اشاره: این تحلیل بیانگر دیدگاهها و ارزیابیهای نویسنده است و لزوماً بازتابدهنده دیدگاهها، مواضع یا سیاستهای تحریریه کوردستان میدیا نیست.
استیون کالینسون | سیانان
دونالد ترامپ بار دیگر در برابر تصمیمی سرنوشتساز درباره ایران قرار گرفته است، اما به نوشته استیون کالینسون، تحلیلگر سیانان، هر بار که او به چنین نقطهای میرسد، گزینههای پیش رویش محدودتر و هزینه هر تصمیم بیشتر میشود.
دولت ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد وقفه در حملات هوایی به ایران، که پس از ۱۳ شب حملات پیاپی اکنون وارد سومین شب شده، با هدف ایجاد فرصت برای دیپلماسی انجام شده است. با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که همه گزینهها، از جمله تشدید دوباره عملیات نظامی، همچنان روی میز است.
در همین حال، نشانههایی از تحرکات دیپلماتیک دیده میشود. ایران اعلام کرده در روزهای اخیر میزبان مذاکراتی با عمان در سطح معاونان وزیران امور خارجه بوده است. با این حال، به نوشته کالینسون، هنوز هیچ نشانهای وجود ندارد که جمهوری اسلامی از خواسته اصلی خود، یعنی اصرار بر کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز، عقبنشینی کرده باشد؛ موضوعی که به تشدید اخیر تنشها میان ایران و آمریکا انجامیده است.
به نوشته این تحلیلگر، ترامپ بار دیگر در موقعیتی قرار گرفته که پیشتر نیز آن را تجربه کرده است. او تلاش کرده با تشدید حملات، ایران را به دادن امتیاز وادار کند، اما این راهبرد اکنون نیز بیش از مراحل نخست درگیری نتیجهبخش نبوده است. گزینه دیگر، گسترش عملیات از طریق اعزام نیروهای زمینی است؛ اقدامی که میتواند از برتری نظامی آمریکا بهره بگیرد، اما خطر تلفات قابلتوجه نیروهای آمریکایی را در جنگی که از محبوبیت چندانی برخوردار نیست، افزایش میدهد.
کالینسون مینویسد نزدیک به پنج ماه پس از آغاز جنگی که ترامپ گفته بود تنها چند هفته طول خواهد کشید، او همچنان میکوشد فضای مانور خود در برابر تهران را حفظ کند، اما این راهبرد عملاً گزینههایش را محدودتر و انتخابهایش را دشوارتر کرده است.
این تحلیل همچنین به افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی بر دولت آمریکا اشاره میکند. افزایش قیمت نفت در هفته گذشته احتمال رشد بهای بنزین را افزایش داده و نگرانیها را در میان اکثریت آمریکاییهایی که با جنگ مخالفاند، بیشتر کرده است؛ هرچند بهای نفت برنت، شاخص جهانی نفت، روز یکشنبه بیش از پنج درصد کاهش یافت. در همین حال، حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن مسیر جایگزین انتقال نفت از طریق دریای سرخ را نیز تهدید کردهاند و ذخایر جهانی نفت خام به سطوح بحرانی نزدیک شده است؛ موضوعی که نگرانیها درباره تشدید بحران انرژی را افزایش داده است. این تحولات در حالی رخ میدهد که انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر نزدیک است و جمهوریخواهان با رقابتی دشوار روبهرو هستند.
به نوشته کالینسون، همانند هفتههای گذشته، گزینههای ترامپ همچنان نامطلوب به نظر میرسد. به همین دلیل، تغییر لحن او در روزهای اخیر، از تهدید به استفاده از نیروی گسترده تا تأکید بر تمایل ایران به مذاکره، بیش از آنکه متوجه تهران باشد، مخاطبان داخلی آمریکا را هدف گرفته است.
ترامپ همچنان میتواند به تهدیدهای خود عمل کند و دامنه حملات به ایران را گسترش دهد؛ از جمله با هدف قرار دادن زیرساختهای حملونقل و نیروگاهها برای افزایش فشار اقتصادی. اما به نوشته کالینسون، چنین اقدامی بیش از همه به غیرنظامیان ایرانی آسیب خواهد زد و حتی برخی از نزدیکان ترامپ نیز تردید دارند که بتواند رهبران جمهوری اسلامی را به تغییر موضع وادار کند.
سیانان همچنین گزارش داده است که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح، در نشست روز جمعه کاخ سفید نسبت به تشدید جنگ ابراز نگرانی کردند. به گفته منابع آگاه، ژنرال کین درباره تأثیر ادامه جنگ بر ذخایر مهمات آمریکا هشدار داده است. این شبکه پیشتر نیز گزارش داده بود که ارزیابیهای سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا نشان میدهد بمبارانهای اخیر احتمالاً موضع ایران در مذاکرات را تغییر نخواهد داد.
به نوشته کالینسون، یکی دیگر از گزینههای پیش روی دولت آمریکا، گسترش محاصره اقتصادی و دریایی ایران برای قطع منابع مالی حکومت و سپاه پاسداران است. اما این رویکرد ممکن است هفتهها یا ماهها زمان ببرد و همچنان تضمینی وجود ندارد که محاسبات تهران را تغییر دهد. افزون بر این، ایران احتمالاً در واکنش، حملات به نفتکشهای تجاری در تنگه هرمز را ادامه خواهد داد؛ اقدامی که میتواند آثار اقتصادی جنگ را در سطح جهان تشدید و فشار سیاسی بر دولت آمریکا را افزایش دهد.
گزینه دیگر، تلاش برای احیای تفاهمنامهای است که پیشتر به آتشبسی کوتاهمدت انجامیده بود. با این حال، به اعتقاد نویسنده، بعید است تهران بدون دریافت امتیازهایی که تصور میکند در آن تفاهمنامه وعده داده شده بود، از جمله حق تنظیم و کسب درآمد از تردد کشتیها در تنگه هرمز، با توافق جدید موافقت کند. کالینسون مینویسد چنین نتیجهای برای آمریکا به منزله شکست خواهد بود، زیرا این آبراه پیش از آغاز جنگ باز بود. افزون بر این، ترامپ در داخل آمریکا نیز با انتقاد جریانهای تندرو سیاست خارجی روبهرو خواهد شد اگر امتیازهایی بیش از توافق قبلی به تهران بدهد.
در ادامه، نویسنده به اظهارات بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه، اشاره میکند که خواستار آغاز یک «گفتوگوی ملی» درباره مسیر پیش رو شده است. او گفته است آمریکا به راهکاری متفاوت نیاز دارد؛ راهکاری که نه به ایران امکان کنترل تنگه هرمز را بدهد و نه آمریکا را ناچار به صرف دهها میلیارد دلار برای جنگی کند که تاکنون نتیجهای به همراه نداشته است.
کالینسون مینویسد همین موضوع نشان میدهد که پس از پنج ماه جنگ، هنوز هیچ راهکار عملی و مؤثری برای خروج از این بنبست ارائه نشده است.
در ادامه، او به اظهارات مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، اشاره میکند که از رویکرد دولت ترامپ دفاع کرده و گفته است جمهوری اسلامی از نظر دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی هرگز تا این اندازه ضعیف نبوده و آمریکا از موضع قدرت مذاکره میکند. با این حال، کالینسون معتقد است ماهیت نامتقارن این جنگ باعث شده ایران، تا زمانی که بتواند با موشک و پهپاد کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید کند، همچنان قادر باشد هزینههای جهانی جنگ را افزایش دهد. به نوشته کالینسون، بقای حکومت جمهوری اسلامی، با وجود کشته شدن علی خامنهای، این تصور را ایجاد کرده که این حکومت در برابر ابرقدرتی مانند آمریکا ایستادگی کرده است.
این تحلیل همچنین به نتایج نظرسنجی جدید شبکه CBS و مؤسسه YouGov اشاره میکند که نشان میدهد تنها ۳۱ درصد آمریکاییها میگویند درک روشنی از وضعیت تنگه هرمز دارند، تنها ۴۰ درصد معتقدند آمریکا در این جنگ دست بالا را دارد و ۷۶ درصد نیز بر این باورند که جنگ با ایران دشوارتر از آن چیزی بوده که دولت ترامپ انتظار داشت.
کالینسون در پایان نتیجه میگیرد که ترامپ ماهها تلاش کرده است بدون گرفتار شدن در یک جنگ زمینی گسترده در خاورمیانه، ایران را وادار به عقبنشینی کند. اما تجربه این مدت نشان میدهد دستیابی به اهداف آمریکا در چارچوب محدودیتهایی که خود واشینگتن برای عملیاتش تعیین کرده، بسیار دشوار است. از سوی دیگر، تشدید بیشتر درگیری نیز ممکن است او را بار دیگر به همان دوراهی بازگرداند، در حالی که هنوز هیچ مسیر روشنی برای دستیابی به توافقی که اهداف آمریکا را تأمین کند، وجود ندارد. به نوشته کالینسون، این وضعیت یک بنبست بیبرنده است.
