اشاره: کاک مصطفی مولودی، جانشین دبیرکل حزب دموکرات کوردستان ایران، در گفت‌وگویی اختصاصی با شیروان ابراهیم، خبرنگار شبکه رسانه‌ای «ارم‌نیوز» (إرم نيوز)، به تشریح مواضع راهبردی این حزب درباره وضعیت جاری ایران و آینده منطقه پرداخت. محورهای اصلی این گفت‌وگو به شرح زیر است:
محور نخست: رویکرد راهبردی حزب دموکرات در قبال جمهوری اسلامی
بنیان و فلسفه مبارزاتی حزب ما بر ایستادگی در برابر سیاست‌های سرکوبگرانه جمهوری اسلامی استوار است؛ رژیمی که نقض مستمر حقوق بشر را به رویه معمول خود تبدیل کرده و مردم ایران، به‌ویژه ملت کورد را از آزادی، دموکراسی و ابتدایی‌ترین حقوق سیاسی و مدنی محروم ساخته است. در نقطه مقابل این استبداد، هدف بنیادین ما دستیابی به حق تعیین سرنوشت برای مردم کوردستان در چارچوب ایرانی دموکراتیک و فدرال است.
چندین دهه تجربه زیسته ما آشکارا نشان داده است که با بقای این ساختار، دستیابی به این حقوق ناممکن خواهد بود؛ بنابراین، تلاش برای سرنگونی این رژیم و جایگزینی آن با نظامی دموکراتیک و فدرال، شالوده راهبرد ما را تشکیل می‌دهد. خط‌مشی ما چه پیش از جنگ‌های دوازده‌روزه و چهل‌روزه، چه در کوران بحران‌ها، و چه در وضعیت کنونی «نه جنگ و نه صلح»، همواره یکسان، شفاف و تزلزل‌ناپذیر بوده است.
تأکید می‌کنم که نه جنگ‌های منطقه‌ای، نه تحریم‌های اقتصادی و نه برزخ «نه جنگ و نه صلح»، هیچ‌یک تغییری در اصول و راهبرد ما پدید نیاورده‌اند. ما بر این باوریم که تا این رژیم ساقط نگردد، نه ملیت‌های ایران به آزادی و حقوق حقه خویش دست خواهند یافت و نه خاورمیانه روی امنیت و آرامش پایدار را به خود خواهد دید؛ تنها سرنگونی رژیم است که مسیر استقرار یک نظام دموکراتیک را هموار می‌سازد. از سوی دیگر، فشارهای فزاینده بین‌المللی به فرسایش و تضعیف همه‌جانبه جمهوری اسلامی انجامیده و بستر مناسبتری را برای کنشگری سیاسی، تحرکات مدنی و تعمیق مبارزات توده‌ای، به‌ویژه در کوردستان، فراهم آورده است.
محور دوم: پنج عامل تعیین‌کننده در فراهم‌شدن زمینه سرنگونی رژیم
به باور ما، شرایط عینی و زمینه‌های ذهنی برای سقوط جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری مهیاست. این ارزیابی بر پنج دلیل عمده استوار است:
۱. فروپاشی کامل مشروعیت: رژیم در میان بدنه جامعه، مشروعیت سیاسی و اجتماعی خود را به‌تمامی از دست داده است.
۲. بحران‌های ساختاری و مهارناپذیر: جمهوری اسلامی در تمامی حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، معیشتی و اجتماعی در ورطه‌ای گرفتار آمده که برون‌رفت از آن اگر اساسا ناممکن نباشد، به‌غایت دشوار است.
۳. شکاف آشتی‌ناپذیر میان مردم و حاکمیت: گسستی بنیادین میان جامعه و ساختار حاکم پدید آمده است؛ اعتماد عمومی به صفر رسیده و توده‌های مردم در انتظار جرقه‌ای برای خیزش سراسری علیه حاکمیت به سر می‌برند.
۴. اجماع و همگرایی منطقه‌ای: کشورهای خاورمیانه به این جمع‌بندی رسیده‌اند که جمهوری اسلامی کانون اصلی بی‌ثباتی، بحران‌سازی، تهدیدی مستقیم علیه امنیت، ثبات و منافع سیاسی و اقتصادی آنهاست؛ از این رو، پایان‌دادن به این تهدید به ضرورتی منطقه‌ای بدل شده است.
۵. قطع امید قدرت‌های جهانی: قدرت‌های صاحب‌نفوذ و ذی‌نفع در خاورمیانه دریافته‌اند که تداوم حیات این ساختار سیاسی هیچ امکانی برای حفظ منافع بلندمدت و استقرار ثبات بر جای نمی‌گذارد.
بر پایه این واقعیت‌ها، ضریب بقای این حاکمیت به پایین‌ترین سطح تاریخی خود نزول کرده و چشم‌انداز سرنگونی آن از هر زمان دیگری واقعی‌تر است.
محور سوم: آینده ایران و سرنوشت حقوق ملی ملت کورد
نگرانی‌های مطرح‌شده درباره فردای پس از سقوط، کاملا واقع‌بینانه و درخور تأمل است. ملت کورد برای تحقق مطالبات تاریخی خود پیکار می‌کند و از پیگیری و صیانت از آنها هرگز عقب نخواهد نشست. تحقق پایدار این حقوق مشروط به آن است که ایران به کشوری دموکراتیک با دولتی پاسخگو، کارآمد و قانون‌مدار تبدیل شود. اگرچه افق استقرار دموکراسی در ایران فردا با ابهاماتی روبه‌روست، اما این واقعیتی گریزناپذیر است که ملت کورد از حقوق بنیادین خود چشم‌پوشی نخواهد کرد؛ تا زمانی که حقوق عادلانه ملت کورد و سایر ملل ایران محقق نشود، این سرزمین رنگ آرامش و ثبات را به خود نخواهد دید و هیچ بستری برای نوسازی، رفاه و توسعه شکل نخواهد گرفت.
از این رو، وظیفه تمامی جریان‌های سیاسی است که با احساس مسئولیت تاریخی، در جهت تأسیس حکومتی دموکراتیک و پاسدار حقوق ملل همت گمارند؛ چراکه در دوران پسافروپاشی جمهوری اسلامی، تنها دو راه پیش رو خواهد بود:
مسیر نخست: آنکه نیروهای سیاسی ایرانی به این بلوغ برسند که پیش‌شرط بنیادین استقرار دموکراسی، به‌رسمیت شناختن حقوق ملی ملت کورد است.
مسیر دوم: در صورت فقدان چنین اراده‌ای، مردم کوردستان بلاتکلیف نخواهند نشست، بلکه متناسب با الزامات آن مقطع تاریخی، مبارزه رهایی‌بخش خود را تا پیروزی نهایی پی خواهند گرفت؛ تاریخی آکنده از فداکاری و پایداری گواه این مدعاست.
جریان‌های سیاسی ایرانی ناگزیرند اختلافات خود را بر پایه موازین دموکراتیک و احترام به حقوق متقابل حل و فصل کنند؛ در غیر این صورت، جامعه ایران بار دیگر در گرداب همان فجایع و مصائبی گرفتار خواهد شد که نزدیک به نیم‌قرن است جمهوری اسلامی بر آن تحمیل کرده است؛ سناریویی تلخ که هیچ برنده‌ای نخواهد داشت.
محور چهارم: تمایز ماهوی میان مبارزه ملت کورد و تقابل آمریکا با جمهوری اسلامی
مبارزه ملت کورد برای تحقق اراده آزاد خویش، جریانی اصیل، خودبنیاد و قائم‌به‌ذات است که در اعماق تاریخ ریشه دارد؛ این جنبش عاری از هرگونه وابستگی به قدرت‌های خارجی بوده و ماهیت آن هیچ پیوندی با کشمکش‌های دولت‌های دیگر با تهران ندارد. تمایز بنیادین این مبارزه با رویارویی قدرت‌های خارجی، در دو سطح نمایان است:
۱. تفاوت در اهداف و ماهیت: آرمان مبارزاتی ملت کورد و حزب دموکرات، تأمین و تثبیت حقوق سیاسی، ملی، اقتصادی و اجتماعی مردم کوردستان است؛ در حالی که تقابل کشوری مانند آمریکا با جمهوری اسلامی، صرفا بر مدار منافع ژئوپلیتیک و راهبردی ویژه خود آن کشور استوار است.
۲. تفاوت در شیوه‌ها و سازوکارها: مبارزه ملت کورد جریانی چندبعدی است که با کنشگری مدنی، سازماندهی توده‌ای و فعالیت‌های گسترده اجتماعی و فرهنگی درهم‌تنیده است؛ حتی پیکار پیشمرگان نیز سرشتی مردمی و هویتی دارد که فرسنگ‌ها با راهبرد و اهداف جنگی یک ارتش خارجی فاصله دارد.
محور پنجم: جایگاه کوردستان ایران و الگوی مطلوب حکمرانی
ملت کورد با سرزمینی پهناور و جمعیتی بیش از ده میلیون نفر، واقعیتی انکارناپذیر در جغرافیای سیاسی ایران است و نقشی محوری و تعیین‌کننده در معادلات کشور دارد. بر همین اساس، مبارزه برای دستیابی به حاکمیت ملی و تحقق اراده سیاسی در چارچوب «ایرانی دموکراتیک و فدرال»، خواست مردم کوردستان و راهبرد حزب دموکرات برای استیفای حقوق ملی این ملت است.
افزون بر این، شرایط در بخش‌های مختلف کوردستان یکسان نیست؛ کوردستان ایران به دلیل پیشینه تاریخی و بافت اجتماعی خود، تفاوت‌هایی با دیگر بخش‌ها دارد. از این رو، الگوهای حاکم بر کوردستان ترکیه یا سوریه با واقعیت‌های عینی این بخش سازگار نیست و قابلیت اجرا در اینجا را ندارد. در این میان، مدل فدرالیسم در اقلیم کوردستان عراق، مدل مناسبتری است که با ویژگی‌های جامعه ما و استراتژی فدرالیسم‌خواهی در کوردستان ایران همخوانی دارد.
محور ششم: توافق امنیتی تهران و بغداد و وضعیت اردوگاه‌ها (کمپ‌ها)
هنگامی که سفیر رژیم ایران در بغداد مدعی شد با دولت عراق پیرامون چگونگی برخورد با احزاب کوردستان ایران به توافق رسیده‌اند، سخنگوی وزارت دفاع عراق بلافاصله این ادعا را تکذیب و تصریح کرد که مذاکرات صرفا معطوف به حفاظت فنی از نوار مرزی بوده است. افزون بر این، تا این لحظه هیچ مقام مسئولی، چه در بغداد و چه در اقلیم کوردستان، چنین موضوعی را با ما در میان نگذاشته است.
چنان‌که می‌دانید، در سال ۲۰۲۳ توافق‌نامه‌ای امنیتی میان دولت‌های عراق و ایران امضا شد. از آن زمان، تمامی تعهدات حکومت عراق، اقلیم کوردستان و احزاب کوردستان ایران به‌طور کامل اجرایی شده است؛ به‌گونه‌ای که هیچ‌گونه تحرک نظامی در نوار مرزی رخ نداده و مراجع رسمی عراق نیز پایبندی کامل طرف‌های ما را به این توافق تأیید کرده‌اند. جامعه جهانی، بازیگران منطقه‌ای، بغداد و اربیل همگی به‌خوبی آگاهند که رژیم تهران تنها طرفی است که همواره این توافقات را نقض می‌کند. از این رو، بهانه‌تراشی‌های اخیر مقامات ایرانی بر خلاف تمامی موازین حقوق بین‌الملل، فاقد وجاهت قانونی، نامشروع و غیرقابل‌پذیرش است؛ این زیاده‌خواهی‌ها هرگز راه به جایی نخواهند برد و ما نیز کمترین اعتنایی به آنها نخواهیم کرد.
