به گزارش جروزالم پست به نقل از تحلیلی از ایران اینترنشنال، رهبری ایران در حالی با تشدید کشمکشهای داخلی مواجه است که اقتصاد کشور بهسمت فروپاشی پیش میرود و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهطور فزایندهای در حال تثبیت کنترل خود است.
در این گزارش، این روند بهعنوان مهمترین تحول سیاسی در ایران از زمان انقلاب ۱۹۷۹ توصیف شده که ناشی از همگرایی جنگ، بحران اقتصادی و خلأ فزاینده رهبری است. بر اساس این تحلیل، این فشارها در مجموع، نظام را از تعادل سنتی میان دولت غیرنظامی و مراکز قدرت غیرمنتخب، بهسمت ساختاری با تسلط آشکارتر نظامیان سوق میدهند.
در مرکز این تحولات، شکاف فزایندهای میان مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و رهبران ارشد سپاه پاسداران، از جمله احمد وحیدی، مطرح شده است. بر اساس این گزارش، پزشکیان هشدار داده است که بدون آتشبس، اقتصاد ایران ممکن است «ظرف چند هفته کاملاً فروبپاشد».
این تحلیل میافزاید که رهبران سپاه پاسداران، بهجای تلاش برای تثبیت اقتصاد، در برابر بازگرداندن اقتدار به نهادهای غیرنظامی مقاومت کرده و در عوض، تسلط خود را بر مناصب کلیدی تصمیمگیری افزایش دادهاند. اختلافات بر سر انتصابات ارشد، از جمله جلوگیری از برخی نامزدها برای مناصب حساس، بهعنوان نشانهای از این روند ذکر شده است.
«سیستم دوگانه» در حال فروپاشی
در ادامه، این گزارش استدلال میکند که «سیستم دوگانه» حکمرانی در ایران—که در آن مقامات ظاهرا منتخب در کنار نهادهای امنیتی قدرتمند فعالیت میکنند—در حال فروپاشی است. بهگفته این تحلیل، سپاه پاسداران بهطور فزایندهای نفوذ مستقیمتری بر تصمیمات سیاسی و راهبردی اعمال میکند و رهبری غیرنظامی را به حاشیه میراند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که فشارهای اقتصادی، از جمله سالها تحریم، تورم و ضعفهای ساختاری، اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده و بخشهای بزرگی از آن را در اختیار نهادهای وابسته به دولت و سپاه قرار داده است. جنگ جاری نیز این وضعیت را تشدید کرده و نگرانیهایی درباره بیثباتی گستردهتر ایجاد کرده است.
این تحلیل همچنین به عدم قطعیت در ساختار رهبری، بهویژه در مورد مجتبی خامنهای، اشاره میکند و مینویسد که برجستهشدن او بازتابی از فشارهای داخلی است و نه لزوماً نشانهای از اقتدار یکپارچه؛ بهطوری که تصمیمگیریها بهطور فزایندهای توسط نخبگان امنیتی شکل میگیرد.
در بعد خارجی نیز، این گزارش میگوید که این تغییرات در پویاییهای دیپلماتیک منعکس شده و بازیگران خارجی بهطور فزایندهای با چهرههای مرتبط با نهادهای امنیتی ایران، بهجای دولت رسمی، تعامل دارند.
در مجموع، این تحلیل نتیجه میگیرد که ایران در حال گذار به وضعیتی است که با تضعیف نهادهای مدنی، افزایش نفوذ مراکز قدرت نظامی و تمرکز بیشتر بر بقا در شرایط بحرانی همراه است.
