ڕەحیم نزهەتزادە
لەگەڵ ئەوپەڕی سوپاس و پێزانین بۆ هەموو لایەنەکان، چالاکانی مەدەنی، ڕۆشنبیران و حیزبەکانی ڕۆژهەڵات لە «ناوەندی دیالۆگ بۆ هاوکاری»، دەبێت دان بەوەدا بنرێت کە ئەوەی لە وەڵامی بانگەوازی ئەم دامەزراوەیە هاتە ئارا، تەنیا کاردانەوەیەکی ساتەوەختی یان سۆزداری نەبوو، بەڵکوو دەرکەوتنی هۆشیاریی مێژوویی، پێگەیشتنی سیاسی و هەستێکی قووڵی بەرپرسیارێتیی ئەو خەڵکە بوو کە بە دەیان ساڵە بەرخۆدان دەکات و قوربانی دەدات. پێشوازیی هۆشمەندانە و وەڵامی شایستەی خەڵکی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەریخست کە کۆمەڵگەی کوردی، سەرەڕای هەموو گوشار، سنووردارکردن و هەڕەشەکان، خاوەنی هێزێکی ناوەکی و ئیرادەیەکی بەکۆمەڵە کە ناتوانرێت پشتگوێ و پەراوێز بخرێت.
ئەم ئامادەبوونە و ئەم وەڵامە هەڵگری ئەو پەیامە ڕوونە بوو: خەڵکی کوردستان جەماوەرێکی پاسیڤ نین، بەڵکوو ئەکتەری هۆشیارن کە جیاوازی لە نێوان ورووژاندنی زووتێپەڕ و بەرپرسیارێتیی مێژووییدا دەکەن. ئەوان جارێکی دیکە سەلماندوویانە کە لە ساتەوەختە گرنگەکاندا، عەقڵانییەتی بەکۆمەڵیان پێ باشترە لە کاردانەوەی بەپەلە و سەرمایەی کۆمەڵایەتیی خۆیان بە تێڕوانینێک بۆ داهاتوو دەپارێزن. ئەم جۆرە ڕەفتارانە دەرئەنجامی ساڵانێک ئەزموون و وانەی مێژووییە؛ ئەزموونگەلێک کە خەڵکیان فێر کردووە کە هەموو جووڵەیەک و هەموو هەڵبژاردنێک، دەرئەنجامی درێژخایەنی بۆ چارەنووسی بەکۆمەڵ هەیە.
ئەم ڕەفتارەی کۆمەڵگەی کوردستان بەتایبەت لە ژینگەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتیی پڕ لە فشار و نائەمنیدا، پێویستی بە بوێرییەکی لەو دیوی بوێریی تاکەکەسی هەیە؛ ئەم بوێرییە، ڕەگ و ڕیشەی لە هەستی وابەستەبوونێکی قووڵ بە «ئێمە»یەکی مێژووییدا هەیە. ئەو کەسانەی بەم شێوەیە لە هەمبەر زوڵم و بێدادیدا ڕادەوەستن، نەک بە تەنیا بەرگری لە خۆیان دەکەن، بەڵکوو یادەوەری، ناسنامە و داهاتووی نەوەکانیان دەپارێزن. بەم واتایە کردەی بەکۆمەڵی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەرخۆدانێکی مەدەنیی هۆشیارانەیە؛ بەرخۆدانێک کە نەک لەسەر بنەمای نکۆڵیکردنی ئەویتر، بەڵکوو لەسەر سەلماندنی خۆ جێی گرتووە و دامەزراوە.
ئەوەی ئەم ڕووداوە دوو هێندە گرنگ دەکات، ڕۆڵی دامەزراوەگەلێکی وەک ناوەندی دیالۆگی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، کە هەوڵیان داوە زمانی وتووێژ، حیکمەتی بەکۆمەڵ و بەرپرسیارێتیی هاوبەش بکەن بە جێگرەوەی لۆژیکی سڕینەوە، توندوتیژی و جەمسەربەندییەکان. ئەم جۆرە هەوڵانە، لە ژینگەی کۆمەڵگەیەک کە ساڵانێکە لە هەلی گفتوگۆی ئازاد و بەدامەزراوەیی بێبەش بووە، بەها و بایەخی دوو هێندەی هەیە. ئەم دامەزراوانە، بە پشتبەستن بە متمانەی گشتی و سەرمایەی شۆڕشگێڕیی خۆیان، توانیویانە پردێک لە نێوان هۆشیاریی نوخبە و خواستی جەماوەر پێک بهێنن؛ پردێک کە بەبێ پشتیوانی و پێگەیشتنی خەڵک هەرگیز بە پتەوی نامێنێتەوە.
وەڵامی خەڵک، لە ڕاستیدا وەڵامێک بوو بۆ ئەم متمانەیە؛ وەڵامێک کە دەریخست کۆمەڵگە بڕوای بە گفتوگۆ، هاودەنگی و کردەی هاوبەش هەیە. ئەمەش وێنەیەکی جیاواز لەو تێڕوانینە کۆنەپەرستانەیە دەخاتە ڕوو کە ساڵانێکە هەوڵی ئەوە دەدەن نەتەوەی کورد یان وەک قوربانییەکی بێدەنگ یان تەنیا یاریکەرێکی کاردانەوەیی نیشان بدەن. بەڵام واقیعەکە ئەوەیە کە نەتەوەی کورد، وەک چۆن ئەمجارەشیان ئاشکرا بوو، زیندووە؛ زیندوو نەک تەنیا بە مانای بایۆلۆژی، بەڵکوو بە مانای خاوەندارێتی لە ئیرادەیەکی پیرۆز، هۆشیار و چەسپاو.
ئەم ئیرادە پیرۆزە، بەرهەمی ئازارە کەڵەکەبووەکان، خەباتی بەردەوام و ئومێدێکە کە هەرگیز نەکوژاوەتەوە. ئیرادەیەکی لەو شێوەیە بە فشارە ئەمنییەکان، شێواندنی میدیایی، یان پشتگوێخستنی سیاسی لەنێو ناچێت؛ چونکە ڕەگ و ڕیشەی لە خەڵکدا هەیە و لە دڵی ئەزموونە ژیاوەکان هێز وەردەگرێت.
لە کۆتاییدا مرۆڤ دەبێت بە خۆنەویستییەوە، لە بەرامبەر ئەم ئاستە لە هۆشیاری و بەرپرسیارێتی کڕنۆش بەرێت. ئەوەی ڕوویدا کۆتایی ڕێگاکە نەبوو، بەڵکوو وەبێرهێنەرەوەی ئەگەرێک بوو: ئەگەری بنیاتنانی داهاتوویەک لەسەر بنەمای دیالۆگ، هاودەنگی و کەرامەتی مرۆڤایەتی. ئەگەر ئەم سەرمایە کۆمەڵایەتییە بپارێزرێت، ئەگەر دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و چالاکانی ڕۆشنبیریش بتوانن لە تەنیشت خەڵک و لەگەڵ خەڵکدا بوەستن، مرۆڤ دەتوانێت هیوای ئەوە بخوازێت کە ئەم ئیرادە چەسپاوە ڕێگای نوێ بۆ بەدیهێنانی ماف، ئازادی و دادپەروەری لە کوردستاندا بکاتەوە.
