ساسان خاتونی
در ادبیات و تحلیل سیاسی، واژه «وزن سیاسی» همواره نقل محافل است؛ اما به ندرت پیش می‌آید که این مفهوم از دام شعارزدگی، پروپاگاندای رسانه‌ای و توهمات فردی رها شود و با سنجه‌های عینی سنجیده گردد. وزن سیاسی یک جریان، برآیندی تصادفی یا حاصل تعداد دنبال‌کنندگان در شبکه‌های اجتماعی نیست؛ بلکه متغیری ساختاری، جامعه‌شناختی و تاریخی است.
احزاب سیاسی اصیل از دل بروکراسی سازمان‌یافته، کمیته‌های تخصصی، تشکیلات ساختاریافته و برنامه‌ای مدون عبور می‌کنند و کادرهای آنان برآمده از بطن جامعه‌ای هستند که نمایندگی آن را بر دوش دارند. با این نگاه، می‌توان مولفه‌های اساسی وزن سیاسی را در شش شاخص بنیادین واکاوی کرد و جایگاه واقعی جنبش کوردستان را در ترازوی عمل به تماشا نشست:
۱. پیوند ارگانیک با جامعه و نفوذ گفتمانی
نخستین و بی‌تردید تعیین‌کننده‌ترین سنجه برای وزن سیاسی، پایگاه اجتماعی و میزان نفوذ یک جریان در بدنه جامعه است؛ اینکه آیا یک حزب صرفا صادرکننده بیانیه است یا کلامش توان به حرکت درآوردن توده‌ها را دارد؟
برای درک عینی این موضوع، نیازی به حدس و گمان نیست؛ اعتصاب عمومی ۱۸ دی‌ماه نمونه‌ای بارز از این آزمون تاریخی بود. هنگامی که احزاب کوردستان فراخوان اعتصاب دادند، نبض اقتصادی، بازار و کسب‌وکار در گستره‌ای پهناور، از خوی تا آبدانان—یعنی در جغرافیای پیوسته چهار استان—به طور کامل متوقف شد. این تعطیلی معنادار بازارها و همراهی یکپارچه طبقات گوناگون، جلوه‌ای بی‌بدیل از یک پیوند ارگانیک، زنده و دوسویه میان اراده احزاب و کنش جمعی مردم بود؛ وزنی اجتماعی که هیچ لابی دیپلماتیک یا پول‌پاشی رسانه‌ای قادر به جعل آن نیست.
۲. حضور در میدان واقعی؛ تمایز رزم با لایک
دومین مولفه، «حضور میدانی» و مجاورت با جغرافیای مبارزه است. وزن سیاسی یک نیروی تحول‌خواه در اتاق‌های دربسته پایتخت‌های غربی یا در الگوریتم‌های اینستاگرام، فیسبوک و توییتر تولید نمی‌شود. اصالت سیاسی در فاصله فیزیکی و استراتژیک با کانون بحران تعریف می‌گردد.
احزاب کوردستان در نزدیک‌ترین فاصله ممکن به جغرافیای مرزی مستقر هستند؛ بهای این ماندگاری در میدان را با زیستن زیر آتش مستمر توپخانه‌ها، موشک‌ها و پهپادهای انتحاری سپاه پاسداران می‌پردازند. ماندن در تیررس دشمن و رویارویی مستقیم با ماشین سرکوب، همان مرز قاطعی است که یک جریان پیشرو و فداکار را از شبه‌اپوزیسیون‌های مجازی تفکیک می‌کند.
۳. مشروعیت گفتمانی و افق دموکراتیک
سومین ستون وزن سیاسی، توان تولید معنا، عمق فکری و حقانیت تاریخی است. جنبش ملی-دموکراتیک مردم کوردستان بر بستری از نفی یک قرن سیاست آسیمیلاسیون، انکار و حذف مرکزگرایانه بنا شده است.
آنچه به گفتمان غالب احزاب کوردستان اعتباری مترقی می‌بخشد، مطالبه دموکراسی سکولار بر پایه به رسمیت شناختن کرامت انسانی و تکثر هویتی است؛ شناسایی بی‌قیدوشرط هویت‌های سیاسی، اتنیکی، جنسی، جنسیتی و مذهبی. چنین افق رهایی‌بخشی، جنبش کوردستان را از یک دادخواهی محلی فراتر برده و آن را به پیشگام تحولات دموکراتیک بدل ساخته است؛ پروژه‌ای که تبلور جهانی آن در شعار «ژن، ژیان، ئازادی» نمایان گشت.
۴. سابقه تاریخی، کارنامه مبارزاتی و بهای پرداخته‌شده
وزن سیاسی بدون پرداخت هزینه و پیشینه مقاومت، توهمی بیش نیست. یک جریان باید در کوران حوادث تاریخی آبدیده شده باشد تا بتواند به عنوان یک فاکتور غیرقابل حذف در معادلات کلان مطرح گردد.
کارنامه جنبش کوردستان با بهایی سنگین نگاشته شده است:
• بیش از ۴۵۰ تن از اعضا و کادرهای برجسته حزب دموکرات کوردستان در خارج از مرزهای ایران—در اقلیم کوردستان، ترکیه و قلب پایتخت‌های اروپایی—هدف تروریسم دولتی جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند؛ رهبران فرزانه‌ای چون دکتر عبدالرحمن قاسملو و دکتر صادق شرفکندی سرآمد این کاروان هستند.
• تنها در صفوف حزب دموکرات، بیش از هشت هزار پیشمرگه جان فدای آزادی کرده‌اند؛ آماری سترگ که با احتساب شهدای گرانقدر سایر احزاب کوردستان، ابعادی تاریخی به خود می‌گیرد. این اعداد صرفا آمار نیستند؛ خمیرمایه استواری و سرمایه نمادین یک خلق به شمار می‌آیند.
۵. تداوم بین‌نسلی؛ راز ماندگاری یک جنبش
زنده یاد دکتر قاسملو در یکی از سخنرانی‌های تاریخی خویش با درایتی ژرف بیان داشت:
«حزب ما، حزب سه نسل است؛ نسل اول که موسسان حزب و جمهوری کوردستان بودند، نسل دوم که ادامه‌دهنده راه پیشوا قاضی محمد بودند، و نسل سوم ما هستیم (کادرهای جوانی که در دهه ۱۳۶۰ ایستادند).»
امروز می‌توان با افتخار گفت که این زنجیره ناگسستنی وارد نسل‌های چهارم و پنجم خود شده است. نگارنده این سطور، درست یک سال پس از ترور دکتر قاسملو چشم به جهان گشودم و به این کاروان آزادی‌خواهی پیوستم. در سال‌های اخیر، شاهد بوده‌ام پیشمرگان و همرزمانی در سنین ۱۹ تا ۲۲ سالگی در مصاف با استبداد جان باختند که ۱۵ سال پس از تولد من به دنیا آمده بودند.
این انتقال زنده آرمان‌ها و پیوستن مداوم نسل‌های تازه، جوهره زوال‌ناپذیر وزن سیاسی است. جنبشی که خون جوانی همواره در رگ‌هایش جریان دارد و مرگ رهبرانش پایان راهش نیست، هرگز مهار نخواهد شد.
۶. ساختار سازمان‌یافته و تشکیلات منسجم
در نهایت، سازمان‌یافتگی تشکیلاتی و انضباط حزبی، ستون فقرات قدرت سیاسی است. ادعاهای رسانه‌ای در غیاب بدنه منسجم، بادکنک‌هایی توخالی بیش نیستند.
به جرات می‌توان تاکید کرد که تنها شمار اعضای رسمی و سازمان‌یافته در یک کمیته کشوری مانند کمیته آلمان حزب دموکرات کوردستان، از مجموع نیروهای تشکیلاتی و کادرهای ثبت‌شده بسیاری از جریان‌های پر سر و صدای اپوزیسیون ایرانی بیشتر است؛ چه رسد به احتساب بدنه عظیم، کادرها و پیشمرگان این حزب و دیگر نیروهای مبارز سراسر کوردستان.
فرجام سخن
وزن سیاسی، پروژه‌ای پیمانکاری نیست که بتوان آن را با رانت‌های مالی، حمایت‌های رسانه‌ای برون‌مرزی یا دستکاری افکار عمومی در فضای مجازی خلق کرد. وزن سیاسی محصول مستقیم پیوند ارگانیک با نبض خیابان، پایداری در سنگرهای مقاومت، مشروعیت گفتمان رهایی‌بخش، فداکاری‌های تاریخی، سازمان‌یافتگی تشکیلاتی و از همه مهم‌تر، بازتولید طبیعی در میان نسل‌های نوپا است.
جنبش کوردستان این وزن را در عمل، با خون، سازمان و اراده به دست آورده است و هر نیرویی که خواهان آینده‌ای دموکراتیک در این جغرافیا باشد، ناگزیر است این وزن عینی و انکارناپذیر را به رسمیت بشناسد.
