عەزیز سەیدنژادیان

پێشەکی: زریانی گۆڕانکاری لە ناوچەکەدا

ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست لە قۆناغێکی زۆر هەستیار، چارەنووسساز و مێژووییدا تێدەپەڕێت. تەقینەوە و کڵپەسەندنی ململانێی نێوان ئێران و ئیسرائیل و هەڵوێستی نوێی ئەمریکا بەرامبەر کۆماری ئیسلامیی ئێران، تەنیا سنووری ئەو دوو وڵاتەی نەگرتووەتەوە، بەڵکوو کاریگەرییە قووڵ و ڕاستەوخۆکانی بۆ زۆربەی ناوچەکە، لەوانە عێراق، باشووری کوردستان، وڵاتانی کەنداو (سعودیە، قەتەر، کوێت، بەحرەین، ئیمارات، عومان)، ئازەربایجان، قوبرس، ئوردن و لوبنان بڵاو بووەتەوە.

کۆماری ئیسلامیی ئێران لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، نەک تەنیا بۆ گەلانی نێوخۆی ئێران، بەڵکوو بۆ هاوسەنگیی سیاسی و ئاسایشی تەواوی ناوچەکەش بووەتە سەرچاوەی کێشە، تەنگژە و ناکۆکییەکی بەردەوام. لە ماوەی نزیکەی پەنجا ساڵی ڕابردوودا، سیاسەتی نێوخۆیی و دەرەکیی ئەو ڕژێمە بووەتە هۆی هەڵگیرسانی ژمارەیەکی زۆر لە ململانێ، شەڕی وەکالەتی، پشێوی و قەیرانی گەورە لە ناوچەکەدا.

لە ماوەی ئەم ساڵانەدا، گەلانی ئێران چەندین جار بۆ گۆڕینی بارودۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتی و بەدەستهێنانی ئازادی ڕاپەڕین و هەستانەوە، بەڵام زۆربەی ئەو خۆپیشاندان و بزووتنەوانە بە دڕندانەترین شێوازی توندوتیژی و سەرکوتکردنی خوێناوی وەڵام دراونەتەوە. لە هەمان کاتدا، سیاسەتی زلهێزەکانی جیهان بەرامبەر ئێران لە هەموو ئەو ماوەیەدا لەسەر یەک ڕێڕەو نەبووە؛ هەندێک جار گوشار و گەمارۆی ئابووری، و هەندێک جاریش سازان، گفتوگۆ و دیپلۆماسی، بووەتە بنەمای هەڵوێستیان.

ئەمڕۆ، بەهۆی مەترسییە گەورەکانی پەیوەست بە بەرنامەی ناوکیی ئێران و هەروەها تۆڕی بەربڵاوی هێزە چەکدارە نیابەتییەکانی ئەو ڕژێمە لە وڵاتانی ناوچەکەدا، کۆماری ئیسلامی کەوتووەتە ناوەندی ململانێیەکی گەورە و چارەنووسسازی ناوچەیی و نێودەوڵەتی.

لە ناو ئەم بارودۆخە هەستیار و پڕ لە تەنگژەیەدا، پرسیارێکی چارەنووسساز و مێژوویی لە بەردەم گەلی کورد و سەرکردایەتییە سیاسییەکەیدا دەوەستێت:
کورد لەم هەلومەرجە مێژووییەدا چی دەکات و دەبێت چۆن بجووڵێتەوە؟ ئایا دەتوانێت ئەم هەلە مێژووییە بۆ بەرژەوەندیی نەتەوەکەی بقۆزێتەوە؟

هەلی مێژوویی و بەرپرسیارێتیی سەرکردایەتیی کورد

لە مێژووی نوێی کورددا، کەمتر قۆناغێکمان هەبووە کە هەلومەرجی ناوچەیی و نێودەوڵەتی تا ئەم ڕادەیە بۆ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لەبار و گونجاو بووبێت. بۆیە ئەگەر کورد لەم قۆناغەدا بتوانێت نێوماڵی خۆی ڕێک بخات، هێزی نێوخۆیی کۆ بکاتەوە، یەکڕیزییەکی سیاسیی ڕاستەقینە دروست بکات و پەیوەندییە دەرەکییەکانی بە شێوەیەکی ژیرانە، سەردەمیانە و وریایانە بەڕێوە ببات، دەتوانێت بۆ داهاتووی خۆی دەروازەی قۆناغێکی نوێ و پڕ لە دەستکەوت بکاتەوە.

بەڵام ئەگەر ئەم هەلە زێڕینە لەدەست بچێت، ڕەنگە بۆ ماوەیەکی زۆر درێژ جارێکی تر هەلومەرجێکی لەم شێوەیە بۆ کورد دروست نەبێتەوە.

لێرەدایە کە ڕۆڵی سەرکردایەتی دەبێتە فاکتەری یەکلاکەرەوە. سەرکردایەتیی بەهێز و هۆشیار لە هەر قۆناغێکی مێژووییدا دەتوانێت گەلەکەی بگەیەنێتە لوتکەی سەرکەوتن، یان بە بێبەرنامەیی تووشی شکستی بکات. بۆیە ئەوەی ئەمڕۆ لەبەردەم سەرکردایەتیی کورددایە تەنیا بڕیارێکی سیاسیی ئاسایی و ڕۆژانە نییە؛ بەڵکوو بڕیارێکی چارەنووسسازە کە ڕاستەوخۆ دەستکاریی نەخشەی ئایندەی کوردستان دەکات.

یەکڕیزی؛ کۆڵەکەی نەگۆڕی سەرکەوتن

ئەگەر تەنیا یەک مەرجی بنەڕەتی بۆ سەرکەوتن و مانەوەی گەلێک هەبێت، ئەویش یەکڕیزی، تەبایی و هاوپەیمانیی پتەوی نێوخۆییە.

کورد لە چوار پارچەی کوردستاندا لە ژینگەیەکی سیاسی و جوگرافیی زۆر ئاڵۆز و دژواردا دەژی. لە هەموو لایەکەوە، کورد لەگەڵ دەسەڵاتە ناوەندییەکان و هێزە دەوروبەرەکان لە ململانێدایە. لەبەر ئەمە، کورد بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت تەنیا بە پشتپێبەستن بە هاوپەیمانیی دەرەکی، ستراتیژییەکی درێژخایەن و دڵنیا بۆ داهاتووی خۆی دابڕێژێت.

هاوپەیمانیی دەرەکی گرنگە، بەڵام یەکڕیزیی نێوخۆیی قەڵغان و ستراتیژیی یەکەمە.

کورد پێویستە لە هەر چوار پارچەی کوردستاندا بە هەموو جیاوازییە سیاسی و بیروباوەڕییەکانەوە، لەسەر خاڵە سەرەکییە نیشتمانییەکان هاوڕا و یەکدەنگ بێت، و چارەنووسی هەر پارچەیەک وەک بەشێکی دانەبڕاو لە چارەنووسی گشتیی تەواوی نەتەوەی کورد سەیر بکات.

مێژوو چی فێری کورد دەکات؟

مێژووی کورد پڕە لە هەلە لەدەستچووەکان و دەرفەتە بەفیڕۆدراوەکان. لە زۆر قۆناغدا، کورد خاوەنی هێزی سەربازیی گەورە، پێگەی ناوچەیی و توانای سیاسی بووە، بەڵام بەهۆی نەبوونی ناوەندێکی بڕیاری هاوبەش، نەیتوانیوە ئەو هێزانە لە چوارچێوەی دەسەڵاتێکی یەکگرتوودا کۆ بکاتەوە.

لە سەدەکانی پێشوودا، میرنشینە کوردییەکان وەک بابان، سۆران، بۆتان، بادینان و بەدلیس، لە کاتی خۆیاندا خاوەنی هێزی زۆر و توانای بەڕێوەبردنی ناوچەکانیان بوون بە شێوەیەکی نیمچەسەربەخۆ. بەڵام دەردی کوشندەی ناکۆکیی نێوخۆیی، دەستتێوەردانی ئیمپراتۆرییەتەکان و نەبوونی بەرنامەیەکی نەتەوەیی هاوبەش، بووە هۆی ئەوەی ئەو هەموو هێز و قوربانیدانە نەبنە بناغەی دەوڵەتێکی سەربەخۆ و یەکگرتووی کوردی.

چاڵدێران؛ هاوپەیمانی و وانەی مێژوویی

شەڕی چاڵدێران لە ساڵی ١٥١٤دا یەکێکە لە گرنگترین نموونەکانی مێژووی سیاسیی کورد. لەو سەردەمەدا ژمارەیەک لە میر و سەرکردە کوردییەکان لە دژی سەفەوییەکان لەگەڵ دەسەڵاتی عوسمانی هاوپەیمانییان بەست.

هۆکاری ئەو هەڵوێستە لەگەڵ دۆخی سیاسیی ئەو سەردەمە پەیوەندیی هەبوو، چونکە کورد هەوڵی دەدا جۆرێک لە خۆبەڕێوەبەریی نێوخۆیی و ئاسایشی ناوچەکانی خۆی بپارێزێت.

بەڵام مێژوو سەلماندی کە هاوپەیمانییە سیاسییەکان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ناوچەکە کاتین و تەنیا بەپێی بەرژەوەندیی ئەوان دەگۆڕێن. کاتێک دەسەڵاتی عوسمانی لە سەدەی نۆزدەیەمدا دەستی بە بەهێزکردنی دەسەڵاتی ناوەندی کرد، تەواوی میرنشینە کوردییەکانی یەک لە دوای یەک لەنێوبرد.

ئەمە وانەیەکی زۆر ڕوون و گرنگە بۆ ئەمڕۆمان:
دەسەڵاتە بێگانەکان ڕەنگە لە قۆناغێکدا لەبەر بەرژەوەندیی خۆیان پشتیوانت بن، بەڵام گەورەترین هەڵەیە کە ستراتیژی و چارەنووسی گەلەکەت بە تەواوی لەسەر بەڵێن و بەرژەوەندیی ئەوان دابنێیت.

بابان، سۆران و بۆتان؛ هەوڵی مەزن و کێشەی نەپچڕاو

میرنشینەکانی بابان، سۆران و بۆتان هەریەکەیان نموونەیەکی درەوشاوەی هەوڵی کورد بوون بۆ دامەزراندنی دەسەڵاتێکی بەهێز و خۆماڵی:

میر محەممەدی سۆران (میری کۆرە): لە سەرەتای سەدەی نۆزدەیەمدا هەوڵێکی بێوێنەی دا بۆ بەهێزکردنی دەسەڵاتی سۆران، ڕێکخستنی سوپایەکی تۆکمە، دروستکردنی چەک و تۆپ لە نێوخۆدا و فراوانکردنی دەسەڵاتەکەی. دەسەڵاتی سۆران بووە هێزێکی گەورەی ناوچەکە، بەڵام لە کۆتاییدا هێرش و پیلانی عوسمانییەکان، بە هاوکاریی دەستی نێوخۆ، ئەو دەسەڵاتەی لاواز کرد و کۆتایی پێ هێنا.

بەدرخان بەگی بۆتان: لە نێوان ساڵانی ١٨٤٠ تا ١٨٤٧ دەسەڵاتێکی بەهێز و سەربەخۆی لە بۆتان دامەزراند. هێزی سەربازیی ڕێکخست، دادپەروەری و ئارامی لە ناوچەکەدا بەرقەرار کرد و قەڵەمڕەوی خۆی فراوان کرد. بەڵام هەر کاتێک دەسەڵاتی بۆتان گەورەتر بوو، عوسمانییەکان بە مەترسییان زانی بۆ سەر خۆیان و لە ساڵی ١٨٤٧دا بە شەڕ و پیلان کۆتاییان بە میرنشینی بۆتانیش هێنا.

ئەم ڕووداوانە دەمانگەیەننە یەک ڕاستی: هەر کاتێک کورد هێزێکی سیاسی و سەربازیی بەهێزی دروست کردبێت، دەسەڵاتە ناوەندییە داگیرکەرەکان هەستیان بە مەترسی کردووە و لە ڕێگەی گەمارۆ و ئاژاوەی نێوخۆوە هەوڵی تێکشکاندنیان داوە.

ئەحمەدی خانی و بیری دەوڵەتداریی کورد

لە مێژووی هزری سیاسیی کورددا، ناوی ئەحمەدی خانی جێگەیەکی بێهاوتای هەیە.
خانی لە شاکاری «مەم و زین»دا تەنیا چیرۆکی ئەوینداری نەگێڕاوەتەوە؛ بەڵکوو ڕەخنەی توندی لە پەرتەوازەیی میرە کوردەکان گرتووە و پرسیاری دەوڵەت و سەروەریی نەتەوەیی خستووەتەڕوو. خانی بە ڕوونی دەڵێت نەبوونی یەکڕیزی، نەبوونی سەرکردایەتییەکی هاوبەش و پشتپێبەستن بە نەیاران، هۆکاری سەرەکیی ژێردەستەیی و لاوازیی کوردە لە نێوان عوسمانی و عەجەمدا.

ئەم تێڕوانینە دەیسەلمێنێت کە پرسیاری یەکگرتن و خەمی دەوڵەتداری تەنیا بەرهەمی ئەم سەردەمە نییە، بەڵکوو ڕیشەیەکی مێژوویی و فکریی قووڵی هەیە کە خانی سەدەها ساڵ پێش ئێستا هاواری بۆ کردووە.

شەرەفنامە و وانەی پەرتەوازەیی میرنشینەکان

شەرەفخانی بەدلیسی لە «شەرەفنامە»دا، کە لە کۆتایی سەدەی شانزەیەم نووسراوە، مێژووی ژمارەیەکی زۆر لە میر و دەسەڵاتدارییە کوردییەکانی تۆمار کردووە.
شەرەفنامە شاهیدی ئەوە دەدات کە کورد لە ناوچە جیاوازەکاندا هەمیشە خاوەنی ئازایەتی، سوارچاکی و هێزی سەربازی بووە، بەڵام نەبوونی هێزێکی ناوەندیی یەکگرتوو و ململانێی نێوان میرەکان بۆ دەسەڵاتی لۆکاڵی، لەگەڵ گوشاری سەفەوی و عوسمانی، هەمیشە ڕێگر بووە لەوەی کورد ببێتە خاوەنی قەوارەیەکی سەرتاسەری و سەربەخۆ.

سەدەی بیستەم؛ دووبارەبوونەوەی هەمان دەرد

ئەم کێشەیە تەنیا هی سەدەکانی ڕابردوو نەبوو؛ لە سەدەی بیستەمیشدا بە شێوازی جیاواز دووبارە بووەوە:

دوای ڕووخانی ڕژێمی پەهلەوی لە ١٩٧٩دا، هێزە سیاسییە کوردییەکان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەرفەتێکی مەزنیان لەبەردەمدا بوو و بوونە خاوەنی هێزێکی بەرچاو، بەڵام ناکۆکیی نێوخۆیی و ململانێی نێوان حیزبەکان گورزێکی گەورەی لە بزووتنەوەی ڕەوای ڕۆژهەڵات وەشاند.

لە باشووری کوردستانیش شەڕی نێوخۆی نێوان پارتی و یەکێتی لە ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٨ (شەڕی براکوژی)، یەکێک بوو لە تاڵترین و پڕزیانترین قۆناغەکان، کە زیانی گەورەی گیانی، ئابووری و کۆمەڵایەتیی لێکەوتەوە و دەرگای بۆ دەستتێوەردانی ئاشکرای دەوڵەتانی داگیرکەر لە کاروباری کوردستان واڵا کرد.

لە باکوور و ڕۆژئاوای کوردستانیش، جیاوازییە سیاسییەکان و گوشاری بێوچانی دەسەڵاتە ناوەندییەکان، کاریگەریی نەرێنییان لەسەر خێراییی سەرکەوتنەکان هەبووە.

ئەم ئەزموونانە هەموویان بۆ یەک وانە دەگەڕێنەوە:
نەیارانی کورد هەمیشە لە نایەکڕیزی و پەرتەوازەیی نێوماڵی کورددا ئەو ئامانجانە دەپێکن کە بە هەموو سوپا و تۆپخانەکانیان نەیانتوانیوە بەدەستی بهێنن.

ئەزموونی دەستووریی باشوور و وانەکانی ڕۆژئاوا

دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ٢٠٠٣، باشووری کوردستان توانی دامەزراوە فەرمییەکانی خۆی بچەسپێنێت و لە دەستووری عێراقیشدا بەشێک لە مافە بنەڕەتییەکان تۆمار بکات. بەڵام ڕووداوەکانی دوایی سەلماندیان کە:
نووسینی ماف لەسەر کاغەزی دەستوور و پەیماننامەکان، ئەگەر هێزێکی سیاسی، سەربازی، ئابووری و دیپلۆماسیی یەکگرتوو پشتیوانیی لێ نەکات، بە ئاسانی پێشێل دەکرێت.

هەمان وانە لە ڕۆژئاوای کوردستانیش بەدی دەکرێت؛ ڕێککەوتنە سیاسییەکان ئەگەر پشتئەستوور نەبن بە هێزی ڕاستەقینەی نێوخۆ، بە گۆڕانی بەرژەوەندیی زلهێزەکان لە چاوترووکانێکدا پشتیان تێ دەکرێت.

هاوپەیمانیی هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؛ هەنگاوێکی مێژوویی و چارەنووسساز

لە هەلومەرجی ئێستای ناوچەکەدا، پێکهێنانی هاوپەیمانی لە نێوان هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، دەتوانێت هەنگاوێکی وەرچەرخێنەر بێت بۆ چارەسەرکردنی دەردی مێژوویی نایەکگرتوویی.

بەڵام بۆ ئەوەی ئەم هاوپەیمانییە تەنیا لە چوارچێوەی دروشم و ناودا نەمێنێتەوە و ببێتە قەوارەیەکی تۆکمە، کاریگەر و بەهێز لەسەر زەوی، پێویستە ئەم ٩ هەنگاوە کردارییە جێبەجێ بکرێن:

یەکخستنی تەواوی هێزی پێشمەرگە: دەرکردنی هێزی پێشمەرگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دەستی تاکەحیزبەکان و ڕێکخستنەوەی لە چوارچێوەی «سوپایەکی نیشتمانیی یەکگرتوو» بە یەک فەرماندەیی.

سەرکردایەتییەکی هاوبەشی بڕیاردان: دروستکردنی ئەنجومەنێکی باڵای هاوبەش لە نوێنەرانی سەرجەم لایەنە بەشداربووەکان بۆ بڕیاردانی بەکۆمەڵ لە پرسە چارەنووسسازەکاندا.

دیاریکردنی وتەبێژی فەرمیی هاوبەش: بۆ ئەوەی هەڵوێست و پەیامی سیاسیی کورد بە یەک دەنگ و یەک ڕوانگە بگاتە جیهان و نێوخۆ.

لێژنەی دانوستانکاری باڵا: پێکهێنانی شاندێکی دیپلۆماسیی نیشتمانی بۆ بەڕێوەبردنی وتووێژەکان لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێران و، لە کاتی پێویستدا، بەرامبەر هەر گۆڕانکارییەک لە دەسەڵاتی ناوەندیدا.

دامەزراوەییکردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان: دروستکردنی پەیوەندییەکی فەرمی و بەردەوام لەگەڵ حکومەتە کاریگەرەکانی جیهان، ناوەندەکانی بڕیار و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان.

سندووقی داراییی هاوبەش: دانانی سیستەمێکی داراییی شەفاف و نیشتمانی بۆ ئەوەی بتوانێت پشتیوانیی بەهێز لە سەرجەم چالاکییەکانی هاوپەیمانییەکە بکات.

ناوەندێکی میدیایی و ڕاگەیاندنی بەهێز: دامەزراندنی تۆڕێکی ڕاگەیاندنی هاوبەش و پێشکەوتوو بۆ بەرپەرچدانەوەی پڕوپاگەندەی نەیاران و گەیاندنی دەنگی ڕاستەقینەی خەباتی گەلی کورد.

هەماهەنگیی خەباتی مەدەنی و خۆپیشاندانەکان: بەستنەوەی خەباتی سیاسی و چەکداری بە بزووتنەوە مەدەنییەکان، مانگرتنە گشتییەکان و ڕاپەڕینی شەقامی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

چالاککردنی نوێنەرایەتی لە دەرەوەی وڵات: ڕێکخستنی توانای دیاسپۆرا و پەیوەندییەکان لە دەرەوە بۆ دروستکردنی گوشاری دیپلۆماسی لەسەر حکومەتە بیانییەکان لە پێناو پشتگیریکردنی مافەکانی گەلی کورد.

جێبەجێکردنی ئەم خاڵانە، هاوپەیمانییەکە لە ئاستی ڕێککەوتنێکی سەر کاغەز دەگوازێتەوە بۆ قەڵایەکی پتەو و حاشاهەڵنەگر.

کورد و هاوپەیمانانی دەرەکی؛ هاوبەشی نەک پاشکۆیەتی

ئەمڕۆ کورد لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بووەتە هێزێکی کاریگەر و فاکتەرێکی سەقامگیریی حاشاهەڵنەگر. بەڵام پێویستە پەیوەندیی کورد لەگەڵ زلهێزەکان لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش، سەنگ و ڕێزگرتن لە مافە نەتەوەییەکانمان بێت.

کورد نابێت بە کەم ڕازی بێت و داخوازییەکانی خۆی بۆ مافی لاوەکی دابەزێنێت. لە هەمان کاتدا، نابێت دڵخۆش بێت بە دڵنیایییەکی بێبنەما لەلایەن دۆستە دەرەکییەکانەوە.
هێزی بنەڕەتیی کورد دەبێت لە پشتیوانیی گەل و ئیرادەی نێوخۆی کوردستانەوە هەڵقوڵێت؛ هاوپەیمانیی دەرەکی دەبێت تەنیا پشتیوان و تەواوکەری ئەو هێزە نێوخۆییە بێت، نەک جێگرەوەی.

چارەنووسی چوار پارچە بەیەکەوە گرێدراوە

ڕاستە کوردستان بەسەر چوار سنووری دەستکرددا دابەش کراوە و هەر پارچەیەک دۆخ و شێوازی خەباتی تایبەت بە خۆی هەیە، بەڵام لە بنەڕەتدا کێشە، ئازار، سەرکەوتن و چارەنووسی کورد لە هەر چوار پارچەکەدا لە یەک سەرچاوەوە ئاو دەخۆنەوە.

پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی، هاوسۆزی، پشتیوانیکردنی یەکتر و ڕێزگرتن لە تایبەتمەندیی هەر پارچەیەک، گەورەترین سەرمایەی مەعنەویی کوردە. گەر تەواوی هێزە کوردییەکان لەسەر ئەم پرەنسیپە نەتەوەییە کۆک بن، کورد لە تەواوی ناوچەکەدا دەبێتە هێزێکی زۆر کاریگەرتر و بڕیاردەرتر.

دەرئەنجام: کات بۆ دووبارەکردنەوەی هەڵەکان نەماوە

مێژووی کورد پڕە لە وانەی پڕ لە پەند؛ لە شکستی میرنشینەکانەوە تا شەڕە نەگریسە نێوخۆییەکانی سەدەی بیستەم. هەموو ئەو ڕووداوانە یەک پەیاممان پێ دەدەن: کورد هێزی هەبووە، بەڵام پەرتەوازەیی هێزەکەی بەفیڕۆ داوە.

ئەمڕۆ نابێت و ڕێگەپێدراو نییە هەمان هەڵە دووبارە بکرێتەوە.
کورد پێویستە لە مێژووەکەی خۆی فێر بێت و پەند وەربگرێت، نەک تەنیا بەسەرهاتەکانی بۆ شانازی بگێڕێتەوە.

ئەگەر لەم قۆناغە نوێیەدا سەرکردایەتیی کورد بتوانێت لە بەرژەوەندیی تەسک، خۆپەرستی و ناکۆکییە حیزبییەکان بەرزتر بڕوانێت و نێوماڵی خۆی لە دەوری پڕۆژەیەکی یەکگرتووی نیشتمانی کۆ بکاتەوە، دەتوانێت ئەم زریانە ناوچەییە بکاتە هەوێنی ئازادی و دەستکەوتی مێژوویی بۆ گەلەکەی. بەڵام ئەگەر دووبارە ناکۆکی و بەرژەوەندیی کاتی ببنە پێوەری بڕیاردان، مێژوو دەبێتەوە بە دادوەرێکی بێبەزەیی و ئەم هەلە زێڕینەش وەک هەلەکانی تر لەدەست دەچێت.

ئەمڕۆ کورد لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی گەورە و چارەنووسسازدایە.
پرسیارەکە ئەوە نییە کە دەوڵەتان و زلهێزەکان چی دەکەن؛ پرسیارە ڕاستەقینەکە ئەوەیە:
ئایا ئێمەی کورد خۆمان بۆ ئەم وەرچەرخانە مێژووییە یەکدەنگ و ئامادە کردووە؟

ئەگەر وەڵامەکەمان بەڵێ بێت، دەروازەی سەرکەوتنە.
ئەگەر نا، مێژوو بە کارەساتەوە هەمان وانەمان پێ دەڵێتەوە.
با ئەم جارە کورد وانەی مێژوو تەنیا نەخوێنێتەوە؛ با لەسەر زەوی جێبەجێی بکات!

_{سەرچاوە و پەرتووکەکان:}

_{شەرەفنامە ـ شەرەفخانی بەدلیسی (مێژووی میرنشین و فەرمانڕەواییەکانی کوردستان).}

_{مەم و زین ـ ئەحمەدی خانی (پێشەنگی بیری نەتەوەیی و ڕەخنەی سیاسیی کورد).}

_{مێژووی هاوچەرخی کورد ـ دەیڤید مەکداوڵ.}