مرکز حقوق بشری چاونیوز با انتشار گزارشی آماری از بازه زمانی ۱۱ تیر تا ۳۱ شهریورماه، از ثبت دستکم ۸۶ مورد نقض فاحش حقوق بشر در کوردستان خبر داد که سهم بالای بازداشت کودکان در اشنویه از بارزترین شاخصهای آن است.
بر اساس دادهها و مستندات آماری گردآوریشده از سوی مرکز حقوق بشری «چاونیوز»، در بازه زمانی میان ۱۱ تیرماه تا ۳۱ شهریورماه، در مجموع ۸۶ مورد نقض فاحش حقوق بشر در مناطق مختلف کوردستان به ثبت رسیده است. طبق این گزارش، آمار یادشده مربوط به مواردی است که پس از وقفهای مقطعی در روند فعالیت این مرکز به دلیل مشکلات خاص، گردآوری و ثبت شدهاند؛ از این رو، این ارقام بازتابدهنده آمارهای احراز و ثبتشده در این بازه زمانی مشخص هستند و لزوماً دربرگیرنده تمامی موارد نقض حقوق بشر در این جغرافیا نمیباشند.
سهم عمده بازداشتها در جدول نقض حقوق بشر
تحلیل آماری این دادهها نشان میدهد که «بازداشت خودسرانه شهروندان» با ۸۴.۹ درصد، بالاترین سهم را در میان اشکال مختلف نقض حقوق بشر به خود اختصاص داده است. پس از آن، موارد کشتهشدن با ۱۰.۵ درصد، خودکشی با ۲.۳ درصد، اجرای حکم اعدام با ۱.۲ درصد و اخراج اجباری (دیپورت) با ۱.۲ درصد در ردههای بعدی جای گرفتهاند؛ آماری که بیانگر تمرکز شدید دستگاههای امنیتی بر سیاست بازداشت در این دوره است.
در بخش بازداشتها، مجموعاً ۷۳ شهروند ثبت شدهاند که تفکیک جنسیتی و سنی آنان شامل ۴۷ مرد، ۵ زن و ۲۱ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال است. سهم کودکان و نوجوانان از کل بازداشتشدگان، رقمی معادل ۲۸.۸ درصد (نزدیک به ۲۹٪) است که زنگ خطری جدی پیرامون فشار مضاعف نهادهای امنیتی بر افراد زیر سن قانونی محسوب میشود. در اسناد موجود، جزئیات بیشتری درباره اتهامات، اسامی یا روند حقوقی این بازداشتشدگان ذکر نشده است.
توزیع جغرافیایی بازداشتها؛ اشنویه در صدر
از نظر گستره جغرافیایی، شهرستان اشنویه با ثبت ۲۸ مورد بازداشت در جایگاه نخست قرار دارد. نکته قابل توجه در آمار اشنویه این است که ۲۰ نفر از بازداشتشدگان را کودکان و نوجوانان و ۸ نفر را مردان تشکیل دادهاند و هیچ زنی در میان بازداشتیهای این شهرستان ثبت نشده است.
پس از اشنویه، توزیع بازداشتها در سایر شهرها و مناطق به شرح زیر گزارش شده است:
• مهاباد: ۷ نفر (۶ مرد و ۱ زن)
• سنندج: ۷ نفر (۶ مرد و ۱ زن)
• کامیاران: ۵ نفر (۴ مرد و ۱ کودک/نوجوان)
• دیواندره: ۵ نفر (۵ مرد)
• مریوان: ۳ نفر (۳ مرد)
• ارومیه: ۳ نفر (۳ مرد)
• پاوه: ۲ نفر (۱ مرد و ۱ زن)
• دهدشت: ۲ نفر (۱ مرد و ۱ زن)
• سقز: ۲ نفر (۱ مرد و ۱ زن)
• ایلام: ۲ نفر (۲ مرد)
• کرمانشاه: ۲ نفر (۲ مرد)
• سایر مناطق (هرکدام ۱ مورد بازداشت): شهر پسوه (۱ مرد)، دزج قروه (۱ مرد)، نقده (۱ مرد)، قروه (۱ مرد)، تکاب (۱ مرد)، دیزج مرگور (۱ مرد)، بوکان (۱ مرد)، جوانرود (۱ مرد) و خراسان (۱ مرد).
کشتهشدن شهروندان، اعدام و دیپورت
در بخش قربانیان جانی، طی این بازه زمانی کشتهشدن ۹ مرد به ثبت رسیده و هیچ زنی در میان این موارد گزارش نشده است. پراکندگی جغرافیایی موارد کشتهشدن نشان میدهد که شهرهای مهاباد (۲ مورد)، مریوان (۲ مورد) و ایلام (۲ مورد) در صدر قرار دارند و در شهرهای پیرانشهر، سنندج و ثلاثباباجانی نیز هرکدام یک مورد کشتهشدن مردان ثبت شده است.
علاوه بر این، در بخش مجازات اعدام، یک مورد اجرای حکم اعدام مربوط به یک مرد در شهرستان سقز به ثبت رسیده است. همچنین در بخش اخراج اجباری و نقض حقوق اقامتی، یک مورد دیپورت شهروند مرد در شهر سنندج گزارش شده است.
خودکشی
در بازه زمانی مذکور، ۲ مورد خودکشی به ثبت رسیده که هر دو مورد مربوط به زنان بوده است؛ یک مورد در شهرستان پیرانشهر و مورد دیگر در شهرستان اشنویه. در بخش آماری این گزارش، هیچ موردی از خودکشی مردان قید نشده است.
جمعبندی و نتیجهگیری دادهها
بر پایه برآیند آماری چاونیوز، از مجموع ۸۶ مورد نقض حقوق بشر ثبتشده میان ۱۱ تیر تا ۳۱ شهریورماه:
• ۷۳ مورد بازداشت (۴۷ مرد، ۵ زن، ۲۱ کودک و نوجوان)
• ۹ مورد کشتهشدن (تمامی قربانیان مرد)
• ۲ مورد خودکشی (هر دو قربانی زن)
• ۱ مورد اجرای حکم اعدام (مرد، در سقز)
• ۱ مورد دیپورت (مرد، در سنندج)
چاونیوز در خاتمه یادآور شده است که تحلیل عمیقتر علل اجتماعی، سیاسی و بسترهای حقوقی این رخدادها، نیازمند دسترسی به دادهها و جزئیات تکمیلی فراتر از آمارهای ثبتی این گزارش است؛ با این حال، غلبه چشمگیر آمار بازداشتها—بهویژه سهم بالای کودکان و نوجوانان در اشنویه—بیانگر تداوم فضای امنیتی سنگین و برخورد قهری نهادهای حکومتی در کوردستان است.
