گزارش تال شاوال در سی‌ان‌ان
به گزارش سی‌ان‌ان، در تحولی که ضربه‌ای به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، محسوب می‌شود، رقیب اصلی او مأمور تشکیل دولت بعدی این کشور خواهد شد؛ تصمیمی که گادی آیزنکوت را یک گام به کنار زدن طولانی‌ترین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل نزدیک‌تر می‌کند، هرچند مسیر تشکیل دولت همچنان پیچیده است.
گادی آیزنکوت، فرمانده پیشین ارتش اسرائیل و رهبر حزب میانه‌روی «یاشار» که در انتخابات ۲۷ اکتبر شرکت کرد، حداکثر شش هفته فرصت خواهد داشت تا ائتلافی برای جایگزینی دولت نتانیاهو تشکیل دهد. با این حال، مسیر رسیدن او به قدرت با موانع سیاسی و اختلافات درون اردوگاه مخالفان روبه‌رو است.
دفتر اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، اعلام کرد که او روز یکشنبه رسماً مأموریت تشکیل دولت را به آیزنکوت واگذار خواهد کرد. این تصمیم پس از دو روز رایزنی هرتزوگ با همه احزابی اتخاذ شد که در انتخابات به کنست راه یافته‌اند.
آیزنکوت در جریان این رایزنی‌ها حمایت ۶۷ نماینده کنست آینده، از جمله ۱۹ نماینده از دو حزب عرب، را به دست آورد؛ در حالی که نتانیاهو تنها ۴۶ توصیه‌نامه حمایتی دریافت کرد. در همین رایزنی‌ها، شکافی آشکار در بلوک پیشینِ وفادار به نتانیاهو نمایان شد؛ زیرا حزب «یهودیت توراتی متحد»، از متحدان سنتی او، از توصیه به مأموریت نتانیاهو برای تشکیل دولت خودداری کرد.
با این حال، تصمیم هرتزوگ به‌خودی‌خود به برکناری نتانیاهو از قدرت منجر نمی‌شود. آیزنکوت مأموریت تشکیل دولت و برخورداری از اکثریت پارلمانی را روی کاغذ در اختیار دارد، اما هنوز ائتلافی برای تشکیل دولت ایجاد نکرده است.
آیزنکوت در تلاش است آنچه را «دولت اضطراری ملی» می‌نامد تشکیل دهد و در سریع‌ترین زمان ممکن دولتی اقلیت را روی کار بیاورد. این دولت قرار است از چهار حزب مخالف یهودی تشکیل شود که در مجموع ۴۸ کرسی دارند: حزب «یاشار» به رهبری خود آیزنکوت؛ حزب «باهم» به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید، نخست‌وزیران پیشین؛ حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن؛ و حزب چپ‌گرای «دموکرات‌ها» به رهبری یائیر گولان.
آیزنکوت برای پیوستن به دولت چهار شرط تعیین کرده است: به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی، دموکراتیک، لیبرال و برابری‌طلب؛ تعهد به ارزش‌های اعلامیه استقلال؛ خدمت وظیفه عمومی در قالب نظامی، ملی یا غیرنظامی؛ و به‌رسمیت‌شناختن حماس به‌عنوان سازمانی تروریستی.
شرط آخر عملاً حضور احزاب عرب در کابینه را منتفی می‌کند. با این حال، این احزاب می‌توانند از بیرون دولت از آن حمایت کنند و پشتوانه‌ای پارلمانی برایش فراهم آورند. بر اساس قانون اسرائیل، تشکیل دولت به اکثریت ساده نیاز دارد، اما برکناری آن دشوارتر است و مستلزم رأی مثبت دست‌کم ۶۱ نماینده به یک دولت جایگزین است. کنست در مجموع ۱۲۰ کرسی دارد.
مهم‌ترین مانع پیش روی آیزنکوت، آویگدور لیبرمن است. رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» که در دوره‌های مختلف وزیر دفاع، امور خارجه و دارایی بوده، هرگونه دولتی را که به احزاب عرب متکی باشد رد کرده است. او استدلال می‌کند که یک دولت اقلیت عمر کوتاهی خواهد داشت و در بلندمدت فقط به تقویت دوباره نتانیاهو منجر می‌شود. لیبرمن روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نتانیاهو با ۷۰ کرسی برای چهار سال دیگر بازخواهد گشت و از آنجا تا نابودی راه کوتاهی باقی خواهد بود.»
لیبرمن در عوض مسیر دیگری پیشنهاد کرده است. او با کنار گذاشتن مخالفت چندساله خود با احزاب ارتدکس افراطی، خواستار «حداکثر تلاش» برای تشکیل ائتلافی با ۶۱ نماینده، با مشارکت دو حزب ارتدکس افراطی «شاس» و «یهودیت توراتی متحد» و بدون حضور احزاب «فهرست مشترک» و «رعام» شده است. او افزود که پس از تشکیل چنین ائتلافی، ممکن است سه یا چهار نماینده از حزب لیکود جدا شوند.
با این حال، این طرح با یکی از تعهدات اصلی احزاب مخالف در تضاد است: پایان دادن به معافیت فراگیر مردان ارتدکس افراطی از خدمت سربازی اجباری. احزاب ارتدکس افراطی در پی تصویب قانونی برای تثبیت این معافیت هستند، در حالی که آیزنکوت، لیبرمن و دیگر احزاب مخالف در جریان کارزار انتخاباتی بر خدمت وظیفه عمومی تأکید کرده بودند. افزون بر این، یکی از احزاب ارتدکس افراطی همچنان به نتانیاهو وفادار است.
نتانیاهو که اکثریت پارلمانی خود را از دست داده، فشار زیادی را نیز علیه هرگونه همکاری سیاسی میان احزاب یهودی و عرب وارد می‌کند. او نتایج انتخابات را زیر سؤال برده و مدعی شده است که احزاب عرب با استفاده از رشوه و منابع مالی خارجی، نتیجه رأی‌گیری را «دزدیده‌اند». دیوید زینی، رئیس سازمان امنیت داخلی اسرائیل، شین‌بت، که از افراد وفادار به نتانیاهو محسوب می‌شود، نیز برای تحقیق درباره سیاستمداران عرب تلاش کرده است؛ بی‌آنکه شواهدی علنی در این زمینه ارائه شده باشد.
نتانیاهو روز شنبه در پیامی ویدیویی هشدار داد که اگر دولتی اقلیت با حمایت احزاب عرب تشکیل شود، اسرائیل «به‌سادگی دوام نخواهد آورد». او در عوض خواستار تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت تمام احزاب بلوک خود، شامل احزاب راست افراطی و ارتدکس افراطی، شد. نتانیاهو از «همه احزاب صهیونیستی که می‌خواهند تنها کشور متعلق به مردم یهود را حفظ کنند» دعوت کرد به چنین دولتی بپیوندند.
آیزنکوت پیام نتانیاهو را «فضاسازی رقت‌انگیز» توصیف کرد. حزب یاشار نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «اگر حزب لیکود خواهان تشکیل دولت وحدت گسترده است، می‌تواند انحلال اتحاد خود با افراط‌گرایان را اعلام کند و به دولتی تحت رهبری نخست‌وزیر آیزنکوت بپیوندد.»
نخستین آزمون آیزنکوت روز سه‌شنبه و هم‌زمان با آغاز به کار کنست جدید خواهد بود. احزاب مخالف قصد دارند رئیس کنست را که از متحدان نتانیاهو است، تغییر دهند تا از نفوذ او بر روند پارلمانی بکاهند و امکان پیشبرد اقداماتی مانند تشکیل کمیسیون تحقیق دولتی درباره ناکامی‌های امنیتی منتهی به حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را فراهم کنند.
آیزنکوت از روز یکشنبه ۲۸ روز فرصت خواهد داشت تا با احزاب دیگر درباره سمت‌های کابینه، بودجه و سیاست‌های دولت مذاکره کند. این مهلت ممکن است ۱۴ روز دیگر تمدید شود. اگر او در تشکیل دولت ناکام بماند، مأموریت برای چهار هفته دیگر به نتانیاهو واگذار خواهد شد.
آیزنکوت روز جمعه گفت که قصد دارد در سریع‌ترین زمان ممکن دولت تشکیل دهد و شرایط کنونی را یک وضعیت اضطراری ملی توصیف کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وضعیتی که در آن نخست‌وزیری موقت و برخوردار از حمایت اقلیت، که اعتماد مردم را به شکلی بی‌سابقه از دست داده است، همچنان اداره دستگاه امنیتی و نهادهای مجری قانون را در دست دارد، وضعیتی خطرناک است که نباید حتی یک روز دیگر ادامه یابد.»
