توضیح سردبیر: این گزارش در روزنامه Jerusalem Post منتشر شده و بهصورت بازنویسی و تلخیص امانتدارانه بازنشر میشود. این بازنشر صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و بازتاب دیدگاههای «کوردستان میدیا» نیست. همچنین «کوردستان میدیا» مسئولیتی در قبال صحت یا سقم محتوای آن ندارد.
این گزارش بر اساس گفتوگوهای اختصاصی با مقامهای ارشد فعلی و پیشین موساد و ارتش اسرائیل تهیه شده که خواستند نامشان فاش نشود و با تأیید سانسور نظامی اسرائیل منتشر شده است.
داوید بارنئا روز سهشنبه دوره پنجساله ریاست خود بر موساد را به پایان رساند؛ دورهای که طی آن این سازمان اطلاعاتی از نهادی محدود به عملیاتهای پنهانی منفرد، به ساختاری تبدیل شد که توان تأثیرگذاری بر روند جنگ و صلح در چندین جبهه خاورمیانه را به دست آورد؛ از ایران تا حزبالله در لبنان و عملیاتهای ضدتروریسم در خارج از کشور.
او دههها در موساد فعالیت کرده و پنج سال ریاست آن را بر عهده داشت؛ دورهای که به گفته منابع اسرائیلی، از مهمترین مقاطع تاریخ این کشور محسوب میشود. در این دوره، او با بهکارگیری صدها مأمور، به گفته این منابع، در تضعیف ایران نقش داشت و در ژوئن ۲۰۲۵ عملیاتهایی برای ایجاد اختلال در این کشور انجام شد. همچنین در سپتامبر ۲۰۲۴ عملیات «پیجرهای انفجاری» گزارش شد که به کشته شدن اعضای حزبالله انجامید. در همان ماه، بارنئا بر عملیات ترور حسن نصرالله، رهبر حزبالله، در لبنان نظارت داشت.
بارنئا همچنین دیدگاههای انتقادی دارد که به گفته منابع اسرائیلی، میتواند برای اسرائیل و جهان آموزنده باشد.
عملیات در لبنان و نقش مأموران محلی
بر اساس گزارش، در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴، حدود ۱۰ روز پس از عملیات پیجرهای انفجاری، دهها جنگنده F-15I نیروی هوایی اسرائیل مقر زیرزمینی حزبالله در ضاحیه بیروت را هدف قرار دادند و طبق این گزارش با شلیک ۸۵ بمب، حسن نصرالله را کشتند.
نصرالله که بیش از سه دهه رهبری حزبالله را بر عهده داشت، همراه با حدود ۲۰ فرمانده ارشد نظامی این گروه کشته شد.
بر اساس این گزارش، یک دهه جمعآوری اطلاعات دقیق توسط موساد و ارتش اسرائیل، از جمله با کمک اطلاعات بهدستآمده از افراد مرتبط با حزبالله و ایران، زمینه این عملیات را فراهم کرد.
در حالی که پیشتر گزارش شده بود مأموران موساد تجهیزات هدفگیری را در نزدیکی محل اختفای نصرالله نصب کردهاند، این گزارش ادعا میکند برخی از این مأموران «لبنانی محلی» بودهاند، نه نیروهای اسرائیلی مستقیم.
همچنین گفته میشود این مأموران گاهی مجبور بودند وارد مناطقی شوند که تنها چند دقیقه پیش توسط نیروی هوایی اسرائیل بمباران شده بود تا ارزیابی خسارت یا نصب تجهیزات انجام دهند.
در زمان عملیات، هماهنگی میان موساد و نیروی هوایی بهگونهای بوده که تلاش میشده مأموران آسیب نبینند و موقعیت اهداف بهصورت لحظهای بررسی شود.
بارنئا طبق این گزارش این نیروها را افرادی با «قلبی شجاع» توصیف کرده است.
در سال ۲۰۲۵ این مأموران و موساد به دلیل این عملیاتها جایزه ملی اسرائیل را دریافت کردند، هرچند هویت آنها محرمانه باقی ماند.
نقش کوردها در سناریوی جنگ با ایران و بحث وتوی ترامپ
گزارش سپس به موضوع «آنچه کوردها میتوانستند علیه جمهوری اسلامی انجام دهند و چرا ترامپ عملیات را وتو کرد» میپردازد.
بر اساس منابع نزدیک به بارنئا، در مقاطع مختلف ایالات متحده ایده استفاده از کوردها برای آغاز یک عملیات زمینی در داخل ایران و پیشبرد یک حمله احتمالی علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرده است. این منابع به تجربه سال ۲۰۰۳ نیز اشاره میکنند، زمانی که آمریکا در عملیات مشترک در عراق از نیروهای کورد برای سرنگونی صدام حسین استفاده کرد.
به گفته این منابع، برخی از همان نیروهای کورد عراقی که وارد بغداد شدند، از جمله مسعود بارزانی، در طرحهای احتمالی عملیات علیه ایران نیز مورد توجه قرار گرفته بودند.
بر اساس این طرح، نیروهای کورد بدون نیاز به آموزش اضافی میتوانستند در عملیات مشارکت کنند و این امر میتوانست نیاز به اعزام نیروهای زمینی آمریکایی را کاهش دهد.
در همین چارچوب، گزارش میگوید اسرائیل آمادگی داشته است علاوه بر ایجاد منطقه پرواز ممنوع، پشتیبانی هوایی مستمر برای پیشروی نیروهای کورد در برابر نیروهای ایرانی فراهم کند.
در گزارش آمده است برخی از تسلیحاتی که در اختیار کوردها قرار گرفته هم از سوی ایالات متحده و هم از سوی موساد تأمین شده و بخشی از آنها از تسلیحات بهدستآمده از حماس در غزه یا حزبالله در لبنان بازتخصیص داده شدهاند.
در خصوص اینکه چه کسی مانع اجرای این عملیات شده، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. برخی منابع میگویند دونالد ترامپ تحت تأثیر برخی مقامات یا رئیسجمهور ترکیه، رجب طیب اردوغان، این عملیات را وتو کرده است.
در عین حال، حتی در داخل اسرائیل نیز برخی مقامات نسبت به موفقیت این طرح تردید داشتهاند، هرچند منابع نزدیک به موساد تأکید میکنند این سازمان پیشتر عملیاتهای پیچیدهای را اجرا کرده که در ابتدا غیرممکن تلقی میشده است.
در واکنش به این گزارش، سخنگوی کاخ سفید این ادعا را «کاملاً نادرست» خوانده و گفته است در صورت تماس خبرنگاران توضیح لازم ارائه میشد.
بر اساس دیدگاه بارنئا، در تماس ویدئویی با ترامپ در ۱۲ فوریه، او سقوط فوری جمهوری اسلامی را پیشبینی نکرده، بلکه گفته است این روند ممکن است یک سال یا بیشتر طول بکشد. او معتقد بوده فشار جنگ میتواند شرایط را برای تغییر رژیم تقویت کند.
در ادامه آمده است بر اساس برخی منابع، اسرائیل، موساد و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) فشار بر ایران را عاملی برای ایجاد زمینه تغییر رژیم میدانستند، اما تحقق آن وابسته به ادامه فشار اقتصادی و نظامی بوده است.
در این سناریو، ادامه فشار میتواند احتمال تغییر رژیم را در حدود یک سال ایجاد کند، اما کاهش فشار این روند را پیچیدهتر و طولانیتر میکند.
وضعیت تأسیسات هستهای و اختلافات داخلی
در بخش دیگری از گزارش به تأسیسات هستهای ایران از جمله سایت «پیکاکس ماونتین» اشاره شده که گفته میشود بسیار عمیقتر از فردو ساخته شده و هدفگیری آن حتی با بمبهای سنگرشکن آمریکا نیز دشوار است.
بر اساس گزارش، آمریکا تمایلی به انجام عملیات زمینی گسترده برای نابودی این تأسیسات ندارد و ترجیح میدهد از طریق مذاکره، غنیسازی اورانیوم ایران محدود یا متوقف شود.
در ادامه آمده است که برخی عملیاتهای بزرگ موساد علیه برنامه هستهای ایران به دلیل نگرانیهای امنیتی اجرا نشد، از جمله طرحی که قرار بود بهصورت همزمان بخشهای گستردهای از برنامه هستهای ایران را هدف قرار دهد.
یکی از دلایل توقف این طرح، نگرانی از لو رفتن عملیات توسط نیروهای محلی عنوان شده است، هرچند به گفته موساد، در عملیاتهای اخیر از شبکه گسترده نیروهای محلی استفاده شده که بدون افشای اطلاعات عمل کردهاند.
همچنین اختلافنظرهایی میان ارتش اسرائیل و موساد درباره امکانپذیری اجرایی این عملیات وجود داشته است.
پایان دوره بارنئا و جانشینی
در بخش پایانی گزارش آمده است که بارنئا پیشتر با انتصاب رومن گوفمن به عنوان رئیس آینده موساد مخالفت کرده بود، اما پس از تأیید نهایی دادگاه عالی اسرائیل، از او حمایت کامل کرده و از کارکنان موساد خواسته است با او همکاری کنند.
بر اساس گزارش، انتظار نمیرود تغییر رهبری باعث استعفای گسترده در موساد شود و تنها تعداد محدودی از مقامات احتمال کنارهگیری دارند.
بارنئا اکنون موساد را ترک میکند و هنوز درباره آینده خود تصمیم نگرفته است، اما احتمال دارد در آینده در حوزههای بینالمللی فعالیت داشته باشد.
