سوفیان اوبن | فرانس ۲۴
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، و هیثم بن طارق، سلطان عمان، در جریان دیدار روز ۲۹ ژوئن در پاریس، بر ضرورت «آزادی کامل کشتیرانی، بدون هیچگونه شرط یا محدودیت» در تنگه هرمز تأکید کردند و همچنین بر انجام عملیات مشترک مینروبی در این آبراه راهبردی به توافق رسیدند.
به نوشته فرانس ۲۴، این دیدار نخستین سفر رسمی سلطان عمان به فرانسه بود و همزمان با امضای چندین قرارداد مهم اقتصادی میان دو کشور انجام شد. مکرون اعلام کرد که خواهان گسترش همکاریهای دوجانبه است و سلطان عمان نیز از آمادگی کشورش برای استقبال از شرکای اقتصادی جدید خبر داد.
این تحلیل میگوید همکاری دو کشور در شرایطی صورت میگیرد که تنگه هرمز از زمان آغاز حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ۲۸ فوریه، به یکی از مهمترین کانونهای تنش منطقه تبدیل شده است.
بر اساس این تحلیل، در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند. جمهوری اسلامی اکنون قصد دارد برای عبور کشتیها از این آبراه عوارض دریافت کند؛ موضوعی که آمریکا با آن مخالفت کرده و تنگه هرمز را یک آبراه بینالمللی میداند.
نبیل حجلاوی، سفیر فرانسه در عمان، تأکید کرده است که تنگه هرمز «مالکیت ایران نیست» و کشتیها میتوانند از بخش متعلق به آبهای عمان عبور کنند.
با این حال، کلمنت ترم، پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مطالعات ایران، در این تحلیل میگوید اگرچه آبراه میان ایران و عمان تقسیم شده است، اما ایران همچنان از توان نظامی قابل توجهی برخوردار است و میتواند بر امنیت کل منطقه تأثیر بگذارد.
این تحلیل همچنین یادآور میشود که بر اساس گزارش چند منبع آمریکایی، ایران از ماه مارس اقدام به مینگذاری در بخشهایی از این گذرگاه راهبردی کرده است. در همین چارچوب، پاریس و مسقط توافق کردهاند عملیات مشترک مینروبی را در تنگه هرمز انجام دهند.
این تصمیم با واکنش منفی تهران روبهرو شد. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که عملیات مینروبی تنها توسط ایران انجام میشود و از فرانسه خواست با آنچه «اقدامات تحریکآمیز» خواند، بر پیچیدگی اوضاع نیفزاید.
سباستین بوسوا، پژوهشگر علوم سیاسی و مدیر مؤسسه ژئوپلیتیک اروپا، در این تحلیل معتقد است نزدیکی فرانسه به عمان بیش از آنکه نشاندهنده افزایش نفوذ پاریس باشد، بیانگر شکنندگی جایگاه دیپلماتیک و اقتصادی فرانسه در منطقه است.
او میگوید بازیگران اصلی در مدیریت بحران، ایران، آمریکا، پاکستان و بهویژه قطر هستند و عمان در میان تصمیمگیرندگان اصلی قرار ندارد. به اعتقاد وی، عمان تا حدی به گزینه جایگزین فرانسه تبدیل شده است؛ زیرا روابط امانوئل مکرون با قطر چندان نزدیک نیست و پاریس در سالهای اخیر به امارات متحده عربی نزدیکتر شده است.
در مقابل، امانوئل دوپوی، رئیس مؤسسه آیندهپژوهی و امنیت اروپا، در این تحلیل تأکید میکند که راهبرد فرانسه تنها به بحران تنگه هرمز محدود نمیشود.
به گفته او، فرانسه با توجه به قلمروهای فرامرزی خود و دومین منطقه بزرگ انحصاری اقتصادی جهان، خود را یک قدرت هندـآرام میداند و عمان را یکی از بازیگران کلیدی در شکلدهی به معماری امنیتی اقیانوس هند تلقی میکند.
این تحلیل میافزاید که عمان، در مقایسه با بسیاری از همسایگانش، آسیب کمتری از جنگ اخیر دیده و به همین دلیل مقصدی امنتر برای سرمایهگذاری خارجی محسوب میشود. در همین راستا، شرکت فرانسوی سوئز قراردادی دو میلیارد یورویی برای مدیریت منابع آب عمان امضا کرده که یکی از بزرگترین قراردادهای تاریخ این شرکت به شمار میرود.
در بخش پایانی، کلمنت ترم تأکید میکند که عمان طی دهههای گذشته همواره توانسته روابط خود را همزمان با کشورهای غربی، دولتهای عرب حاشیه خلیج فارس و ایران حفظ کند و بارها نقش میانجی میان تهران و واشنگتن را بر عهده داشته است.
او در پایان نتیجه میگیرد که موفقیت راهبرد فرانسه، بیش از هر چیز، به آینده روابط آمریکا و ایران بستگی دارد؛ اگر دو کشور به شرایط پیش از جنگ بازگردند، ابتکارهای پاریس فرصت بیشتری برای اثرگذاری خواهند داشت، اما در صورت ادامه تنشها، نقش فرانسه عمدتاً به دعوت طرفها برای کاهش تنش محدود خواهد شد.
