر عهده نگرفته است.
درخواست کمک نظامی عربستان از آمریکا
همزمان با تشدید حملات و پیشروی حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ، قیمت نفت طی هفته گذشته افزایش یافته و قیمت خردهفروشی گازوئیل در آمریکا نیز از ۶ دلار در هر گالن عبور کرده است.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنجشنبه با ترامپ تماس گرفت و خواستار کمک نظامی آمریکا برای مقابله با حوثیها شد. بر اساس گفته سه منبع آگاه، واشینگتن فعلاً از مداخله مستقیم نظامی خودداری کرده، اما پذیرفته است اطلاعات مورد نیاز را در اختیار عربستان قرار دهد.
ترامپ روز شنبه نیز تأیید کرد که با ولیعهد عربستان گفتوگو کرده و گفت حوثیها نیز از دولت آمریکا خواستهاند واشینگتن مستقیماً وارد درگیری نشود.
چهار منبع دولتی یمن نیز به رویترز گفتهاند که حوثیها روز جمعه جزیره راهبردی پریم در میانه تنگه بابالمندب را به تصرف خود درآوردهاند؛ اقدامی که تهدید علیه کشتیرانی در ورودی دریای سرخ را افزایش داده است.
فشار بر عراق و تشدید تهدید علیه مسیرهای انرژی
انجام حمله به خط لوله عربستان از خاک عراق، فشار مضاعفی بر دولت بغداد وارد کرده است؛ دولتی که در میان کشورهای منطقه، روابط سیاسی و نظامی نزدیکی همزمان با آمریکا و رژیم ایران دارد.
عراق پس از بررسیهای انجامشده، فرمانده نظامی و رئیس پلیس استان میسان در نزدیکی مرز ایران را برکنار کرد؛ استانی که از مناطق تحت نفوذ و فعالیت شبهنظامیان شیعه مورد حمایت رژیم ایران محسوب میشود. بغداد همچنین گذرگاه اصلی مرزی این منطقه را بست.
عربستان سعودی که پیشتر مواضع شبهنظامیان نزدیک به رژیم ایران در عراق را هدف قرار داده بود، این بار و پس از درخواست نخستوزیر عراق، فعلاً از اقدام تلافیجویانه خودداری کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی نیز اعلام کرده است که عرضه نفت خام عربستان به پایینترین سطح خود در بیش از سه دهه گذشته رسیده که بخشی از آن به دلیل حملات گروههای مرتبط با حوثیها به کشتیهای عبوری از بابالمندب بوده است.
در یمن، نیروهای مورد حمایت عربستان وابسته به دولت مستقر در جنوب اعلام کردهاند که برای بازپسگیری مناطقی که حوثیها در جریان پیشروی سریع اخیر تصرف کردهاند، تلاش خواهند کرد.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که پیشروی سریع حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ با راهنمایی مستقیم سپاه پاسداران همراه بوده است. بر اساس اظهارات دو منبع ایرانی، تهران هفته گذشته از حوثیها خواسته است حملات خود علیه عربستان را تشدید کنند و وعده ارسال بودجه، تسلیحات و نیروهای نظامی بیشتر را داده است.
رژیم ایران حوثیها را متحد خود میداند، اما بهطور علنی ارائه دستورهای نظامی به این گروه را رد میکند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، نیز گفته است که کشتیرانی در منطقه برای همه کشتیها امن است، بهجز شناورهای سعودی که مشمول ممنوعیت اعلامشده قبلی هستند.
توقف موقت خط لوله شرق–غرب عربستان و پیشروی حوثیها در بابالمندب، در شرایطی رخ داده است که اختلال در تنگه هرمز نیز مسیرهای انرژی منطقه را تحت فشار قرار داده است. همزمانی این تحولات، خطر گسترش اختلال از یک مسیر راهبردی انرژی به مسیرهای دیگر و افزایش فشار بر بازار جهانی نفت را بیش از پیش برجسته کرده است.
