هفت حزب و سازمان سیاسی کوردستان ایران در نامهای سرگشاده خطاب به جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری، از جمله شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، جمهوری اسلامی را به ارتکاب «جنایت علیه بشریت» در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ متهم کردند. این احزاب از جامعه جهانی خواستهاند جمهوری اسلامی را «با توجه به وضعیت موجود و عدم پایبندی به هیچ قانون و اصل جهانی» متوقف کند.
حزب دموکرات کوردستان ایران، حزب کومله کوردستان ایران، حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک)، کومله ـ سازمان کوردستانی حزب کمونیست ایران، کومله زحمتکشان کوردستان، حزب آزادی کوردستان (پاک) و سازمان خبات کوردستان ایران امضاکنندگان این بیانیه مشترک هستند. رادیو فردا درباره محتوای این بیانیه و احزاب و سازمانهای امضاکننده آن با خالد عزیزی، سخنگوی حزب دموکرات کوردستان ایران، گفتوگو کرده است.
آقای عزیزی، اعتراضات سراسری اخیر در ایران و بهویژه در کوردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟ صدور این بیانیه مشترک از سوی هفت حزب کوردستانی چه اهمیتی دارد و آیا میتوان آن را نشانهای از شکلگیری وحدت و هماهنگی بیشتر میان احزاب کوردی دانست؟
ببینید، در واقع جنبش فعلی در ایران که سه هفته پیش آغاز شد، از وسعت بسیار زیادی برخوردار بود و شمار زیادی از مردم در آن شرکت کردند. واکنش نظام جمهوری اسلامی به این جنبش، کاملاً امنیتی بود و عملاً ایران را به یک میدان نظامی تبدیل کرد.
در کوردستان ایران نیز، زمانی که در جریان این جنبش، احزاب از مردم خواستند بهطور فعال نقشآفرینی کنند، مردم از این فراخوان استقبال کردند.
حقیقت این است که گاه رخدادها و تحولات بهگونهای پیش میروند که سرعت و سیر حوادث بر احزاب و شخصیتهای سیاسی تأثیر میگذارد و اساساً باید هم چنین باشد. من این وضعیت را به فال نیک میگیرم و آن را مثبت ارزیابی میکنم؛ چراکه این احزاب با مردم خود، با شرایط داخل ایران و بهویژه کوردستان ایران، در ارتباط هستند و میتوانند مطالبات مردم را بهدرستی بازتاب دهند.
در مقایسه با گذشته، واقعیت این است که نوعی وحدت و هماهنگی میان احزاب کوردستانی در حال شکلگیری است.
با این حال، وقتی به فهرست احزاب امضاکننده نگاه میکنیم، این پرسش مطرح میشود که شما پیامی را به جهان مخابره میکنید که در آن نام حزبی وجود دارد که در فهرست گروههای تروریستی ایالات متحده آمریکا قرار دارد؛ منظورم پژاک است. قرار گرفتن شما در کنار پژاک، از نظر تصویری و سیاسی، موجب نگرانیتان نمیشود؟
در مرحله نخست، محتوای این اطلاعیه اهمیت دارد. در مرحله دوم، احزابی که در این مرکز گفتگو برای همکاری یا مرکز دیالوگ احزاب کوردستانی حضور دارند، لزوماً در همه زمینهها همنظر و همعقیده نیستند. حزب دموکرات کوردستان ایران که در این چارچوب با این احزاب همکاری و هماهنگی میکند، همواره دیدگاهها و سیاستهای مستقل خود را داشته است.
بنابراین ما مسئول سیاستها و نحوه عملکرد سایر احزاب نیستیم. آنچه در شرایط کنونی برای ما اهمیت دارد، این است که به مردم ایران، بهویژه مردم کوردستان که به پشتیبانی نیاز دارند، کمک شود. این مهم از طریق افزایش هماهنگی، همکاری و وحدت میان احزاب کوردی امکانپذیر است.
هدف ما این بوده که همه احزاب کوردی این پیام را به مردم منتقل کنند که مسیر مبارزه علیه جمهوری اسلامی و پایان دادن به این نظام، در گرو همکاری و هماهنگی میان این احزاب است.
بدیهی است که هر یک از این احزاب، باورها، عقاید و ایدئولوژیهای خاص خود را دارند و این به معنای توافق کامل در همه جزئیات، از جمله شیوه تعامل با ایران، مسائل بینالمللی یا سازوکارهای آینده سیاسی کشور، نیست. حزب دموکرات کوردستان ایران در حال حاضر تلاش میکند به افزایش همکاری و هماهنگی کمک کند، نه اینکه در همه این موارد اتفاق نظر کامل وجود داشته باشد.
بار دیگر تأکید میکنم که هم مردم ایران در کلیت خود و هم مردم کوردستان بهطور خاص، در شرایط کنونی به این همکاری و هماهنگی نیاز دارند.
اجازه بدهید بار دیگر این پرسش را مطرح کنم؛ آیا قرار گرفتن نام پژاک در کنار شما، با توجه به قرار داشتن آن در فهرست گروههای تروریستی آمریکا، موجب نگرانیتان نمیشود؟
سیاستهای این حزب به خود آنها مربوط است و خودشان مسئول آن هستند.
اما به هر حال، وقتی در کنار گروهی قرار میگیرید که با چنین عنوانی شناخته میشود، این امر به نوعی مسئولیت و پیامد سیاسی برای شما هم ایجاد میکند.
در شرایط فعلی کوردستان، احزاب حاضر در مرکز دیالوگ احزاب کوردستان ایران در چارچوبی از هماهنگی با یکدیگر قرار دارند. ما هنوز وارد بحثهای تفصیلی درباره نقشه سیاسی کنونی ایران و آینده سیاسی آن نشدهایم و این مسائل در مراحل بعدی مورد گفتوگو قرار خواهد گرفت.
با این حال، اگر بخواهم به این نکته نیز اشاره کنم، احمد الشرع، رهبر یا رئیسجمهور فعلی سوریه، زمانی در فهرست تروریستی ایالات متحده آمریکا قرار داشت و حتی برای او جایزه تعیین شده بود، اما اکنون بهعنوان مهمان در کاخ سفید حضور پیدا میکند.
یعنی امیدوارید که پژاک هم روزی به چنین موقعیتی برسد؟
نه، نه، نه. من قصد توجیه ندارم. آنچه در حال حاضر برای ما اهمیت اساسی دارد این است که جمهوری اسلامی نتواند در صفوف مردم کوردستان شکاف و اختلاف ایجاد کند. ما چنین فرآیندی را مد نظر قرار دادهایم و در این مقطع بر وحدت و همکاری میان احزاب کوردستانی تأکید داریم.
در عین حال، دیدگاههای ما درباره روند سیاسی ایران و آینده آن، در بسیاری از موارد با یکدیگر متفاوت است.
در بیانیه منتشرشده، به این نکته اشاره شده که کوردستان بار دیگر «نه» بزرگی به جمهوری اسلامی میگوید و بر حقوق خود، از جمله آزادی، تأکید میکند. منظور از این آزادی چیست؟ با توجه به حساسیتهایی که در داخل ایران درباره موضوع تجزیه وجود دارد، آیا منظور آزادی در چارچوب ایران است یا جدایی از ایران، فدرالیسم یا شکل دیگری از حاکمیت؟
سیاست حزب دموکرات کوردستان ایران، دقیقاً مطابق با برنامه مصوب آخرین کنگره حزب است. ما در چارچوب ایران، به دنبال حل مسئله کوردستان ایران هستیم؛ همانگونه که از نام حزب نیز پیداست.
همواره در گفتوگوهای خود با مخالفان جمهوری اسلامی، از هر طیفی که باشند، تأکید کردهایم که اولویت کنونی ما، برچیده شدن نظام جمهوری اسلامی، برقراری آزادی در ایران، برگزاری انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت و استقرار نظامی است که بر پایه عدم تمرکز و مشارکت همه طیفها و تنوعات سیاسی، مذهبی و اتنیکی اداره شود.
پیام ما کاملاً روشن است و مخاطبان آن، همه مردم ایران، سازمانها و احزاب سیاسی مخالف این رژیم هستند.
بنابراین، سیاست ما همچنان این است که در چارچوب ایران، مسئله کوردستان را پیگیری کنیم. طرح مداوم مسئله تجزیه، ابزاری است که جمهوری اسلامی بهویژه در زمان فشار و بهخصوص زمانی که مبارزات در کوردستان گسترش مییابد، از آن برای نسبت دادن جنبش کوردستان به این یا آن طرف استفاده میکند.
بهطور کلی، رابطه خود را با دیگر گروههای مخالف جمهوری اسلامی چگونه ارزیابی میکنید؟ برای مثال، با چهرهها و جریانهایی مانند رضا پهلوی و دیگر گروههای فعال، آیا این بیانیه میتواند زمینهساز همکاری و نزدیکی باشد؟
تا آنجا که به گروههای مخالف جمهوری اسلامی در سطح ایران مربوط میشود، ما با هیچ گروهی دشمنی نداریم، هرچند اختلاف نظر میان ما امری طبیعی است.
اینکه تاکنون آلترناتیو یا نظام جایگزین مشخصی در برابر جمهوری اسلامی شکل نگرفته، مایه تأسف است. ما در گذشته با این نیروها در ارتباط بودهایم، گفتوگو داشتهایم و در آینده نیز این روند را ادامه خواهیم داد.
جنبش گسترده مردم در ایران و کوردستان، پیام روشنی به همه سازمانها، احزاب و شخصیتهای سیاسی داده است: مردم در کف خیابان حضور دارند، اما این نیروهای سیاسی بودهاند که تاکنون نتوانستهاند یک بدیل یا نظام جایگزین مؤثر در برابر جمهوری اسلامی ایجاد کنند.
از همین رو، ما در آینده نیز گفتوگوها و مذاکرات را ادامه خواهیم داد؛ چراکه جامعه ایران، جامعهای متنوع، متکثر و چندلایه است و این واقعیت ایجاب میکند که بر اساس پذیرش این تنوع، با سازمانها و گروههای مختلف وارد گفتوگو و تعامل شویم.
