توضیح: این تحلیل بیانگر دیدگاهها و ارزیابیهای نویسنده است و لزوماً بازتابدهنده مواضع یا دیدگاههای کوردستان میدیا نیست.
استیون کالینسون، تحلیلگر سیانان، در یادداشتی نوشت دونالد ترامپ در جنگ با ایران در برابر انتخابهایی قرار گرفته که هر یک میتواند پیامدهای سیاسی و راهبردی سنگینی برای آمریکا و ریاستجمهوری او به همراه داشته باشد. به نوشته او، اگر ترامپ نتواند راهی برای خروج از این بنبست پیدا کند، تاریخ ممکن است تصمیمش برای ورود به جنگ را بهعنوان یکی از اشتباهات تعیینکننده دوران ریاستجمهوریاش ثبت کند.
کالینسون مینویسد ترامپ تاکنون از یک خطای بالقوه فاجعهبار پرهیز کرده است؛ یعنی تشدید گسترده جنگ فراتر از توان آمریکا برای کنترل آن. به گفته او، تجربه جنگهای ویتنام، عراق و افغانستان نشان میدهد رؤسایجمهوری که برای یافتن راه خروج، حفظ اعتبار شخصی یا جلوگیری از آسیب به اعتبار آمریکا دامنه جنگ را گسترش دادهاند، اغلب وارد مسیری لغزنده شدهاند که به درگیریهای طولانی و پرهزینه انجامیده است.
سه گزینه دشوار پیش روی ترامپ
این تحلیل میگوید ترامپ اکنون در برابر سه انتخاب قرار دارد؛ انتخابهایی که پس از خودداری ایران از تسلیم شدن یا ورود به مذاکراتی که از نظر واشنگتن جدی تلقی شود، بیش از پیش اهمیت یافتهاند:
• ادامه وضعیت کنونی؛ یعنی تداوم حملات هوایی، آتشبسهای شکننده و محاصرههای دریایی متقابل آمریکا و ایران، بیآنکه جنگ پایان یابد.
• تشدید جنگ؛ از طریق کنار گذاشتن محدودیتهای کنونی، گسترش حملات فراتر از اهداف عمدتاً نظامی و هدف قرار دادن زیرساختها و اهداف غیرنظامی ایران، یا حتی ورود به عملیات زمینی محدود.
• پذیرش این واقعیت که شاید بهترین راه برای آمریکا، محدود کردن خسارتها و کنار کشیدن از جنگ باشد؛ در حالی که اهداف اصلی واشنگتن همچنان محقق نشدهاند.
کالینسون مینویسد هر یک از این گزینهها پیامدهای سیاسی و راهبردی ناخوشایندی به همراه دارد و همین مسئله توضیح میدهد چرا ترامپ همچنان در جنگی گرفتار است که نه میتواند بهسادگی در آن پیروز شود و نه بهآسانی از آن خارج شود.
به گفته این تحلیلگر، یکی از نشانههای دشواری وضعیت آن است که پنتاگون، بنا بر گزارش اختصاصی سیانان، از گروهی از تحلیلگران نظامی خواسته است ایدههای تازهای برای افزایش فشار بر ایران ارائه کنند.
تهدیدهای تازه ترامپ و پرسشهای بیپاسخ
کالینسون مینویسد ناکامی تازه در مذاکرات، بار دیگر ترامپ را به سمت تهدیدهای شدید سوق داده است. ترامپ پس از آنکه ایران تلاش او برای ازسرگیری مذاکرات را رد کرد، رهبران جمهوری اسلامی را «بهشدت فریبکار» خواند و سپس هشدار داد تهران با خطر «نابودی کامل» روبهرو خواهد شد.
اما به اعتقاد این تحلیل، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: اگر ایران بار دیگر خواستههای ترامپ را نپذیرد، رئیسجمهوری آمریکا چه خواهد کرد؟
سیانان مینویسد تشدید گسترده جنگ قمار بزرگی خواهد بود، زیرا هیچ نشانهای وجود ندارد که بمبارانهای بیشتر بتواند ایران را به مذاکره وادار کند.
به نوشته کالینسون، در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای حیاتی ایران، تهران احتمالاً با حمله به تأسیسات مشابه در کشورهای عربی متحد آمریکا و افزایش هزینههای اقتصادی جنگ پاسخ خواهد داد؛ موضوعی که ظاهراً رهبران منطقه نیز در گفتوگوهای اخیر خود با ترامپ مطرح کردهاند.
خطر جنگ زمینی و هزینههای سیاسی
این تحلیل همچنین هشدار میدهد که هرگونه تلاش آمریکا برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز یا عملیات زمینی علیه مواضع ایران، خطر درگیری مستقیم و افزایش تلفات را به همراه خواهد داشت.
کالینسون مینویسد تجربه شصت سال گذشته نشان داده است که تبدیل جنگ هوایی به جنگ زمینی، هزینهها را بهطور تصاعدی افزایش میدهد. افزایش تلفات نظامی نیز فشار سیاسی داخلی را بالا میبرد؛ موضوعی که ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره بهسختی میتواند تحمل کند.
درسهای ویتنام، عراق و افغانستان
سیانان در ادامه با مرور تجربه رؤسایجمهوری پیشین آمریکا، از لیندون جانسون تا جورج بوش و باراک اوباما، استدلال میکند که بسیاری از آنان در برابر انتخابی مشابه قرار داشتند: ادامه وضع موجود، تشدید جنگ یا خروج از آن.
لیندون جانسون، با وجود تردید درباره امکان پیروزی، جنگ ویتنام را گسترش داد. ریچارد نیکسون نیز جنگ را ادامه داد تا شرایط خروج آمریکا را مدیریت کند. جورج بوش با اعزام هزاران نیروی اضافی به عراق، تلاش کرد نیروهای عراقی را در نبرد با شورشیان تقویت کند؛ هرچند هنوز درباره موفقیت نهایی این راهبرد اجماع تاریخی وجود ندارد. باراک اوباما نیز در افغانستان دستور اعزام نیروهای بیشتر را صادر کرد، اما همزمان زمانبندی خروج را اعلام کرد.
تناقض با شعارهای پیشین ترامپ
کالینسون یادآوری میکند که ترامپ در سال ۲۰۱۶ با انتقاد شدید از «جنگهای بیپایان» به قدرت رسید، اما در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز نیروهای بیشتری به افغانستان اعزام کرد؛ تصمیمی که بعدها آن را اشتباه دانست.
در پایان، سیانان نتیجه میگیرد که جنگ ایران، برخلاف جنگ عراق یا افغانستان، میراث رؤسایجمهوری پیشین نیست، بلکه جنگ خود ترامپ است و سرنوشت سیاسی او، میراث ریاستجمهوریاش و زندگی بسیاری از مردم، به نحوه پایان یافتن آن گره خورده است.