رون بوسو، تحلیلگر انرژی رویترز، مینویسد بسته شدن تنگه بابالمندب و گسترش جنگ ایران به دریای سرخ، بازار جهانی نفت را با بحرانی تازه روبهرو کرده و روند شکننده احیای جریان عرضه انرژی را مختل ساخته است. به باور او، اگر این اختلالها ادامه یابد، پیامدهای آن میتواند به کاهش رشد اقتصاد جهانی و ورود بحران انرژی به مرحلهای پرهزینهتر منجر شود.
حدود دو هفته پس از آغاز دوباره درگیری میان آمریکا و ایران، تنشها زمانی تشدید شد که حوثیهای مورد حمایت ایران روز دوشنبه اعلام کردند عبور کشتیهای سعودی از تنگه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ را مسدود خواهند کرد.
این اقدام، جریان تجارت جهانی نفت را که پیشتر نیز با بسته شدن تنگه هرمز دچار اختلال شده بود، با چالشی تازه روبهرو کرده است.
به نوشته رون بوسو، پس از بسته شدن تنگه هرمز در پی آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، پایانه صادراتی ینبع در ساحل غربی عربستان به مهمترین مسیر صادرات نفت این کشور تبدیل شد. عربستان از ماه مارس روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت از این مسیر صادر کرده که بیش از دو برابر سطح پیش از جنگ است و حدود ۸۰ درصد این صادرات از بابالمندب عبور میکرد.
اکنون، با تهدید حوثیها، بسیاری از نفتکشها برای پرهیز از عبور از بابالمندب، مسیر طولانیتری را از طریق کانال سوئز، دریای مدیترانه و سپس دور زدن قاره آفریقا انتخاب کردهاند.
به نوشته رویترز، این تغییر مسیر زمان سفر نفتکشها را دستکم چهار هفته افزایش داده و هزینه حملونقل و بیمه را بهطور چشمگیری بالا برده است. افزون بر این، نفتکشهای بسیار بزرگ نیز به دلیل محدودیت عمق کانال سوئز، ناچارند بخشی از محموله خود را پیش از عبور تخلیه و پس از عبور دوباره بارگیری کنند.
این اختلال، بهویژه برای صنعت پالایش نفت، که هماکنون یکی از آسیبپذیرترین بخشهای بازار انرژی جهان است، پیامدهای قابلتوجهی به همراه دارد.
رون بوسو با استناد به دادههای آژانس بینالمللی انرژی (IEA) مینویسد پالایشگاههای چین که پس از آتشبس موقت میان آمریکا و ایران در ۱۷ ژوئن نشانههایی از بهبود نشان داده بودند، اکنون ممکن است دوباره با کاهش فعالیت روبهرو شوند. پالایش نفت چین در ماه ژوئن ۱۸ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بود و به پایینترین سطح از آغاز همهگیری کرونا در مارس ۲۰۲۰ رسید.
در همین حال، حملات پهپادی اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه نیز ظرفیت پالایش این کشور را کاهش داده و ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه فشار بیشتری بر بازار سوخت وارد کرده است.
به نوشته رویترز، از زمان آغاز جنگ ایران، قیمت گازوئیل در اروپا و بنزین در آمریکا حدود ۶۵ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت نفت برنت حدود ۳۰ درصد رشد کرده است. حاشیه سود پالایش گازوئیل نیز به سطوح بیسابقهای رسیده که نشاندهنده شکاف فزاینده میان عرضه نفت خام و فرآوردههای نفتی است.
افزایش قیمت سوخت نیز به کاهش تقاضا منجر شده است. برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد تقاضای جهانی نفت در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به پنج درصد کاهش یافته و به ۹۹ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این کاهش عمدتاً در آسیا و اروپا مشاهده شده است.
در چین، مصرف گازوئیل در ماه مه حدود ۱۰ درصد، مصرف بنزین پنج درصد و مصرف خوراک صنایع پتروشیمی ۱۷ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است. در اروپا نیز مصرف گازوئیل حدود ۵.۷ درصد افت کرده است.
رون بوسو مینویسد کاهش مصرف سوخت معمولاً نشانه افت فعالیت اقتصادی است و هرچه قیمت سوخت بیشتر افزایش یابد، احتمال کاهش بیشتر تقاضا نیز افزایش خواهد یافت.
در همین راستا، ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی، به رویترز گفته است جنگ ایران ممکن است رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ را از ۲.۹ درصد در سال گذشته به ۱.۳ درصد کاهش دهد.
این تحلیل همچنین هشدار میدهد که ذخایر راهبردی و تجاری نفت جهان که در ماههای نخست جنگ بخشی از کمبود عرضه را جبران کرده بودند، بهتدریج کاهش یافتهاند و در نتیجه بازار نفت اکنون نسبت به آغاز بحران از توان کمتری برای مقابله با شوکهای جدید برخوردار است.
رون بوسو در پایان نتیجه میگیرد که بسته شدن بابالمندب، همزمان با اختلال در تنگه هرمز، میتواند توان بازار جهانی انرژی برای سازگاری با بحرانهای ژئوپلیتیکی را به آستانه تحمل برساند و جهان را وارد مرحلهای خطرناکتر و پرهزینهتر از بحران انرژی کند.
