برت مکگورک، تحلیلگر امور بینالملل CNN، در یادداشتی تفاهمنامه ۱۴ بندی میان ایران و آمریکا را یکی از نامتعارفترین توافقهای سالهای اخیر توصیف کرده و نوشته است این سند کوتاه و فاقد جزئیات، از همان ابتدا با تفسیرهای متفاوت دو طرف درباره مفاد آن روبهرو شده است.
به گفته او، تقریباً درباره همه بندهای توافق اختلاف وجود دارد؛ از نحوه اجرای تعهدات مربوط به تنگه هرمز و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران گرفته تا رفع تحریمها و آتشبس در لبنان. در حالی که واشینگتن این توافق را مشروط به اجرای تعهدات ایران میداند، تهران برداشت متفاوتی از آن دارد و خواهان رفع تحریمها و دسترسی گستردهتر به داراییهای خود است.
مکگورک همچنین به اختلاف نظر دو طرف درباره توافق جدید لبنان و اسرائیل اشاره میکند و مینویسد ایران آن را مغایر با تفاهمنامه میداند، در حالی که آمریکا معتقد است این توافق در چارچوب همان تفاهمنامه قرار میگیرد. به باور او، همین اختلافها سبب شده مذاکرات اخیر دوحه نیز نتواند ابهامهای موجود را برطرف کند و حتی گفتوگوهای جدی درباره برنامه هستهای ایران هنوز آغاز نشده است.
با این حال، نویسنده معتقد است مهمترین دستاورد تفاهمنامه، نه حل اختلافات، بلکه خریدن زمان برای هر دو طرف بوده است. او با استناد به جملهای از هنری کیسینجر که «دولتها برای خریدن زمان پیشنهاد گفتوگو میدهند»، مینویسد آمریکا و ایران هر دو از توقف تشدید تنش سود بردهاند؛ آمریکا از فشار بر اقتصاد جهانی و ایران از ادامه محاصره اقتصادی و نظامی فاصله گرفته است.
مکگورک مینویسد هنوز مشخص نیست این فرصت زمانی در نهایت به سود کدام طرف خواهد بود، اما به اعتقاد او چند عامل فعلاً به نفع آمریکا است: توقف غنیسازی اورانیوم در ایران، ادامه فشار بر اقتصاد ایران، کاهش قیمت جهانی نفت و محدودتر شدن نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی. او همچنین معتقد است اقدامهای ایران در تنگه هرمز موجب شده کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی تلاش بیشتری کنند.
این تحلیلگر در پایان تأکید میکند آینده این تفاهمنامه همچنان نامشخص است، اما تا زمانی که از گسترش جنگ جلوگیری کند، فشارهای اقتصادی را کاهش دهد و مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد، میتوان آن را دستکم در تحقق هدف خریدن زمان برای دو طرف موفق دانست، هرچند همچنان توافقی مبهم و محل اختلاف باقی مانده است.
